Μητσοτάκης στον ΟΗΕ: Τα 5 μηνύματα από το βήμα της Νέας Υόρκης – Τουρκία, Κύπρος και το «καμπανάκι» για AI
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 12 '
Η αποψινή ομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη στην 81η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών δεν αναμένεται να είναι μια τυπική επανάληψη των ελληνικών θέσεων.
Σύμφωνα με τα βασικά σημεία του σχεδιασμού που έχουν γίνει γνωστά, ο πρωθυπουργός θα επιχειρήσει να συνδέσει πέντε διαφορετικές ατζέντες σε μία ενιαία εικόνα για τη θέση της Ελλάδας: Τουρκία, Κυπριακό, γεωπολιτική–ενέργεια, οικονομία και Τεχνητή Νοημοσύνη.
Η παρέμβαση αποκτά μεγαλύτερο βάρος επειδή γίνεται σε μια Γενική Συνέλευση στην οποία οι πόλεμοι σε Ουκρανία, Μέση Ανατολή και Σουδάν συνυπάρχουν με μια δεύτερη μεγάλη παγκόσμια συζήτηση: πώς θα ελεγχθεί η ανάπτυξη της AI πριν η τεχνολογία ξεπεράσει την ικανότητα των κρατών να τη ρυθμίσουν. Ο ίδιος ο ΟΗΕ έχει φέτος ανεβάσει την Τεχνητή Νοημοσύνη πολύ ψηλά στην ατζέντα του.
Και ο Μητσοτάκης φτάνει στο βήμα του ΟΗΕ έχοντας προηγουμένως αφιερώσει σημαντικό μέρος της αμερικανικής περιοδείας του ακριβώς στην τεχνολογία και στην AI.
1. Τουρκία: «Ναι» στον διάλογο, αλλά με δύο κόκκινες γραμμές
Το πρώτο μεγάλο μήνυμα αφορά αναπόφευκτα την Τουρκία.
Η Αθήνα δεν αναμένεται να εγκαταλείψει τη στρατηγική των ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας. Αντιθέτως, ο πρωθυπουργός θα υπογραμμίσει ότι ο διάλογος Ελλάδας–Τουρκίας πρέπει να συνεχιστεί.
Αλλά θα προσθέσει δύο σαφείς προϋποθέσεις: σεβασμός στο Διεθνές Δίκαιο και στις αρχές καλής γειτονίας.
Στην καρδιά της ελληνικής θέσης θα βρίσκεται η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, η UNCLOS.
Ο Μητσοτάκης αναμένεται να επαναλάβει ότι, για την Αθήνα, η μοναδική μακροχρόνια διαφορά που μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο οριοθέτησης είναι η υφαλοκρηπίδα και η ΑΟΖ.
Και εδώ βρίσκεται η αιχμή προς την Άγκυρα.
Η θέση που αναμένεται να παρουσιάσει είναι ότι ουσιαστικός διάλογος και απειλές πολέμου δεν μπορούν να συνυπάρχουν.
Δηλαδή, η Αθήνα θα επιδιώξει να παρουσιάσει στον ΟΗΕ μια πολύ συγκεκριμένη εξίσωση:
διάλογος, ναι — αλλά όχι υπό την παρουσία απειλής για την άσκηση δικαιωμάτων που η Ελλάδα θεωρεί ότι απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο.
Το μήνυμα αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον μετά τις σημερινές δηλώσεις Ερντογάν, ο οποίος είπε ότι η Τουρκία «δεν είναι εχθρός της Ελλάδας» και κάλεσε ουσιαστικά την Αθήνα να μην χρησιμοποιεί τις ελληνοτουρκικές σχέσεις ως «προεκλογικό υλικό».
Άρα, μέσα στην ίδια ημέρα, οι δύο πλευρές επιχειρούν να ορίσουν δημοσίως τους όρους της επόμενης φάσης των ελληνοτουρκικών.
2. Κυπριακό: Τα «52 χρόνια» και η ευθεία αναφορά στην αξιοπιστία του ΟΗΕ
Το δεύτερο ισχυρό μήνυμα θα αφορά την Κύπρο.
Και εδώ η επιλογή του βήματος έχει ιδιαίτερη σημασία.
Ο Μητσοτάκης αναμένεται να υπενθυμίσει ότι 52 χρόνια μετά την τουρκική εισβολή και τη συνεχιζόμενη κατοχή τμήματος της Κυπριακής Δημοκρατίας, το Κυπριακό παραμένει άλυτο.
Η ελληνική επιχειρηματολογία θα επιχειρήσει, όμως, να προχωρήσει ένα βήμα παραπέρα.
Δεν θα παρουσιάσει το Κυπριακό μόνο ως ελληνοτουρκική διαφορά.
