Αθήνα–Κάιρο απαντούν στην Άγκυρα: Στο τραπέζι η επέκταση της ΑΟΖ – Νέο μέτωπο για το τουρκολιβυκό

Γεραπετρίτης και Αμπντελατί ανοίγουν νέο κύκλο διαβουλεύσεων για τη διεύρυνση της ελληνοαιγυπτιακής οριοθέτησης του 2020. Η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της ανατολικής Λιβύης ενεργοποιεί διπλωματικές κινήσεις της Αθήνας, με την Ευρωπαϊκή Ένωση, την Αίγυπτο και τη Γερμανία να απορρίπτουν τη συμφωνία Άγκυρας–Τρίπολης.

Μια νέα διπλωματική πρωτοβουλία με ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία αναλαμβάνουν Ελλάδα και Αίγυπτος, στον απόηχο της απόφασης της λιβυκής Βουλής να εγκρίνει το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019.

Η Αθήνα και το Κάιρο συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαβουλεύσεις με στόχο την επέκταση του γεωγραφικού πεδίου εφαρμογής της συμφωνίας του 2020 για την οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ).

Πρόκειται για μια εξέλιξη που επαναφέρει στο προσκήνιο ένα από τα σημαντικότερα διπλωματικά εργαλεία της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής στην Ανατολική Μεσόγειο: την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών με γειτονικά κράτη στη βάση του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας.

Η πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς η Τουρκία επιδιώκει να ενισχύσει τη θέση της στη Λιβύη, ενώ η Ελλάδα αναζητεί τρόπους να αποτρέψει την πρακτική εφαρμογή μιας συμφωνίας την οποία θεωρεί παράνομη και ανυπόστατη.

Γεραπετρίτης–Αμπντελατί: Η στρατηγική συνεννόηση Αθήνας και Καΐρου

Η νέα εξέλιξη προέκυψε από την επικοινωνία του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Αιγύπτιο ομόλογό του Μπαντρ Αμπντελατί.

Οι δύο υπουργοί συζήτησαν τη στρατηγική συνεργασία των χωρών τους, τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και τις συνέπειες της έγκρισης του τουρκολιβυκού μνημονίου.

Σύμφωνα με την ενημέρωση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών, οι δύο πλευρές συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαβουλεύσεις για τη γεωγραφική επέκταση της υφιστάμενης συμφωνίας οριοθέτησης, με πλήρη σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).

Η συγκεκριμένη εξέλιξη έχει διπλή σημασία.

Αφενός, επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα και η Αίγυπτος διατηρούν κοινή προσέγγιση απέναντι στις τουρκολιβυκές θαλάσσιες διεκδικήσεις.

Αφετέρου, ανοίγει ξανά τη συζήτηση για τα τμήματα της θαλάσσιας οριοθέτησης που είχαν μείνει εκτός της συμφωνίας του Αυγούστου 2020.

Η έναρξη ή συνέχιση των διαβουλεύσεων δεν σημαίνει ότι έχει ήδη συμφωνηθεί νέα γραμμή οριοθέτησης. Αποτελεί, ωστόσο, σημαντικό διπλωματικό βήμα σε μια περίοδο αυξημένης έντασης.

🇬🇷🇪🇬 agreed to continue consultations with a view to extending the geographical scope of their 2020 EEZ delimitation Agreement, in full accordance with international law and UNCLOS.

@MfaEgypt @EgyptForeignMin

— Υπουργείο Εξωτερικών (@GreeceMFA) October 22, 2026

Η κύρωση στη Βεγγάζη και η αλλαγή των ισορροπιών στη Λιβύη

Η απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου 2026 δημιούργησε νέα δεδομένα.

Το συγκεκριμένο κοινοβουλευτικό σώμα, που εδρεύει στην ανατολική Λιβύη, ενέκρινε το μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης το οποίο είχε υπογραφεί τον Νοέμβριο του 2019 μεταξύ Τουρκίας και της τότε κυβέρνησης της Τρίπολης.

Η εξέλιξη παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή η ανατολική Λιβύη είχε επί χρόνια διαφορετική στάση από την κυβέρνηση της Τρίπολης απέναντι στην Τουρκία.

Η μεταβολή αυτή αναδεικνύει την αυξανόμενη διπλωματική επιρροή της Άγκυρας στη λιβυκή πολιτική σκηνή.

