Καλαφάτης: «Η Ελλάδα αλλάζει πίστα» — Πάνω από 300 εκατ. ευρώ για την έρευνα του αύριο

Στη συνάντηση με την πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας, Μαρία Λέπτιν, ο υφυπουργός Ανάπτυξης παρουσίασε τις ελληνικές επιδόσεις, τις νέες υποδομές και το σχέδιο για τη Θεσσαλονίκη ενόψει της ελληνικής Προεδρίας της ΕΕ το 2027.

Τη μετάβαση της Ελλάδας σε έναν ισχυρότερο ρόλο στην ευρωπαϊκή έρευνα και τεχνολογία περιέγραψε ο Σταύρος Καλαφάτης, συνδέοντας τις επενδύσεις σε υποδομές με τη στήριξη των επιστημόνων και την ενεργότερη συμμετοχή της χώρας στις ευρωπαϊκές αποφάσεις.

Ο υφυπουργός Ανάπτυξης, αρμόδιος για την Έρευνα και την Καινοτομία, συμμετείχε σε συζήτηση υψηλού επιπέδου για την ενίσχυση της έρευνας αιχμής στην Ευρώπη, στο πλαίσιο της επίσημης επίσκεψης στην Αθήνα της προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας — ERC, καθηγήτριας Μαρία Λέπτιν.

Η παρέμβασή του επικεντρώθηκε σε τρεις προτεραιότητες: σύγχρονες ερευνητικές υποδομές, καλύτερες συνθήκες για τους επιστήμονες και ισχυρότερη ελληνική παρουσία στα ανταγωνιστικά ευρωπαϊκά προγράμματα.

«Από χώρα προσδοκιών σε δυναμικό κόμβο τεχνολογίας»

Ο κ. Καλαφάτης υπογράμμισε ότι η παρουσία της προέδρου του ERC στην Αθήνα, καθώς και η σύσκεψη που ακολουθούσε στο Μέγαρο Μαξίμου με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, επιβεβαιώνουν την αναβάθμιση της ελληνικής συμμετοχής στην ευρωπαϊκή πολιτική έρευνας.

Όπως ανέφερε:

«Η Ελλάδα αλλάζει πίστα στην Έρευνα και την Καινοτομία. Μετατραπήκαμε από μια χώρα προσδοκιών σε έναν ώριμο, θεσμικά θωρακισμένο και εξαιρετικά δυναμικό περιφερειακό κόμβο τεχνολογίας αιχμής στη Νοτιοανατολική Ευρώπη».

Με αυτή την τοποθέτηση, ο υφυπουργός παρουσίασε την έρευνα ως βασικό πεδίο αναπτυξιακής πολιτικής, με άμεση σύνδεση με την τεχνολογική πρόοδο και τη διεθνή θέση της χώρας.

Το ζητούμενο της στρατηγικής που περιέγραψε είναι η επιστημονική δραστηριότητα να αποκτήσει σταθερότερη υποστήριξη, μεγαλύτερη διεθνή εμβέλεια και περισσότερες δυνατότητες αξιοποίησης.

Τα στοιχεία που παρουσίασε για την ελληνική αριστεία

Στην τοποθέτησή του, ο Σταύρος Καλαφάτης επικαλέστηκε συγκεκριμένες επιδόσεις για να αποτυπώσει τη θέση του ελληνικού ερευνητικού δυναμικού.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, η Ελλάδα καταλαμβάνει την 7η θέση πανευρωπαϊκά στην απορροφητικότητα κονδυλίων του ανταγωνιστικού προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη».

Παράλληλα, ανέφερε ότι περισσότεροι από 1.200 επιστήμονες ελληνικών φορέων περιλαμβάνονται στο παγκόσμιο 2% των ερευνητών με τη μεγαλύτερη επιρροή, σύμφωνα με τη λίστα του Στάνφορντ.

Ο υφυπουργός σημείωσε επίσης ότι η χώρα βρίσκεται στη 13η θέση διεθνώς στις αναφορές ανά επιστημονική δημοσίευση.

Οι δείκτες αυτοί αφορούν διαφορετικές πλευρές της ερευνητικής δραστηριότητας: την επιτυχία στη διεκδίκηση χρηματοδότησης, τη διεθνή αναγνώριση επιστημόνων και την απήχηση του δημοσιευμένου έργου τους. Στην κυβερνητική προσέγγιση, συνθέτουν τη βάση πάνω στην οποία μπορούν να στηριχθούν οι επόμενες παρεμβάσεις.

Το 86% των νέων διδακτόρων δηλώνει πρόθεση παραμονής

Ιδιαίτερο βάρος έδωσε ο κ. Καλαφάτης στο ανθρώπινο δυναμικό και στις προοπτικές των νέων επιστημόνων.

Όπως επισήμανε, το 86% των νέων Ελλήνων διδακτόρων δηλώνει ότι δεν σκοπεύει να μεταναστεύσει στο εξωτερικό.

Ο ίδιος παρουσίασε το εύρημα ως θετική ένδειξη για την προσπάθεια ανατροπής της φυγής επιστημονικού προσωπικού.