Θα το συνδέσει με την αξιοπιστία του ίδιου του ΟΗΕ και την εφαρμογή των αποφάσεών του.
Αυτό είναι ίσως ένα από τα πολιτικά ισχυρότερα σημεία της αποψινής ομιλίας.
Το μήνυμα προς τη διεθνή κοινότητα είναι ότι ένας οργανισμός που επικαλείται τη διεθνή νομιμότητα στην Ουκρανία, στη Μέση Ανατολή και σε άλλες συγκρούσεις δεν μπορεί να αντιμετωπίζει διαφορετικά μια εκκρεμότητα δεκαετιών στην Κύπρο.
Παράλληλα, ο πρωθυπουργός αναμένεται να επαναλάβει την πλήρη υποστήριξη της Αθήνας στις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων με στόχο την επανένωση του νησιού.
3. Η Ελλάδα ως «γέφυρα»: Από τα Βαλκάνια έως τη Μέση Ανατολή
Το τρίτο κεφάλαιο είναι ευρύτερο και περισσότερο γεωπολιτικό.
Ο Μητσοτάκης αναμένεται να επιχειρήσει να παρουσιάσει την Ελλάδα όχι απλώς ως χώρα της νοτιοανατολικής πτέρυγας της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, αλλά ως κόμβο που συνδέει την Ευρώπη με την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
Εδώ μπαίνουν τρεις λέξεις-κλειδιά:
ενέργεια – ναυσιπλοΐα – διασυνδεσιμότητα.
Η γεωγραφική θέση της Ελλάδας αποκτά διαφορετική αξία σε ένα περιβάλλον στο οποίο η Ευρώπη αναζητά διαφοροποιημένες ενεργειακές οδούς, η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει περιοχή υψηλής στρατηγικής σημασίας και η ασφάλεια των θαλάσσιων εμπορικών δρόμων έχει επιστρέψει στην κορυφή της διεθνούς ατζέντας.
Δεν είναι τυχαίο ότι το σημερινό πρόγραμμα του πρωθυπουργού στη Νέα Υόρκη περιλαμβάνει, πέρα από τις επαφές με θεσμικούς επενδυτές, συμμετοχή στο Europe-Gulf Forum, με επίκεντρο τη σύνδεση Ευρώπης και Κόλπου.
Γάζα, Λίβανος, Συρία, Λιβύη, Ουκρανία, Σουδάν
Στο ίδιο γεωπολιτικό κεφάλαιο αναμένεται να ενταχθεί η ελληνική θέση για τις μεγάλες κρίσεις.
Ο πρωθυπουργός θα αναφερθεί στις εξελίξεις στη Γάζα, στον Λίβανο, στη Συρία, στη Λιβύη, στην Ουκρανία και στο Σουδάν.
Η επιλογή αυτών των μετώπων δεν είναι τυχαία.
Από τη Μαύρη Θάλασσα μέχρι την Ερυθρά Θάλασσα και από την Ανατολική Μεσόγειο μέχρι τη Βόρεια Αφρική, πρόκειται για ένα γεωπολιτικό τόξο που επηρεάζει άμεσα την ευρωπαϊκή ασφάλεια, την ενέργεια, τις μεταναστευτικές ροές και τη ναυσιπλοΐα.
4. Οικονομία: Η Αθήνα θέλει να μετατρέψει το οικονομικό story σε γεωπολιτικό επιχείρημα
Υπάρχει όμως και ένα τέταρτο κεφάλαιο που δεν αφορά άμεσα τις διεθνείς κρίσεις.
Είναι η ελληνική οικονομία.
Ο Μητσοτάκης αναμένεται να χρησιμοποιήσει την πορεία της οικονομίας ως επιχείρημα για τη διεθνή θέση της χώρας.
Η λογική είναι ότι οικονομική ανθεκτικότητα, δημοσιονομική αξιοπιστία, άμυνα και γεωπολιτική ισχύς συνδέονται μεταξύ τους.
Στο βήμα του ΟΗΕ αναμένεται έτσι να αναφερθεί στην ανάπτυξη, στις επενδύσεις, στις δημοσιονομικές επιδόσεις, στη μείωση του δημόσιου χρέους και στον ψηφιακό μετασχηματισμό.
Το οικονομικό σκέλος έχει ήδη αποτελέσει βασικό μέρος της παρουσίας του στη Νέα Υόρκη. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές που επικαλείται η ΕΡΤ, η ελληνική οικονομία, οι επενδύσεις, η δημοσιονομική πολιτική και η ενεργειακή ασφάλεια βρέθηκαν στο επίκεντρο των επαφών του με επικεφαλής μεγάλων χρηματοπιστωτικών ομίλων
Το ενδιαφέρον, επομένως, δεν είναι μόνο ότι θα μιλήσει για οικονομικές επιδόσεις.
