Σαουδική Αραβία–Πακιστάν–Τουρκία: Αποστολή στο Ιράν για να φρενάρουν τη φωτιά του πολέμου

Σαουδική Αραβία, Πακιστάν και Τουρκία αναζητούν διέξοδο με το Ιράν – Οι επιθέσεις των Χούθι, οι απειλές για υποθαλάσσια καλώδια και η κρίσιμη δοκιμασία του Συμφώνου της Μέκκας.

Η Τεχεράνη έγινε τη Δευτέρα το επίκεντρο μιας διπλωματικής προσπάθειας με διακύβευμα την αποτροπή νέας περιφερειακής ανάφλεξης. Ανώτατοι αξιωματούχοι της Σαουδικής Αραβίας, του Πακιστάν και της Τουρκίας συναντήθηκαν με την ιρανική ηγεσία, επιχειρώντας να διατηρήσουν ανοικτό έναν δίαυλο επικοινωνίας ενώ οι στρατιωτικές απειλές εντείνονται.

Οι τέσσερις χώρες συμφώνησαν να συνεχίσουν τις συζητήσεις για την περιφερειακή συνεργασία, την ειρήνη και την ασφάλεια. Δεν ανακοινώθηκε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα επόμενης συνάντησης ή συνολική συμφωνία αποκλιμάκωσης.

Το ουσιαστικό ερώτημα είναι πλέον αν οι τρεις εταίροι του Συμφώνου Κοινής Άμυνας της Μέκκας μπορούν να συνδυάσουν δύο δύσκολες αποστολές: να στηρίξουν την ασφάλεια της Σαουδικής Αραβίας και ταυτόχρονα να αποτρέψουν μια βαθύτερη σύγκρουση με το Ιράν.

Η αποστολή των τριών και το μήνυμα προς την Τεχεράνη

Στις επαφές συμμετείχαν ο Σαουδάραβας υπουργός Άμυνας Χάλιντ μπιν Σαλμάν, ο επικεφαλής του πακιστανικού στρατού Ασίμ Μουνίρ και ο επικεφαλής των τουρκικών υπηρεσιών πληροφοριών Ιμπραήμ Καλίν.

Σύμφωνα με το Reuters, το σαουδαραβικό υπουργείο Εξωτερικών παρουσίασε ως στόχο της επίσκεψης το άνοιγμα διαπραγματευτικών διαύλων για την «αποτροπή της επιστροφής στη στρατιωτική κλιμάκωση». Οι αντιπροσωπείες είχαν επαφές με τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν και ανώτατους Ιρανούς αξιωματούχους.

Η σύνθεση της αποστολής αποτυπώνει το βάρος της πρωτοβουλίας. Στο τραπέζι βρίσκονται παράλληλα στρατιωτικές ανησυχίες, πληροφορίες ασφαλείας και πολιτικές προτάσεις για την αποφυγή λανθασμένων υπολογισμών.

Η γεωπολιτική σημασία της συνάντησης έγκειται ακριβώς σε αυτή τη διπλή λειτουργία: οι συνομιλητές της Τεχεράνης είναι εταίροι ενός αμυντικού σχήματος, αλλά επιδιώκουν να λειτουργήσουν και ως δίαυλος συνεννόησης.

Το Σύμφωνο της Μέκκας μπροστά στην πραγματική δοκιμασία

Η συμφωνία που υπέγραψαν τον Αύγουστο η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Πακιστάν προβλέπει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον ενός μέλους θεωρείται επίθεση εναντίον όλων. Η εφαρμογή της, ωστόσο, απαιτεί συγκεκριμένες πολιτικές αποφάσεις και επιχειρησιακές δυνατότητες.

Το ίδιο το επίσημο πλαίσιο συνεργασίας αφήνει χώρο για διπλωματική δράση. Στην κοινή δήλωση της 31ης Αυγούστου, οι τρεις χώρες δεσμεύθηκαν να στηρίζουν προσπάθειες «αποκλιμάκωσης και αυτοσυγκράτησης», ενισχύοντας παράλληλα την αξιοπιστία της συλλογικής τους αποτροπής και άμυνας.

Επομένως, η παρουσία τους στην Τεχεράνη μπορεί να διαβαστεί ως προσπάθεια να αποτραπεί η κατάσταση που θα τις υποχρέωνε να επιλέξουν τον τρόπο στρατιωτικής ενεργοποίησης των δεσμεύσεών τους.

Για το Ριάντ, το ζητούμενο είναι άμεση ασφάλεια. Για το σύνολο του σχήματος, είναι η αξιοπιστία χωρίς ανεξέλεγκτη εμπλοκή.

Οι Χούθι αυξάνουν την πίεση στη Σαουδική Αραβία

Οι επιθέσεις των Χούθι μεταφέρουν το κόστος της περιφερειακής σύγκρουσης σε σαουδαραβικό έδαφος και εντείνουν την ανάγκη προστασίας κρίσιμων εγκαταστάσεων.

Το Reuters μετέδωσε ότι οι Χούθι ανακοίνωσαν τη Δευτέρα πλήγματα σε αντλιοστάσια του σαουδαραβικού αγωγού Ανατολής–Δύσης και στο αεροδρόμιο του Ριάντ. Δεν υπήρχε άμεση σαουδαραβική επιβεβαίωση των συγκεκριμένων ισχυρισμών.

