Αντικαταβολή με μετρητά: Γιατί αποσύρθηκε το μέτρο για τα courier – Οι αντιδράσεις και το παρασκήνιο

Η υποχρεωτική ηλεκτρονική πληρωμή των δεμάτων προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στη δημόσια διαβούλευση, με πολίτες και επιχειρήσεις να θέτουν ζητήματα αναλογικότητας, ψηφιακού αποκλεισμού και άνισης μεταχείρισης του ηλεκτρονικού εμπορίου.

Η υποχρεωτική πληρωμή των αντικαταβολών με κάρτα ή άλλο ηλεκτρονικό μέσο δεν πέρασε στο νομοσχέδιο, παρά τον στόχο της κυβέρνησης να περιορίσει τη φοροδιαφυγή. Η διάταξη πυροδότησε αντιπαράθεση στην αγορά, συγκέντρωσε μεγάλο αριθμό αρνητικών σχολίων και ανέδειξε τις δυσκολίες εφαρμογής ενός μέτρου που θα απέκλειε τα μετρητά ακόμη και από τις μικρότερες συναλλαγές. Καθοριστικό ρόλο έπαιξαν οι ενστάσεις για τα υψηλά πρόστιμα, την πρόσβαση ευάλωτων ομάδων στις ηλεκτρονικές πληρωμές και την άνιση αντιμετώπιση των αγορών μέσω courier σε σχέση με τις αγορές από φυσικά καταστήματα.

Η διαβούλευση που ανέδειξε τις αντιδράσεις

Η πρόταση για κατάργηση των μετρητών στις αντικαταβολές εξελίχθηκε σε ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα σημεία του νομοσχεδίου. Από τα 403 σχόλια που κατατέθηκαν συνολικά στη δημόσια διαβούλευση, τα 174 αφορούσαν τις διατάξεις για την ηλεκτρονική εξόφληση των δεμάτων και τις κυρώσεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία του δημοσιεύματος, περίπου δύο στα τρία σχετικά σχόλια ζητούσαν την απόσυρση ή την ουσιαστική τροποποίηση του μέτρου.

Η εικόνα αυτή δεν αποτελεί απαραίτητα αντιπροσωπευτική αποτύπωση της κοινής γνώμης, καθώς στις δημόσιες διαβουλεύσεις συμμετέχουν συχνά περισσότερο όσοι επιθυμούν να εκφράσουν αντιρρήσεις. Ωστόσο, καταδεικνύει την ένταση της συζήτησης και τη δυσκολία εξασφάλισης ευρύτερης αποδοχής.

Τι θα άλλαζε για τους καταναλωτές

Η προτεινόμενη ρύθμιση δεν καταργούσε την αντικαταβολή ως υπηρεσία. Ο καταναλωτής θα εξακολουθούσε να πληρώνει κατά την παράδοση, αλλά θα έπρεπε να χρησιμοποιεί κάρτα ή άλλο ηλεκτρονικό μέσο πληρωμής, όπως κινητό ή IRIS.

Το μέτρο θα ίσχυε ανεξαρτήτως ποσού, ακόμη και για παραγγελίες ελάχιστης αξίας. Αυτή ακριβώς η καθολική εφαρμογή αποτέλεσε βασικό σημείο κριτικής, καθώς καταναλωτές και επιχειρήσεις υποστήριξαν ότι δεν λαμβάνονταν υπόψη ούτε το ύψος της συναλλαγής ούτε οι πρακτικές συνθήκες παράδοσης.

Παράλληλα, προβλεπόταν πρόστιμο για τις εταιρείες ταχυμεταφορών που θα δέχονταν μετρητά, ίσο με το διπλάσιο της αξίας της συναλλαγής. Οι επικριτές χαρακτήρισαν την κύρωση δυσανάλογη, ιδίως σε περιπτώσεις μικρών παραγγελιών ή τεχνικών προβλημάτων.

Το επιχείρημα κατά της φοροδιαφυγής

Οι υποστηρικτές της πρότασης θεωρούσαν ότι η ηλεκτρονική πληρωμή θα ενίσχυε τη φορολογική διαφάνεια, περιορίζοντας περιπτώσεις πωλήσεων μέσω κοινωνικών δικτύων ή μη επίσημων ηλεκτρονικών καταστημάτων, όπου ενδέχεται να μην καταγράφονται όλες οι συναλλαγές.

Επιπλέον, η ηλεκτρονική εξόφληση θα μπορούσε να περιορίσει το κόστος διαχείρισης μετρητών για τις εταιρείες courier, αλλά και τους κινδύνους που συνδέονται με τη μεταφορά και φύλαξή τους. Η ύπαρξη ηλεκτρονικού αποδεικτικού πληρωμής προβλήθηκε επίσης ως παράγοντας προστασίας του καταναλωτή.

Οι επικριτές, από την πλευρά τους, ζητούσαν να τεκμηριωθεί η έκταση της φοροδιαφυγής στις αντικαταβολές και να εξεταστούν εναλλακτικές λύσεις, όπως οι στοχευμένοι έλεγχοι και οι διασταυρώσεις στοιχείων.

Οι ενστάσεις της αγοράς και ο ψηφιακός αποκλεισμός

Οι αντιδράσεις δεν περιορίστηκαν στους καταναλωτές. Μεγάλες εταιρείες και φορείς του ηλεκτρονικού εμπορίου εξέφρασαν επιφυλάξεις, ακόμη και όταν συμφωνούσαν με τον στόχο της φορολογικής συμμόρφωσης.

Η ACS, η Skroutz, η Clever Point, η efood, τα ΕΛΤΑ και ο GR.EC.A. έθεσαν ζητήματα αναλογικότητας, άνισης μεταχείρισης και πρακτικής εφαρμογής. Αντίθετα, η SPEEDEX υποστήριξε ανοιχτά τη διατήρηση της ρύθμισης, επικαλούμενη μεταξύ άλλων το κόστος διαχείρισης των μετρητών.

Στο επίκεντρο βρέθηκαν επίσης οι ηλικιωμένοι, οι πολίτες χωρίς τραπεζικό λογαριασμό ή κάρτα και όσοι δεν χρησιμοποιούν ψηφιακές υπηρεσίες. Για αυτές τις ομάδες, η υποχρεωτική ηλεκτρονική πληρωμή θα μπορούσε να δημιουργήσει πραγματικά εμπόδια στην παραλαβή καθημερινών αγορών.

Γιατί αποσύρθηκε η πρόταση

Η απόσυρση της διάταξης ανέδειξε ότι η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής δεν αρκεί από μόνη της για να εξασφαλίσει την αποδοχή ενός μέτρου. Η εφαρμογή του, οι εξαιρέσεις, το κόστος και οι επιπτώσεις σε διαφορετικές κατηγορίες πολιτών και επιχειρήσεων αποτελούν εξίσου κρίσιμες παραμέτρους.

Η υπόθεση των αντικαταβολών δείχνει ότι η μετάβαση στις ηλεκτρονικές πληρωμές χρειάζεται σαφείς κανόνες, επαρκή τεκμηρίωση και εναλλακτικές για όσους δεν μπορούν να εξυπηρετηθούν ψηφιακά. Η συγκεκριμένη πρόταση αποσύρθηκε πριν γίνει νόμος, αφήνοντας ανοιχτή τη συζήτηση για το πώς μπορεί να ενισχυθεί η φορολογική διαφάνεια χωρίς να επιβάλλονται οριζόντιοι περιορισμοί που δημιουργούν νέες ανισότητες.

Πηγή: pagenews.gr