Είναι γιατί θα το κάνει στον ΟΗΕ.
Η κυβέρνηση θέλει να συνδέσει την οικονομική σταθερότητα με την ικανότητα μιας χώρας να επενδύει στην άμυνα, να χρηματοδοτεί υποδομές και να αποκτά μεγαλύτερη γεωπολιτική αυτονομία.
5. Η μεγάλη έκπληξη της ομιλίας: AI
Και μετά έρχεται το θέμα που πιθανότατα θα διαφοροποιήσει περισσότερο τη φετινή ομιλία από μια παραδοσιακή ελληνική παρέμβαση στον ΟΗΕ.
Τεχνητή Νοημοσύνη.
Ο Μητσοτάκης αναμένεται να αφιερώσει σημαντικό τμήμα της παρέμβασής του στην AI και, κυρίως, στην ανάγκη ρύθμισης των πλέον ισχυρών συστημάτων.
Δεν πρόκειται για θέμα που εμφανίστηκε ξαφνικά στο πρόγραμμα της Νέας Υόρκης.
Δύο ημέρες πριν από την ομιλία του στον ΟΗΕ, ο πρωθυπουργός συναντήθηκε στις ΗΠΑ με Έλληνες founders και στελέχη εταιρειών AI και τεχνολογίας και έκανε μια σειρά από ασυνήθιστα ευθείες τοποθετήσεις για τους κινδύνους της τεχνολογίας.
«Αν αυτοί που κατασκευάζουν τα μοντέλα ανησυχούν, πρέπει να τους ακούσουμε»
Στη συζήτησή του με την Connie Loizos, ο Μητσοτάκης σημείωσε ότι όταν ακόμη και άνθρωποι που κατασκευάζουν τα προηγμένα μοντέλα παραδέχονται πως δεν κατανοούν πλήρως τι συμβαίνει στο εσωτερικό τους, οι κυβερνήσεις δεν μπορούν απλώς να αγνοήσουν την προειδοποίηση.
Έφερε μάλιστα ένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Στην αεροπορία, είπε ουσιαστικά, εάν παρουσιαστεί ένα σοβαρό πρόβλημα, υπάρχει ρυθμιστική αρχή που μπορεί να καθηλώσει έναν τύπο αεροσκάφους μέχρι να εξακριβωθεί τι συνέβη.
Για την AI δεν υπάρχει σήμερα αντίστοιχος μηχανισμός
Και αυτό είναι πιθανότατα το φιλοσοφικό υπόβαθρο της αποψινής παρέμβασης:
ποιος πατά το φρένο εάν κάτι πάει πραγματικά στραβά;
Το μήνυμα στις εταιρείες: Η αυτορρύθμιση δεν αρκεί
Η θέση που αναμένεται να αναπτύξει ο πρωθυπουργός είναι ότι μια τεχνολογία τέτοιας ισχύος δεν μπορεί μακροπρόθεσμα να στηρίζεται αποκλειστικά στην εθελοντική αυτορρύθμιση των εταιρειών που την κατασκευάζουν.
Δεν σημαίνει ότι η Αθήνα έχει έτοιμο ένα ολοκληρωμένο παγκόσμιο ρυθμιστικό μοντέλο.
Ο ίδιος ο Μητσοτάκης παραδέχθηκε στις συζητήσεις του με την τεχνολογική κοινότητα ότι κανείς δεν διαθέτει ακόμη μια πλήρη απάντηση για το ποιο πρέπει να είναι το σωστό επίπεδο ρύθμισης.
Αλλά θεωρεί ότι το ερώτημα δεν μπορεί πλέον να αναβάλλεται.
Και το μήνυμα πηγαίνει κυρίως στην Ουάσινγκτον
Εδώ βρίσκεται ίσως η πιο ενδιαφέρουσα γεωπολιτική πλευρά του AI κεφαλαίου.
Ο Μητσοτάκης έχει ήδη δηλώσει στις ΗΠΑ ότι θεωρεί πως η μεγάλη μάχη για το μέλλον της ρύθμισης της AI θα δοθεί σε μεγάλο βαθμό στην Αμερική.
Η λογική του είναι απλή: τα ισχυρότερα frontier models και ένα τεράστιο μέρος του οικοσυστήματος υπολογιστικής ισχύος, κεφαλαίων και τεχνολογικών εταιρειών βρίσκονται στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Μάλιστα, σε δημόσια συζήτησή του αυτή την εβδομάδα το έθεσε ακόμη πιο ωμά:
«This is a race for two. It’s the US and China.»
