Σαουδική Αραβία:Το μεγάλο στοίχημα του Ριάντ στην Υεμένη–Συμμαχίες στα συντρίμμια και Χούθι στην αντεπίθεση

Ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν επιχειρεί να ενώσει τις αντίπαλες δυνάμεις της Υεμένης απέναντι στους Χούθι. Η εμπλοκή των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, η μάχη για το Μπαμπ ελ Μαντέμπ και η απειλή για το παγκόσμιο πετρέλαιο μετατρέπουν τη σύγκρουση σε κρίσιμο γεωπολιτικό στοίχημα.

Η Σαουδική Αραβία επιχειρεί να ανασυγκροτήσει μια συμμαχία που επί χρόνια υπονομεύεται από εσωτερικές αντιπαλότητες, την ώρα που οι αντάρτες Χούθι εντείνουν τη στρατιωτική πίεση στην Υεμένη και εξαπολύουν επιθέσεις εναντίον σαουδαραβικών υποδομών.

Το Ριάντ βρίσκεται μπροστά σε μια δύσκολη εξίσωση: πρέπει να συντονίσει ένοπλες οργανώσεις με διαφορετικά πολιτικά συμφέροντα, ανταγωνιστικές στρατιωτικές διοικήσεις και παλαιότερες εξαρτήσεις από τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Η προσπάθεια αποκτά επείγοντα χαρακτήρα μετά την προέλαση των Χούθι κατά μήκος των ακτών της Ερυθράς Θάλασσας και τη διεκδίκηση του στρατηγικού περάσματος Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Όπως αναλύει το Al-Monitor, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο εάν οι δυνάμεις που αντιμάχονται τους Χούθι μπορούν να πετύχουν στρατιωτικές νίκες, αλλά εάν μπορούν να παραμείνουν ενωμένες όταν οι επιμέρους επιδιώξεις τους συγκρούονται.

Η Σαουδική Αραβία αναζητά συμμάχους ακόμη και στο στρατόπεδο των Εμιράτων

Η σημαντικότερη μεταβολή στη στρατηγική του Ριάντ αφορά την προσέγγιση δυνάμεων της Υεμένης που είχαν ιστορικά υποστηριχθεί από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Οι δύο χώρες συνεργάστηκαν στρατιωτικά εναντίον των Χούθι, ωστόσο ανέπτυξαν διαφορετικές προτεραιότητες για το πολιτικό μέλλον της Υεμένης.

Η Σαουδική Αραβία υποστηρίζει τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση και επιδιώκει τη σταθεροποίηση των συνόρων της, ενώ τα Εμιράτα έχουν καλλιεργήσει στενούς δεσμούς με νότιες ένοπλες παρατάξεις, μεταξύ των οποίων δυνάμεις που υποστηρίζουν την αυτονομία ή την ανεξαρτησία του Νότου.

Αυτή η διαφοροποίηση έχει προκαλέσει επανειλημμένες εντάσεις μέσα στο στρατόπεδο που αντιμάχεται τους Χούθι.

Τον προηγούμενο χειμώνα, νότιοι μαχητές με δεσμούς με τα Εμιράτα επιχείρησαν να επεκτείνουν τον έλεγχό τους σε ανατολικές περιοχές και να προωθήσουν αποσχιστικά σχέδια. Ακολούθησαν συγκρούσεις με δυνάμεις που υποστηρίζονταν από τη Σαουδική Αραβία.

Σήμερα, όμως, η στρατιωτική πίεση των Χούθι υποχρεώνει το Ριάντ να αναζητήσει έναν λειτουργικό συμβιβασμό.

Η κοινή απειλή μπορεί να δημιουργήσει προσωρινή σύγκλιση. Δεν εξαφανίζει, ωστόσο, τις βαθύτερες πολιτικές διαφωνίες.

Η επιχείρηση «Αυγή της Υεμένης» και η μάχη για την Ερυθρά Θάλασσα

Η νέα στρατιωτική προσπάθεια της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης ξεκίνησε στις αρχές Οκτωβρίου, με εκτεταμένη αεροπορική υποστήριξη από τη Σαουδική Αραβία.

Η επιχείρηση, με την ονομασία «Αυγή της Υεμένης», έχει στόχο την ανακατάληψη περιοχών που πέρασαν στον έλεγχο των Χούθι κατά την πρόσφατη προέλασή τους.

Οι κυβερνητικές δυνάμεις ανακοίνωσαν ότι ανέκτησαν το Ντουμπάμπ, κοντά στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ, καθώς και το στρατηγικό λιμάνι Μόχα, βορειότερα.