Για την Ελλάδα, το βασικό ζήτημα δεν είναι μόνο η πολιτική προσέγγιση Τουρκίας–Λιβύης, αλλά και η προσπάθεια να χρησιμοποιηθεί το μνημόνιο ως βάση για θαλάσσιες διεκδικήσεις που επηρεάζουν ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.

Η ελληνική πλευρά υποστηρίζει ότι η συμφωνία αγνοεί την επήρεια ελληνικών νησιών, μεταξύ των οποίων η Κρήτη, στη δημιουργία θαλάσσιων ζωνών.

Η Άγκυρα, αντιθέτως, υποστηρίζει ότι το μνημόνιο αποτελεί νόμιμη διμερή οριοθέτηση και απορρίπτει τις ενστάσεις τρίτων κρατών.

Αυτή η αντίθεση βρίσκεται στον πυρήνα της γεωπολιτικής διαμάχης στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το ελληνικό ΥΠΕΞ: «Η γεωγραφία δεν αλλάζει»

Η Αθήνα αντέδρασε επισήμως στην απόφαση της λιβυκής Βουλής, υπογραμμίζοντας ότι η έγκριση του μνημονίου δεν μεταβάλλει τη νομική της αξιολόγηση.

Στην ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών της 20ής Οκτωβρίου, η ελληνική πλευρά τόνισε ότι το μνημόνιο παραμένει αντίθετο στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.

Η βασική επιχειρηματολογία της Αθήνας στηρίζεται στην απουσία αντικείμενων ή παρακείμενων ακτών Τουρκίας και Λιβύης που θα μπορούσαν, κατά την ελληνική θέση, να θεμελιώσουν τη συγκεκριμένη οριοθέτηση.

Παράλληλα, η Ελλάδα επικαλείται τα δικαιώματα των νησιών σε θαλάσσιες ζώνες, σύμφωνα με την UNCLOS και το εθιμικό διεθνές δίκαιο.

Η ελληνική κυβέρνηση έχει καταστήσει σαφές ότι θα κινηθεί διπλωματικά και θεσμικά για την προστασία των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.

بحثت مع وزير خارجية اليونان العلاقات الاستراتيجية والتطورات بالشرق الأوسط وشرق المتوسط، واتفقنا على مواصلة التشاور بشأن تعيين الحدود البحرية وفقاً للقانون الدولي واتفاقية الأمم المتحدة لقانون البحار.

— Badr Abdelatty (@EgyptForeignMin) October 22, 2026

Η συμφωνία του 2020: Γιατί αποτελεί το ισχυρό χαρτί της Αθήνας

Στις 6 Αυγούστου 2020, Ελλάδα και Αίγυπτος υπέγραψαν στο Κάιρο συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ.

Την ελληνική πλευρά εκπροσώπησε ο τότε υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας, ενώ την αιγυπτιακή ο τότε υπουργός Εξωτερικών Σάμεχ Σούκρι.

Η συμφωνία αποτέλεσε κομβική εξέλιξη στην ελληνική εξωτερική πολιτική, καθώς θεσμοθέτησε συμφωνημένα θαλάσσια όρια μεταξύ δύο κρατών της Ανατολικής Μεσογείου.

Επιπλέον, λειτούργησε ως νομικό και διπλωματικό αντίβαρο στις τουρκολιβυκές διεκδικήσεις.

Ωστόσο, η συμφωνία δεν κάλυψε το σύνολο των δυνητικών θαλάσσιων ορίων Ελλάδας και Αιγύπτου.

Η μερική οριοθέτηση άφησε ανοικτά τμήματα προς περαιτέρω διαπραγμάτευση.

Αυτό ακριβώς το ζήτημα επανέρχεται σήμερα στο τραπέζι.

Μια ενδεχόμενη επέκταση της συμφωνίας θα μπορούσε να ενισχύσει το δίκτυο συμβατικών οριοθετήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο, υπό την προϋπόθεση ότι οι δύο πλευρές θα συμφωνήσουν στη νέα χάραξη.

