Σιτάρι: Συναγερμός από τη Μαύρη Θάλασσα – Οι τιμές στο υψηλότερο επίπεδο τριετίας

Νέα πίεση στην παγκόσμια αγορά τροφίμων: οι διεθνείς τιμές του σιταριού αυξήθηκαν 6% μέσα στον Σεπτέμβριο και έφτασαν στο υψηλότερο επίπεδο από τον Αύγουστο του 2023. Τα προβλήματα στις εξαγωγές Ρωσίας και Ουκρανίας μέσω Μαύρης Θάλασσας, το αυξημένο κόστος μεταφορών και οι καιρικές ανησυχίες δημιουργούν ένα νέο σκηνικό για σιτηρά, αλεύρι και ζωοτροφές.

Νέα εστία πίεσης δημιουργείται στις διεθνείς αγορές τροφίμων, με το σιτάρι να επιστρέφει στο επίκεντρο.

Τα τελευταία στοιχεία του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO) δείχνουν ότι οι διεθνείς τιμές του σιταριού αυξήθηκαν κατά:

6% μόνο μέσα στον Σεπτέμβριο

φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδό τους από τον Αύγουστο του 2023.

Δεν πρόκειται μάλιστα για μεμονωμένη κίνηση.

Ο συνολικός δείκτης τιμών δημητριακών του FAO αυξήθηκε κατά 5% σε έναν μήνα και βρίσκεται πλέον 17% υψηλότερα σε σχέση με τον Σεπτέμβριο του 2025.

Το σιτάρι, το καλαμπόκι, το κριθάρι και το σόργο κινούνται προς τα πάνω ταυτόχρονα, επαναφέροντας τις ανησυχίες για το κόστος των βασικών αγροτικών εμπορευμάτων.

Η Μαύρη Θάλασσα βρίσκεται πίσω από την άνοδο

Το πρώτο μεγάλο πρόβλημα βρίσκεται ξανά στη Μαύρη Θάλασσα.

Η περιοχή αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους διαδρόμους εξαγωγής σιτηρών στον κόσμο.

Ρωσία και Ουκρανία συγκαταλέγονται στους μεγάλους παγκόσμιους προμηθευτές σιταριού και οποιοδήποτε πρόβλημα στη μεταφορά των φορτίων επηρεάζει άμεσα τη διεθνή αγορά.

Σύμφωνα με τον FAO, η άνοδος του Σεπτεμβρίου συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με περιορισμούς και προβλήματα logistics στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας.

Το αποτέλεσμα είναι ότι αγοραστές στρέφονται σε εναλλακτικούς προμηθευτές, αυξάνοντας τη ζήτηση και τις τιμές σε άλλες αγορές.

Ρωσία και Ουκρανία: Λείπουν 6,5 εκατ. τόνοι από τις εξαγωγές

Το μέγεθος της διαταραχής φαίνεται ακόμη καθαρότερα στα στοιχεία για τις εξαγωγές.

Στο πρώτο τρίμηνο της εμπορικής περιόδου 2026/27, δηλαδή από Ιούλιο έως Σεπτέμβριο, οι συνδυασμένες αποστολές σιταριού από Ρωσία και Ουκρανία ήταν περίπου:

6,5 εκατ. τόνοι χαμηλότερες

σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο έναν χρόνο νωρίτερα.

Εάν οι ροές στη Μαύρη Θάλασσα δεν βελτιωθούν, η διαφορά θα μπορούσε να φτάσει περίπου τους 10,2 εκατ. τόνους έως το τέλος Οκτωβρίου.

Αυτό δεν σημαίνει ότι λείπει αντίστοιχη ποσότητα σιταριού από την παγκόσμια παραγωγή.

Σημαίνει ότι μεγάλες ποσότητες δυσκολεύονται να φτάσουν εγκαίρως στις αγορές που τις χρειάζονται.

Και στις αγορές εμπορευμάτων, η διαφορά μεταξύ «υπάρχει προϊόν» και «μπορεί να παραδοθεί το προϊόν» είναι καθοριστική.