Η πρόθεση παραμονής αποκτά αναπτυξιακό περιεχόμενο όταν συνοδεύεται από δυνατότητες εργασίας, χρηματοδότηση ερευνητικών σχεδίων και πρόσβαση σε σύγχρονο εξοπλισμό. Γι’ αυτό και η στήριξη των νέων επιστημόνων συνδέθηκε στην παρέμβασή του με τις επενδύσεις στα ερευνητικά κέντρα και τη βελτίωση των διοικητικών διαδικασιών.

Πάνω από 300 εκατ. ευρώ για τις ερευνητικές υποδομές

Κεντρική θέση στην παρουσίαση είχε το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των Εθνικών Ερευνητικών Κέντρων, με επενδύσεις που, σύμφωνα με τον υφυπουργό, υπερβαίνουν τα 300 εκατ. ευρώ, κυρίως με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης.

Ο κ. Καλαφάτης το χαρακτήρισε τη μεγαλύτερη επένδυση αναβάθμισης των συγκεκριμένων υποδομών.

Η ανανέωση εγκαταστάσεων και εξοπλισμού μπορεί να διευρύνει τις δυνατότητες των ελληνικών ομάδων να συμμετέχουν σε απαιτητικά ερευνητικά έργα και διεθνείς συνεργασίες.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο υφυπουργός αναφέρθηκε στον νέο εθνικό υπερυπολογιστή «Δαίδαλος» και στην ανάπτυξη του ελληνικού Εργοστασίου Τεχνητής Νοημοσύνης «PHAROS».

Οι υποδομές αυτές εντάσσονται στην προσπάθεια ενίσχυσης της υπολογιστικής ισχύος και της υποστήριξης που έχουν στη διάθεσή τους ερευνητές και φορείς για την ανάπτυξη προηγμένων εφαρμογών.

Λιγότερα διοικητικά εμπόδια, περισσότερη υποστήριξη

Πέρα από τις επενδύσεις, ο Σταύρος Καλαφάτης αναφέρθηκε στην ανάγκη να περιοριστούν τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι ερευνητικές ομάδες στην καθημερινή τους λειτουργία.

Όπως σημείωσε, το Υπουργείο Ανάπτυξης προχωρά σε απλοποίηση διαδικασιών και υιοθετεί τις ποιοτικές αρχές αξιολόγησης του CoARA, της Συμμαχίας για τη Μεταρρύθμιση της Αξιολόγησης της Έρευνας.

Παράλληλα, παρουσίασε την κατεύθυνση για τη θέσπιση μόνιμου μηχανισμού καθοδήγησης και υποστήριξης, μέσω του Ελληνικού Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας — ΕΛΙΔΕΚ και του Δικτύου ΠΡΑΞΗ.

Στόχος είναι να αυξηθούν οι ελληνικές επιτυχίες στις χρηματοδοτήσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας.

Η οργανωμένη υποστήριξη στην προετοιμασία προτάσεων αποτελεί κρίσιμο μέρος αυτής της προσπάθειας: επιτρέπει στους επιστήμονες να παρουσιάζουν πληρέστερα την αξία και τη δυνατότητα υλοποίησης των σχεδίων τους.

Σχέδιο για συνέδριο του ERC στη Θεσσαλονίκη

Ξεχωριστή θέση στην παρέμβαση του υφυπουργού είχε η Θεσσαλονίκη, με ορίζοντα την ελληνική Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το δεύτερο εξάμηνο του 2027.

Ο κ. Καλαφάτης εξέφρασε την πρόθεσή του να συνδιοργανωθεί στην πόλη, μαζί με το ERC, ένα εμβληματικό συνέδριο για την έρευνα.

Όπως ανέφερε, η δυνατότητα αυτή είχε συζητηθεί με τη Μαρία Λέπτιν κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στις Βρυξέλλες.

Η πρωτοβουλία αποσκοπεί στην ανάδειξη της Θεσσαλονίκης ως τεχνολογικής πύλης της Ευρώπης προς τα Βαλκάνια, ενισχύοντας τον ρόλο της στις επιστημονικές ανταλλαγές και στις περιφερειακές συνεργασίες.

Η σχετική τοποθέτηση αφορά πρόθεση συνδιοργάνωσης, με την ελληνική Προεδρία να προσφέρει το πολιτικό και θεσμικό πλαίσιο για την προώθησή της.

«Η Ελλάδα συνδιαμορφώνει τις ευρωπαϊκές εξελίξεις»

Κλείνοντας, ο υφυπουργός Ανάπτυξης συνέδεσε την έρευνα με τη συνολική εθνική στρατηγική:

«Η έρευνα αιχμής είναι ο κεντρικός πυλώνας της εθνικής μας στρατηγικής για την οικονομία, τη γνώση και τη γεωπολιτική μας ισχύ. Η Ελλάδα δεν παρακολουθεί απλώς τις ευρωπαϊκές εξελίξεις· τις συνδιαμορφώνει».

Η παρέμβασή του ανέδειξε μια πολιτική που επιδιώκει να συνδυάσει τη χρηματοδότηση των υποδομών με τη στήριξη των ανθρώπων που τις αξιοποιούν.

Για τον Σταύρο Καλαφάτη, η επόμενη φάση περνά από την ενίσχυση των ελληνικών ερευνητικών επιτυχιών, τη συγκράτηση επιστημονικού δυναμικού και τη διεύρυνση των ευρωπαϊκών συνεργασιών — με τη Θεσσαλονίκη να διεκδικεί ενεργότερη θέση σε αυτή την πορεία.

Πηγή: pagenews.gr