Κατά τον ίδιο, οι ΗΠΑ, ως δημοκρατία και πρωτοπόρος τεχνολογική δύναμη, έχουν ιδιαίτερη ευθύνη να ηγηθούν στην ανάπτυξη «έξυπνης» ρύθμισης.
Η Κίνα δεν μπορεί να μείνει έξω
Αυτό όμως οδηγεί αναπόφευκτα και στο Πεκίνο.
Εάν οι δύο πραγματικές υπερδυνάμεις της AI είναι ΗΠΑ και Κίνα, καμία παγκόσμια αρχιτεκτονική ασφαλείας δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς κάποιο επίπεδο συνεννόησης μεταξύ τους.
Η ανάγκη αυτή γίνεται ακόμη πιο επίκαιρη καθώς ΗΠΑ και Κίνα συζητούν πλέον οι ίδιες τα όρια και τους κανόνες γύρω από την AI, παρότι οι δύο χώρες προσεγγίζουν τη ρύθμιση από πολύ διαφορετικές πολιτικές αφετηρίες.
Και έτσι η AI παύει να είναι απλώς τεχνολογικό θέμα.
Γίνεται γεωπολιτικό ζήτημα πρώτης τάξης.
Ο ΟΗΕ έχει ήδη ανοίξει τη μεγάλη συζήτηση
Το timing δεν είναι τυχαίο.
Ο ΟΗΕ έχει δημιουργήσει το Global Dialogue on AI Governance ως διεθνές φόρουμ για τη διακυβέρνηση της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Παράλληλα, η διεθνής επιστημονική επιτροπή του Οργανισμού έχει προειδοποιήσει ότι οι δικλίδες ασφαλείας δεν μπορούν να περιμένουν μέχρι να υπάρξει απόλυτη βεβαιότητα για όλους τους πιθανούς κινδύνους της τεχνολογίας.
Ο Μητσοτάκης είχε ήδη στην περσινή Γενική Συνέλευση αναφερθεί στην ανάγκη διεθνούς αρχιτεκτονικής για την AI και είχε χαιρετίσει τη δημιουργία των νέων μηχανισμών του ΟΗΕ.
Φέτος φαίνεται ότι θέλει να προχωρήσει ένα βήμα παραπέρα.
Από το Αιγαίο στους αλγόριθμους
Και κάπως έτσι διαμορφώνεται μια ομιλία με δύο εντελώς διαφορετικούς ορίζοντες.
Ο πρώτος είναι ο παραδοσιακός ελληνικός:
Αιγαίο – Τουρκία – Κυπριακό – Ανατολική Μεσόγειος.
Ο δεύτερος είναι πολύ πιο παγκόσμιος:
AI – ΗΠΑ – Κίνα – παγκόσμια ρύθμιση – τεχνολογική ασφάλεια.
Ανάμεσά τους βρίσκεται το επιχείρημα που η Αθήνα θέλει να προβάλει για την ίδια την Ελλάδα: μια χώρα που, σύμφωνα με την κυβερνητική αφήγηση, έχει ανακτήσει οικονομική ανθεκτικότητα, επενδύει περισσότερο στην άμυνα και στις υποδομές και επιδιώκει μεγαλύτερο ρόλο ανάμεσα σε Ευρώπη, Ανατολική Μεσόγειο και Μέση Ανατολή.
Τα πέντε μηνύματα που πρέπει να κρατήσουμε
- Τουρκία: διάλογος, αλλά με Διεθνές Δίκαιο και χωρίς απειλές.
- Κύπρος: 52 χρόνια μετά, η μη επίλυση του Κυπριακού τίθεται και ως ζήτημα αξιοπιστίας του ΟΗΕ.
- Γεωπολιτική: η Ελλάδα επιχειρεί να εμφανιστεί ως ενεργειακός και στρατηγικός κόμβος μεταξύ Ευρώπης και ευρύτερης Ανατολικής Μεσογείου.
- Οικονομία: η οικονομική ανθεκτικότητα παρουσιάζεται ως προϋπόθεση άμυνας και μεγαλύτερης διεθνούς ισχύος.
- AI: η αυτορρύθμιση των εταιρειών δεν θεωρείται επαρκής· ΗΠΑ και Κίνα βρίσκονται στο επίκεντρο της συζήτησης για ένα διεθνές πλαίσιο ασφαλείας.
Αν υπάρχει λοιπόν μία φράση που περιγράφει τη λογική της αποψινής παρέμβασης, είναι αυτή:
από την υπεράσπιση του Διεθνούς Δικαίου στο Αιγαίο μέχρι τη δημιουργία κανόνων για την Τεχνητή Νοημοσύνη, η Αθήνα θέλει να παρουσιάσει την ίδια αρχή — ότι σε έναν κόσμο αυξανόμενης ισχύος, οι κανόνες πρέπει να προηγούνται της σύγκρουσης.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