Δεν υπάρχει παγκόσμια έλλειψη σιταριού

Εδώ βρίσκεται όμως και η μεγάλη ιδιαιτερότητα της σημερινής κρίσης.

Η άνοδος των τιμών δεν προκαλείται από παγκόσμια έλλειψη σιταριού.

Οι εκτιμήσεις για την παγκόσμια παραγωγή παραμένουν σχετικά ισχυρές.

Άρα το πρόβλημα είναι κυρίως:

μεταφορές + γεωπολιτική + κόστος ενέργειας + καιρός.

Αυτό εξηγεί γιατί η αγορά μπορεί να διαθέτει επαρκείς ποσότητες συνολικά και ταυτόχρονα οι τιμές να ανεβαίνουν.

Καιρός: Το δεύτερο μέτωπο

Στο πρόβλημα της Μαύρης Θάλασσας προστίθεται ο καιρός.

Ο FAO αναφέρει ότι οι ξηρές συνθήκες σε περιοχές της Βόρειας Αμερικής πριν από τη σπορά του χειμερινού σιταριού συνέβαλαν επίσης στην αύξηση των διεθνών τιμών.

Οι αγορές δεν τιμολογούν μόνο τη σημερινή παραγωγή.

Τιμολογούν και τον κίνδυνο για την επόμενη.

Εάν οι συνθήκες παραμείνουν δυσμενείς, οι επενδυτές και οι μεγάλοι αγοραστές αρχίζουν να ενσωματώνουν μικρότερη μελλοντική προσφορά στις σημερινές τιμές.

Στο παιχνίδι και το Ορμούζ

Υπάρχει όμως πλέον και ένας δεύτερος γεωπολιτικός διάδρομος που επηρεάζει τα σιτηρά:

τα Στενά του Ορμούζ.

Το σιτάρι δεν περνά κατ’ ανάγκη από το Ορμούζ για να φτάσει στις μεγάλες αγορές.

Η κρίση στην περιοχή επηρεάζει όμως τρία βασικά κόστη:

καύσιμα, λιπάσματα και ναύλους.

Ο FAO επισημαίνει ότι η αβεβαιότητα γύρω από τη ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ διατηρεί αυξημένες τις ανησυχίες για το κόστος ενέργειας, λιπασμάτων και μεταφοράς.

Άρα έχουμε πλέον δύο διαφορετικές γεωπολιτικές πιέσεις στην ίδια αλυσίδα τροφίμων:

Μαύρη Θάλασσα → διαθεσιμότητα και μεταφορά σιτηρών

Ορμούζ → ενέργεια, λιπάσματα και ναύλοι

Στο υψηλότερο επίπεδο τριετίας και το καλαμπόκι

Η εικόνα δεν περιορίζεται στο σιτάρι.

Οι διεθνείς τιμές του καλαμποκιού αυξήθηκαν επίσης σχεδόν 6% τον Σεπτέμβριο, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών και πλέον ετών.

Το σόργο ενισχύθηκε κατά περίπου 14% και το κριθάρι κατά 3,9%.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την κτηνοτροφία.

Σιτάρι, καλαμπόκι, κριθάρι και σόγια αποτελούν βασικές πρώτες ύλες για τις ζωοτροφές.

Όταν ανεβαίνουν ταυτόχρονα, η πίεση περνά σταδιακά:

κτηνοτρόφος → γάλα/κρέας → μεταποίηση → λιανική.

Δεν είναι αυτόματη ούτε ισόποση η μετακύλιση, αλλά ο κίνδυνος αυξάνεται όσο οι υψηλές τιμές διατηρούνται.

Τι δείχνουν τα στοιχεία για τον Έλληνα παραγωγό

Υπάρχει ενδιαφέρον και για την ελληνική αγορά.

Στο τελευταίο Δελτίο Τιμών Αγροτικών Προϊόντων της Τράπεζας Πειραιώς, η διεθνής τιμή αναφοράς για το σιτάρι είχε διαμορφωθεί στις 17 Σεπτεμβρίου στα €232,77 ανά τόνο.

Η συγκεκριμένη τιμή ήταν:

• +8,8% σε έναν μήνα
• +46,6% από την αρχή του έτους
• +40,8% σε ετήσια βάση

και βρισκόταν κοντά στο υψηλό τριετίας των περίπου €243 ανά τόνο.