Οι Χούθι αμφισβήτησαν την έκταση αυτών των επιτυχιών, ενώ οι πληροφορίες από τα διαφορετικά μέτωπα καταδεικνύουν ότι η κατάσταση παραμένει ρευστή.

Η σημασία της συγκεκριμένης επιχείρησης ξεπερνά τα σύνορα της Υεμένης.

Το Μπαμπ ελ Μαντέμπ αποτελεί τη νότια πύλη της Ερυθράς Θάλασσας και συνδέει τις θαλάσσιες μεταφορές από την Ασία προς τη Διώρυγα του Σουέζ και τη Μεσόγειο.

Με τα Στενά του Ορμούζ να βρίσκονται υπό αποκλεισμό εξαιτίας της ευρύτερης περιφερειακής σύγκρουσης, η ασφάλεια του περάσματος αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία για τις εξαγωγές ενέργειας και το διεθνές εμπόριο.

Για το Ριάντ, η απομάκρυνση των Χούθι από κρίσιμες παράκτιες θέσεις αποτελεί όχι μόνο στρατιωτικό αλλά και οικονομικό στόχο.

Οι Ταξιαρχίες των Γιγάντων και το πρόβλημα της ενιαίας διοίκησης

Κεντρικό ρόλο στις επιχειρήσεις διαδραματίζουν οι λεγόμενες Ταξιαρχίες των Γιγάντων, γνωστές και ως Αμαλίκα.

Πρόκειται για μία από τις ισχυρότερες στρατιωτικές δυνάμεις του στρατοπέδου που αντιμάχεται τους Χούθι, με σημαντική εμπειρία στις επιχειρήσεις κατά μήκος της δυτικής ακτής.

Οι συγκεκριμένες μονάδες είχαν στο παρελθόν στενή σχέση με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, γεγονός που αναδεικνύει την αλλαγή των συσχετισμών στη νέα σαουδαραβική στρατηγική.

Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα μεμονωμένων σχηματισμών δεν αρκεί για να εξασφαλίσει συνολική στρατιωτική επιτυχία.

Η κυβέρνηση της Υεμένης στηρίζεται σε ένα ανομοιογενές σύνολο τακτικών μονάδων, τοπικών πολιτοφυλακών, νότιων οργανώσεων και παρατάξεων με διαφορετικές πολιτικές αναφορές.

Οι δυνάμεις αυτές δεν διαθέτουν πάντοτε κοινή διοίκηση, ενιαίες προτεραιότητες ή ταυτόσημους στόχους για την επόμενη ημέρα.

Έτσι, ακόμη και μια επιτυχής επίθεση μπορεί να δημιουργήσει νέα προβλήματα σχετικά με το ποιος θα διοικήσει τις περιοχές που ανακαταλαμβάνονται.

Το Ταΐζ αποκαλύπτει τις αδυναμίες της συμμαχίας

Οι συγκρούσεις γύρω από την πόλη Ταΐζ αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι κυβερνητικές δυνάμεις.

Παρά τις ανακοινώσεις για επιτυχίες στις ακτές, οι Χούθι συνέχισαν να ασκούν πίεση σε στρατηγικές θέσεις γύρω από την πόλη, απειλώντας τις συγκοινωνιακές συνδέσεις της με το Άντεν.

Το Ταΐζ είναι μία από τις μεγαλύτερες πόλεις της Υεμένης και η γεωγραφική του θέση το καθιστά κομβικό για τον έλεγχο των περιοχών ανάμεσα στο εσωτερικό της χώρας και τις νότιες ακτές.

Ενδεχόμενη αποκοπή των οδικών συνδέσεων θα επιβάρυνε την τροφοδοσία των κατοίκων και των κυβερνητικών δυνάμεων.

Η εξέλιξη αυτή καταδεικνύει το βασικό στρατιωτικό δίλημμα του Ριάντ: η επιτυχία σε ένα παράκτιο μέτωπο δεν εξασφαλίζει αυτομάτως σταθερότητα στα υπόλοιπα.

Οι Χούθι διατηρούν τη δυνατότητα να μεταφέρουν την πίεση σε διαφορετικές περιοχές, εκμεταλλευόμενοι τις αδυναμίες συντονισμού των αντιπάλων τους.

Ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν ανάμεσα στην πολεμική κλιμάκωση και την πολιτική διαχείριση

Για τη σαουδαραβική ηγεσία, η ανασυγκρότηση της συμμαχίας δεν αποτελεί αποκλειστικά στρατιωτικό ζήτημα.

Ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν καλείται να διαχειριστεί τις σχέσεις με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, να στηρίξει τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης και να αποτρέψει μια νέα αποσταθεροποίηση στα νότια σύνορα της Σαουδικής Αραβίας.

Ταυτόχρονα, το Ριάντ πρέπει να προστατεύσει τα αεροδρόμια, τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και τις υποδομές μεταφορών από πυραυλικές επιθέσεις και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Η εμπειρία του πολέμου που άρχισε το 2015 έχει ήδη δείξει ότι η στρατιωτική υπεροχή της Σαουδικής Αραβίας δεν μεταφράζεται αναγκαστικά σε πολιτική επικράτηση στο εσωτερικό της Υεμένης.

Οι Χούθι έχουν διατηρήσει τον έλεγχο της πρωτεύουσας Σαναά και μεγάλου μέρους του βορειοδυτικού τμήματος της χώρας, παρά τις πολυετείς επιχειρήσεις εναντίον τους.

Η νέα σαουδαραβική στρατηγική επιχειρεί επομένως να συνδυάσει στρατιωτική πίεση και εσωτερική πολιτική συνεννόηση, δύο στόχους που παραμένουν δύσκολο να επιτευχθούν ταυτόχρονα.

Η σκιά του Ιράν και ο κίνδυνος νέου περιφερειακού μετώπου

Η σύγκρουση στην Υεμένη δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την ευρύτερη αντιπαράθεση στη Μέση Ανατολή.

Οι Χούθι διατηρούν στενές σχέσεις με το Ιράν, από το οποίο έχουν λάβει στρατιωτική και τεχνολογική υποστήριξη.

Η ικανότητά τους να χρησιμοποιούν πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον στόχων μεγάλης απόστασης δημιουργεί σοβαρές προκλήσεις για τη σαουδαραβική αεράμυνα.

Παράλληλα, η δυνατότητα απειλής της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα προσφέρει στους Χούθι διαπραγματευτική ισχύ που υπερβαίνει το στρατιωτικό τους αποτύπωμα μέσα στην Υεμένη.

Η Σαουδική Αραβία επιχειρεί να περιορίσει αυτή την επιρροή, χωρίς να είναι βέβαιο ότι μπορεί να επιτύχει έναν αποφασιστικό στρατιωτικό τερματισμό της σύγκρουσης.

Το ενδεχόμενο άμεσης αμερικανικής συμμετοχής στις επιχειρήσεις θα μπορούσε να μεταβάλει περαιτέρω τις ισορροπίες, αλλά και να ενισχύσει τον κίνδυνο γενικευμένης κλιμάκωσης.

Το πραγματικό διακύβευμα: Ποιος θα κυβερνήσει την Υεμένη μετά τους Χούθι;

Πίσω από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις βρίσκεται ένα βαθύτερο πολιτικό πρόβλημα.

Οι αντίπαλοι των Χούθι συμφωνούν στην ανάγκη περιορισμού της επιρροής τους, αλλά δεν συμφωνούν απαραίτητα στο μοντέλο διακυβέρνησης της Υεμένης.

Για ορισμένες δυνάμεις, προτεραιότητα αποτελεί η αποκατάσταση της ενότητας του κράτους. Για άλλες, η αυτονομία ή η ανεξαρτησία του Νότου παραμένει κεντρική πολιτική επιδίωξη.

Αυτές οι διαφορές θα μπορούσαν να επανεμφανιστούν ακόμη και στην περίπτωση σημαντικών στρατιωτικών επιτυχιών.

Το Ριάντ χρειάζεται επομένως κάτι περισσότερο από μια προσωρινή συμμαχία στο πεδίο των μαχών. Χρειάζεται έναν πολιτικό μηχανισμό που θα μπορεί να συγκρατεί τις ανταγωνιστικές παρατάξεις και να διαχειρίζεται τις περιοχές που περνούν στον έλεγχο των κυβερνητικών δυνάμεων.

Η μάχη για την Υεμένη δεν θα κριθεί μόνο από τους πυραύλους, τα αεροσκάφη και τις χερσαίες επιχειρήσεις. Θα κριθεί και από το κατά πόσο η Σαουδική Αραβία μπορεί να μετατρέψει ένα κατακερματισμένο στρατόπεδο σε βιώσιμη πολιτική και στρατιωτική συμμαχία.

Και όσο οι Χούθι διατηρούν τη δυνατότητα να απειλούν το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, τις σαουδαραβικές υποδομές και τις εμπορικές οδούς, το διακύβευμα παραμένει διεθνές.

Πηγές: Al-Monitor, ανάλυση Francesco Schiavi, και σχετικά ρεπορτάζ Reuters, Οκτώβριος 2026.