Η διάκριση ανάμεσα στην ανακοίνωση μιας επίθεσης και στην επιβεβαίωση του αποτελέσματός της παραμένει κρίσιμη. Πολιτικά, όμως, η απειλή εναντίον ενεργειακών και μεταφορικών υποδομών αρκεί για να αυξήσει την πίεση προς τη σαουδαραβική ηγεσία.

Το Ριάντ χρειάζεται να αποκαταστήσει την αποτροπή του, διαφυλάσσοντας ταυτόχρονα τις οικονομικές και επενδυτικές προτεραιότητές του. Μια ευρύτερη σύγκρουση θα δυσκόλευε και τους δύο στόχους.

Στο στόχαστρο και οι ψηφιακές αρτηρίες του Κόλπου

Ένα ακόμη ανησυχητικό στοιχείο είναι η πιθανή επέκταση της αντιπαράθεσης στις τηλεπικοινωνιακές υποδομές.

Δύο ανώτατοι Ιρανοί αξιωματούχοι ασφαλείας δήλωσαν στο Reuters ότι η Τεχεράνη έχει καταρτίσει σχέδια για επιθέσεις σε υποθαλάσσια καλώδια επικοινωνιών στον Κόλπο, εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ επιτεθούν ξανά.

«Εάν το Ιράν δεχθεί επίθεση, δεν θα υπάρχουν πλέον κόκκινες γραμμές», υποστήριξε ένας από αυτούς, περιλαμβάνοντας στα πιθανά πλήγματα καλώδια και στρατιωτικές βάσεις. Οι πηγές μίλησαν ανώνυμα και δεν προσδιόρισαν ακριβώς πού ή πώς θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν οι επιθέσεις.

Πρόκειται για αναφορές σε ενδεχόμενο σχεδιασμό, όχι για επιβεβαιωμένη επίθεση. Ωστόσο, η απειλή αναδεικνύει την ευπάθεια μιας οικονομίας που βασίζεται όλο και περισσότερο στη διασύνδεση.

Πολλαπλές βλάβες θα μπορούσαν να επηρεάσουν χρηματοοικονομικές συναλλαγές, ηλεκτρονικό εμπόριο και υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους. Η έκταση των συνεπειών θα εξαρτιόταν από τις εναλλακτικές διαδρομές και τη διαθέσιμη χωρητικότητα των δικτύων.

Πακιστάν και Κατάρ κρατούν ανοικτή τη μεσολάβηση

Το Πακιστάν και το Κατάρ συνεχίζουν τις προσπάθειες διαμεσολάβησης, παρά την αποτυχία προηγούμενης προσωρινής διευθέτησης να σταματήσει διαρκώς τις εχθροπραξίες. Καταριανοί μεσολαβητές βρέθηκαν στην Τεχεράνη και την Κυριακή, σύμφωνα με το Reuters.

Η πακιστανική συμμετοχή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον: το Ισλαμαμπάντ χρειάζεται να διατηρήσει την αξιοπιστία των δεσμεύσεών του προς τη Σαουδική Αραβία, ενώ αξιοποιεί την επικοινωνία του με την ιρανική πλευρά.

Αντίστοιχα, η Τουρκία επιδιώκει ρόλο στη διαμόρφωση της περιφερειακής ασφάλειας. Η συμμετοχή του επικεφαλής της ΜΙΤ υπογραμμίζει τη σημασία των διαύλων πληροφοριών και των επαφών ασφαλείας.

Αυτές οι δυνατότητες δεν εξαλείφουν τις διαφορές προτεραιοτήτων μεταξύ των τριών χωρών. Μπορούν, όμως, να προσφέρουν περισσότερους τρόπους επικοινωνίας σε μια κρίση όπου η απουσία συνεννόησης αυξάνει τον κίνδυνο κλιμάκωσης.

Τι θα κρίνει την επόμενη ημέρα

Η συνέχιση των συνομιλιών αποτελεί ένα περιορισμένο αλλά χρήσιμο αποτέλεσμα. Η πραγματική δοκιμασία θα είναι αν ακολουθήσουν συγκεκριμένα βήματα: περιορισμός των επιθέσεων, ασφαλέστερη ναυσιπλοΐα και συμφωνημένοι δίαυλοι διαχείρισης περιστατικών.

Η γεωπολιτική ανάγνωση είναι ότι οι περιφερειακές δυνάμεις επιχειρούν να αποκτήσουν μεγαλύτερο έλεγχο πάνω σε μια κρίση που απειλεί άμεσα τις υποδομές και τις οικονομίες τους.

Για να πετύχει η πρωτοβουλία, όμως, θα χρειαστεί ανταπόκριση από την Τεχεράνη και αποφάσεις από την Ουάσιγκτον που θα επιτρέπουν στη διπλωματία να αποδώσει. Η συνάντηση από μόνη της δεν εγγυάται αυτή την εξέλιξη.

Το Σύμφωνο της Μέκκας βρίσκεται έτσι μπροστά στο πρώτο μεγάλο πολιτικό του στοίχημα: να αποδείξει ότι η συλλογική ασφάλεια μπορεί να δημιουργήσει περιθώριο διαπραγμάτευσης και να περιορίσει τον κίνδυνο ενός ευρύτερου πολέμου.

Πηγή: Pagenews.gr