Πρόκειται για διεθνές συμβόλαιο αναφοράς και όχι για τιμή που εισπράττει αυτομάτως ο Έλληνας παραγωγός.

Η διάκριση είναι κρίσιμη.

Οι εγχώριες τιμές επηρεάζονται από την ποιότητα, την ποικιλία, τη ζήτηση, τα αποθέματα, τα μεταφορικά και τις εμπορικές συμφωνίες.

Ο Έλληνας σιτοπαραγωγός βλέπει δύο διαφορετικές όψεις

Για έναν παραγωγό που διαθέτει αποθηκευμένο προϊόν, η άνοδος της διεθνούς αγοράς μπορεί να δημιουργήσει καλύτερες εμπορικές συνθήκες.

Για τον ίδιο παραγωγό όμως, η άνοδος της ενέργειας και των λιπασμάτων αυξάνει το κόστος της επόμενης καλλιεργητικής περιόδου.

Άρα το υψηλότερο σιτάρι δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με υψηλότερο καθαρό εισόδημα.

Το τελικό αποτέλεσμα εξαρτάται από το πόσο γρήγορα αυξάνονται τα έσοδα σε σχέση με τις εισροές.

Από το χωράφι στο ψωμί – Τι σημαίνει για τον καταναλωτή

Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η νέα άνοδος θα περάσει στο αλεύρι, το ψωμί και τα ζυμαρικά.

Δεν υπάρχει αυτόματη σχέση «+6% στο διεθνές σιτάρι = +6% στο ψωμί».

Το σιτάρι αποτελεί μόνο ένα μέρος του τελικού κόστους.

Υπάρχουν επίσης:

• άλεση,
• ηλεκτρική ενέργεια,
• φυσικό αέριο,
• μεταφορές,
• εργασία,
• συσκευασία,
• εμπορικά περιθώρια.

Όμως όταν η πρώτη ύλη, η ενέργεια και οι μεταφορές ανεβαίνουν ταυτόχρονα, η πίεση στη βιομηχανία τροφίμων γίνεται μεγαλύτερη.

Ο FAO χτυπά καμπανάκι για τα τρόφιμα συνολικά

Η εικόνα των σιτηρών αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης ανόδου.

Ο FAO Food Price Index έφτασε τον Σεπτέμβριο στις 136 μονάδες, αυξημένος κατά 1,5% μέσα σε έναν μήνα και περίπου 5,8% σε σχέση με έναν χρόνο πριν.

Παραμένει πάντως περίπου 15% χαμηλότερα από το ιστορικό υψηλό του Μαρτίου 2022.

Άρα δεν βρισκόμαστε ακόμη στα επίπεδα της πρώτης μεγάλης επισιτιστικής αναταραχής που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Η κατεύθυνση όμως έχει αλλάξει.

Και αυτό είναι το στοιχείο που παρακολουθούν πλέον κυβερνήσεις και αγορές.

Το νέο τρίγωνο κινδύνου

Η παγκόσμια αγορά σιτηρών βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με ένα νέο τρίγωνο:

Μαύρη Θάλασσα

Προβλήματα στις εξαγωγές Ρωσίας και Ουκρανίας.

Ορμούζ

Κίνδυνος για ενέργεια, λιπάσματα και ναύλους.

Κλίμα

Ξηρασία και ακραίες καιρικές συνθήκες σε βασικές παραγωγικές περιοχές.

Η παγκόσμια παραγωγή παραμένει προς το παρόν αρκετή ώστε να μη μιλάμε για έλλειψη.

Αλλά η αγορά δίνει ήδη ένα σαφές προειδοποιητικό σήμα:

το σιτάρι υπάρχει — γίνεται όμως ακριβότερο να μεταφερθεί, να παραχθεί και να εξασφαλιστεί.

Και αν η πίεση στη Μαύρη Θάλασσα συνεχιστεί μέσα στον Οκτώβριο, το σιτάρι μπορεί να εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα AGRO–GEO ECONOMY stories του φθινοπώρου.

Πηγή: pagenews.gr