Γεραπετρίτης: «Με την Αίγυπτο μας συνδέει στρατηγική και αδελφική σχέση»

Ήδη από τις 21 Οκτωβρίου, ο Γιώργος Γεραπετρίτης είχε προαναγγείλει ότι η επέκταση της συμφωνίας με την Αίγυπτο θα μπορούσε να τεθεί στις μελλοντικές συζητήσεις.

Σε συνέντευξή του στον ραδιοφωνικό σταθμό Mega News 104,6, ο υπουργός Εξωτερικών δήλωσε:

«Με την Αίγυπτο μας συνδέει στρατηγική και, θα μου επιτρέψετε να πω, αδελφική σχέση».

Και εξήγησε:

«Είναι μια σχέση, η οποία είναι χτισμένη όχι μόνο στη συμφωνία μερικής οριοθέτησης της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης, είναι δομημένη στρατηγικά».

Ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας εξέφρασε εμπιστοσύνη στη συνεννόηση με το Κάιρο:

«Έχω απόλυτη εμπιστοσύνη στη δική μας κοινή κατανόηση».

Στην ίδια συνέντευξη είχε σημειώσει ότι το θέμα της επέκτασης της υφιστάμενης συμφωνίας θα συζητηθεί στο μέλλον, αφού αξιολογηθούν οι συνθήκες.

Η νέα κοινή κατεύθυνση για συνέχιση των διαβουλεύσεων προσδίδει πλέον μεγαλύτερη πολιτική βαρύτητα σε αυτή την προοπτική.

«Δεν πρόκειται να εφαρμοστεί το μνημόνιο» – Η προειδοποίηση Γεραπετρίτη

Ο υπουργός Εξωτερικών είχε χρησιμοποιήσει ιδιαίτερα κατηγορηματική γλώσσα και για το ίδιο το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

«Δεν πρόκειται να εφαρμοστεί, κύριε Τσίμα, το μνημόνιο υπό καμία εκδοχή», δήλωσε στη συνέντευξή του.

Υποστήριξε επίσης ότι η Ελλάδα θα ενεργοποιήσει τους διαθέσιμους διπλωματικούς μηχανισμούς, ενώ αναφέρθηκε στις ενεργειακές και άλλες δραστηριότητες που σχεδιάζονται σε περιοχές νότια της Κρήτης.

Η συγκεκριμένη τοποθέτηση αποτυπώνει τη θέση της ελληνικής κυβέρνησης ότι η έγκριση του μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή δεν πρέπει να οδηγήσει σε αποδοχή των τουρκολιβυκών διεκδικήσεων στην πράξη.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση απορρίπτει το μνημόνιο

Σημαντικό διπλωματικό στήριγμα για την Αθήνα αποτελεί η κοινή θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Στις 21 Οκτωβρίου, η ΕΕ εξέδωσε δήλωση με την οποία εξέφρασε έντονη αποδοκιμασία για την κύρωση του μνημονίου.

Η ευρωπαϊκή θέση είναι ότι η συμφωνία Τουρκίας–Λιβύης παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας.

Η Ένωση επανέλαβε ότι το μνημόνιο είναι άκυρο και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη.

Πρόκειται για συνέχεια των θέσεων που είχαν διατυπωθεί ήδη στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Δεκέμβριο του 2019 και επαναβεβαιώθηκαν το 2025.

Για την ελληνική διπλωματία, η σημασία της ευρωπαϊκής τοποθέτησης είναι ουσιαστική, καθώς μεταφέρει τη διαφορά πέρα από το επίπεδο μιας αποκλειστικά ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης.

Η Αίγυπτος απορρίπτει την κύρωση – Στήριξη και από τη Γερμανία

Η αιγυπτιακή κυβέρνηση αποδοκίμασε επίσης την έγκριση του μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή, τονίζοντας ότι η εξέλιξη δεν παράγει έννομες συνέπειες για την Αίγυπτο.

Η στάση του Καΐρου έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η χώρα διαθέτει δικά της συμφέροντα και θαλάσσιες διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.

Παράλληλα, η Γερμανία επανέλαβε στις 22 Οκτωβρίου τη στήριξή της στην ευρωπαϊκή θέση.

Η εκπρόσωπος του γερμανικού υπουργείου Εξωτερικών, Κάθριν Ντεσάουερ, υπογράμμισε ότι οι οριοθετήσεις θαλάσσιων ζωνών πρέπει να πραγματοποιούνται σύμφωνα με το ισχύον διεθνές δίκαιο και με συμμετοχή των ενδιαφερόμενων παράκτιων κρατών.

