Μια νέα προσπάθεια αποτροπής της επιστροφής σε γενικευμένο πόλεμο βρίσκεται σε εξέλιξη μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με το Κατάρ να επιχειρεί να γεφυρώσει τις διαφορές για το πυρηνικό πρόγραμμα, τις κυρώσεις και τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.
Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε «εξαιρετική» τη συνάντησή του τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου με τον πρωθυπουργό και υπουργό Εξωτερικών του Κατάρ, σεΐχη Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλραχμάν Αλ Θάνι.
Παράλληλα, διατήρησε τη στρατιωτική απειλή, δηλώνοντας ότι οι ΗΠΑ παραμένουν έτοιμες για επανέναρξη μεγάλων επιχειρήσεων. Πρόσθεσε, όμως, ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο μοιάζει προς το παρόν αρκετά απίθανο.
«Βλέπουμε θετική δυναμική προς τον τερματισμό αυτής της σύγκρουσης», ανέφερε.
Η διπλωματική κινητικότητα δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε συμφωνία. Πίσω από τις δημόσιες δηλώσεις προόδου παραμένει η διαφωνία για το ποιος θα κάνει πρώτος τις παραχωρήσεις.
Η πρόταση των δύο ημερών
Στο επίκεντρο βρίσκεται μια πρόταση ταχείας αλληλουχίας ενεργειών, την οποία η ιρανική πλευρά περιγράφει ως σχέδιο δύο ημερών.
Ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι η Τεχεράνη αναμένει την αμερικανική απάντηση. Συνέδεσε την εφαρμογή της πρότασης με την ικανοποίηση ιρανικών απαιτήσεων, μεταξύ των οποίων ο τερματισμός του πολέμου σε όλα τα μέτωπα.
Η συντόμευση του χρονοδιαγράμματος αποσκοπεί στην υπέρβαση ενός βασικού εμποδίου: καμία πλευρά δεν θέλει να προχωρήσει σε ουσιαστική κίνηση χωρίς διασφάλιση ότι θα ακολουθήσει η άλλη.
Το σχέδιο των δύο ημερών αφορά, συνεπώς, την προτεινόμενη αλληλουχία μέτρων. Δεν αποτελεί προθεσμία μέσα στην οποία έχει συμφωνηθεί ότι θα λυθούν όλες οι διαφορές ΗΠΑ–Ιράν.
Κυρώσεις και δεσμευμένα κεφάλαια απέναντι σε πυρηνικές παραχωρήσεις
Σύμφωνα με το Al-Monitor, η Ουάσιγκτον ζητεί αρχικές δεσμεύσεις για το απόθεμα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού του Ιράν και πρόσβαση διεθνών επιθεωρητών στις βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Η Τεχεράνη συνδέει την επανέναρξη διαπραγματεύσεων με επτά όρους. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η αποδέσμευση κεφαλαίων σε τράπεζες του εξωτερικού και η χαλάρωση αμερικανικών κυρώσεων.
Πρόκειται για διαφορετικές προτεραιότητες με άμεση επίπτωση στη σειρά εφαρμογής μιας πιθανής συμφωνίας. Οι ΗΠΑ επιδιώκουν επαληθεύσιμες πυρηνικές δεσμεύσεις, ενώ το Ιράν ζητεί προηγουμένως απτά οικονομικά και στρατιωτικά μέτρα αποκλιμάκωσης.
Η διαμεσολάβηση του Κατάρ επιχειρεί να μετατρέψει αυτές τις απαιτήσεις σε εφαρμόσιμα, διαδοχικά βήματα.
Ο Ρούμπιο φρενάρει τις προσδοκίες
Ο Μάρκο Ρούμπιο εμφανίστηκε σαφώς πιο επιφυλακτικός από τον Αμερικανό πρόεδρο.
Μιλώντας την Κυριακή πριν αναχωρήσει για τη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών της G7 στο Παρίσι, δήλωσε:
«Δεν θα έλεγα ότι βρισκόμαστε στα πρόθυρα μιας σημαντικής προόδου».
Χαρακτήρισε ορισμένες ιρανικές απαιτήσεις «εξωφρενικές και γελοίες», υποστηρίζοντας ότι δεν είναι ρεαλιστικές.
Οι διαφορετικοί τόνοι δεν τεκμηριώνουν από μόνοι τους εσωτερική διαφωνία στην κυβέρνηση. Καταγράφουν, ωστόσο, την απόσταση ανάμεσα στη διάθεση να δοθεί χρόνος στη διπλωματία και στην εκτίμηση ότι υπάρχει ήδη ώριμο έδαφος για συμφωνία.
Η προηγούμενη συμφωνία και το πρόβλημα του Ορμούζ
Το μνημόνιο συνεννόησης που επιτεύχθηκε στα μέσα Ιουνίου προέβλεπε περαιτέρω συνομιλίες για τελική συμφωνία, χωρίς άμεσες αρχικές πυρηνικές παραχωρήσεις από την Τεχεράνη.
Η διαδικασία εκτροχιάστηκε λίγο μετά την υπογραφή, εν μέσω διαφωνιών για τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.
Η προηγούμενη εμπειρία αναδεικνύει το πρόβλημα εφαρμογής. Ένα πολιτικό πλαίσιο χρειάζεται σαφείς υποχρεώσεις για τη διέλευση πλοίων, την άρση περιορισμών και την επαλήθευση των δεσμεύσεων.
Χωρίς τέτοιες προβλέψεις, διαφορετικές ερμηνείες μπορούν να ανατρέψουν γρήγορα μια αρχική συνεννόηση.
Βανς–Ρεζαΐ: Πληροφορία που συναντά ιρανική διάψευση
Ξεχωριστό διπλωματικό ενδιαφέρον προκαλούν τα δημοσιεύματα για ενδεχόμενη συνάντηση του αντιπροέδρου Τζ. Ντ. Βανς με τον Μοχσέν Ρεζαΐ, γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, στη Ντόχα την επόμενη εβδομάδα.
Οι πληροφορίες αποδίδονται σε δηλώσεις του επικεφαλής των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών, Ιμπραήμ Καλίν.
Ωστόσο, ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος ασφαλείας διέψευσε ότι υπάρχει τέτοιος προγραμματισμός, σύμφωνα με το Press TV. Η ιρανική τοποθέτηση συνδέει οποιαδήποτε διαπραγμάτευση με προηγούμενα πρακτικά βήματα της Ουάσιγκτον επί των επτά όρων.
Επομένως, η συνάντηση δεν μπορεί να παρουσιαστεί ως επιβεβαιωμένο διπλωματικό ραντεβού.
Το πολιτικό βάρος του Βανς
Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος έχει ήδη συμμετάσχει σε προηγούμενες συνομιλίες με Ιρανούς αξιωματούχους στο Ισλαμαμπάντ. Σύμφωνα με το Al-Monitor, τον περασμένο μήνα έστειλε επιστολή στον Ρεζαΐ προτείνοντας νέο γύρο διαπραγματεύσεων.
Η δραστηριοποίησή του αποκτά πρόσθετη πολιτική σημασία μετά την ανάρτησή του που συνέδεσε την ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές με τη δυσαρέσκεια για τον πόλεμο.
Η Τεχεράνη, πάντως, συνεχίζει να συνδυάζει τη διπλωματική πρόταση με απειλή στρατιωτικής απάντησης. Ο Αραγτσί δήλωσε:
«Ικανοποιήστε τις απαιτήσεις, περιλαμβανομένου του τερματισμού του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, και θα δείτε αποτελέσματα».
Πηγή: pagenews.gr