Η ευρωπαϊκή σύμπλευση δεν συνεπάγεται αυτομάτως την επιβολή κυρώσεων στη Λιβύη ή στην Τουρκία, αλλά ενισχύει τη διπλωματική θέση της Αθήνας.

Τα 12 ναυτικά μίλια νότια της Κρήτης και οι επόμενες επιλογές

Η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου επανέφερε και τη συζήτηση για ενδεχόμενη επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων.

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης, ερωτηθείς σχετικά με την προοπτική επέκτασης στα 12 ναυτικά μίλια νότια και δυτικά της Κρήτης, ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα διατηρεί το σχετικό κυριαρχικό δικαίωμα.

«Η Ελλάδα δεν αντιδρά σπασμωδικά. Η Ελλάδα αντιδρά βάσει σχεδίου και κυρίως για την εξυπηρέτηση των εθνικών συμφερόντων», δήλωσε.

Και πρόσθεσε:

«Η Ελλάδα θα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα».

Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι η άσκηση του δικαιώματος θα γίνει με τον τρόπο και στον χρόνο που θα επιλέξει η ελληνική Πολιτεία.

Η επέκταση των χωρικών υδάτων αποτελεί διαφορετική νομική διαδικασία από την οριοθέτηση ΑΟΖ και δεν πρέπει να συγχέεται με τις ελληνοαιγυπτιακές διαβουλεύσεις.

Κρήτη, ενεργειακές έρευνες και ηλεκτρικές διασυνδέσεις

Η σημασία της αντιπαράθεσης υπερβαίνει τη διπλωματική διαφωνία για τις θαλάσσιες γραμμές.

Στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου συγκεντρώνονται σημαντικά ενεργειακά και γεωοικονομικά συμφέροντα.

Οι έρευνες υδρογονανθράκων νότια της Κρήτης, οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις και οι υποθαλάσσιες υποδομές αποτελούν πεδία όπου οι αντικρουόμενες θαλάσσιες διεκδικήσεις μπορούν να δημιουργήσουν πρακτικές δυσκολίες.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, γνωστό ως Great Sea Interconnector.

Η Τουρκία έχει διατυπώσει ενστάσεις για δραστηριότητες σε θαλάσσιες περιοχές τις οποίες θεωρεί ότι εμπίπτουν στη δική της δικαιοδοσία.

Για την Αθήνα, η συνέχιση των έργων και η προστασία των θαλάσσιων δικαιωμάτων αποτελούν αλληλένδετες προτεραιότητες.

Η ενδεχόμενη επέκταση της συμφωνίας ΑΟΖ με την Αίγυπτο θα μπορούσε να προσθέσει ένα ακόμη στοιχείο νομικής και διπλωματικής σαφήνειας στην περιοχή, χωρίς από μόνη της να επιλύει όλες τις εκκρεμείς διαφορές.

Η επόμενη ημέρα στην Ανατολική Μεσόγειο

Η νέα συνεννόηση Ελλάδας–Αιγύπτου αποτυπώνει την πρόθεση των δύο χωρών να διατηρήσουν ενεργό το διπλωματικό τους πλαίσιο συνεργασίας και να εξετάσουν την επέκταση της συμφωνίας του 2020.

Την ίδια στιγμή, η απόφαση της λιβυκής Βουλής επιβεβαιώνει ότι η Τουρκία συνεχίζει να επενδύει πολιτικά και στρατηγικά στη σχέση της με τη Λιβύη.

Η Αθήνα επιδιώκει να απαντήσει μέσω διμερών συμφωνιών, ευρωπαϊκής κινητοποίησης και επίκλησης του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας.

Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι εάν οι διαβουλεύσεις με την Αίγυπτο θα οδηγήσουν σε συγκεκριμένη νέα συμφωνία οριοθέτησης και πώς θα επηρεάσουν τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το βέβαιο είναι ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο επανέρχεται στο κέντρο της περιφερειακής διπλωματίας, με την Ελλάδα και την Αίγυπτο να επιλέγουν τον δρόμο της στενότερης συνεργασίας για την προάσπιση των θαλάσσιων δικαιωμάτων τους.

Πηγή: pagenews.gr