Οδύσσεια: Ο Νόλαν φέρνει τον Όμηρο σε όσους δεν τον διάβασαν ποτέ
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 18 '
Πηγή Φωτογραφίας: Universal Pictures/Οδύσσεια: Ο Νόλαν φέρνει τον Όμηρο σε όσους δεν τον διάβασαν ποτέ
Ο Κρίστοφερ Νόλαν μπαίνει σε ένα από τα πιο δύσκολα κινηματογραφικά πεδία: τη μεταφορά της «Οδύσσειας» στη μεγάλη οθόνη. Μετά το «Οπενχάιμερ», ο βραβευμένος σκηνοθέτης επιστρέφει με μια παραγωγή της Universal Pictures, με τον Ματ Ντέιμον στον ρόλο του Οδυσσέα και με στόχο να ξανασυστήσει το ομηρικό έπος σε ένα παγκόσμιο κοινό.
Η ταινία βγαίνει στις αίθουσες στις 17 Ιουλίου και θεωρείται μία από τις πιο φιλόδοξες κινηματογραφικές διασκευές της χρονιάς. Το στοίχημα είναι μεγάλο, όχι μόνο λόγω του μεγέθους της παραγωγής, αλλά και επειδή το υλικό στο οποίο βασίζεται κουβαλά σχεδόν 3.000 χρόνια λογοτεχνικής, πολιτιστικής και μυθολογικής βαρύτητας.
Η μεγάλη πρόκληση του Νόλαν
Η «Οδύσσεια» δεν είναι ένα απλό κείμενο που μπορεί να μεταφερθεί αυτούσιο στη μεγάλη οθόνη. Είναι ένα επικό ποίημα με επεισοδιακή δομή, μυθολογικά σύμβολα, θεούς, τέρατα, επιστροφή, απώλεια, μνήμη και ταυτότητα.
Ο Νόλαν αντιμετωπίζει το έργο όχι σαν σχολικό μάθημα, αλλά σαν μεγάλη κινηματογραφική περιπέτεια. Το ζητούμενο δεν είναι να «εξηγήσει» τον Όμηρο, αλλά να κάνει τον θεατή να νιώσει την ένταση, το ταξίδι και τη συγκίνηση της ιστορίας.
Η ταινία δεν θέλει να μιλήσει μόνο σε όσους ξέρουν την «Οδύσσεια». Θέλει να λειτουργήσει και για εκείνους που δεν έχουν διαβάσει ποτέ ούτε μία σελίδα της.
Για όσους δεν ξέρουν τον Όμηρο
Η βασική δυσκολία βρίσκεται στο ότι το αρχαίο κοινό γνώριζε ήδη πολλά από τα πρόσωπα, τα σύμβολα και τις συναισθηματικές αναφορές του έπους. Στον κινηματογράφο, όμως, ο σκηνοθέτης πρέπει να τα χτίσει όλα από την αρχή.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η σκηνή με τον Άργο, τον πιστό σκύλο του Οδυσσέα. Στο ποίημα, η συγκίνηση λειτουργεί επειδή ο ακροατής καταλαβαίνει αμέσως το βάρος της αναγνώρισης, της αναμονής και της επιστροφής. Στην ταινία, μια τέτοια στιγμή πρέπει να προετοιμαστεί, ώστε να αγγίξει και έναν θεατή που δεν γνωρίζει τίποτα για την ιστορία.
Αυτό σημαίνει ότι ο Νόλαν χρειάστηκε να αναδιατάξει στοιχεία, να μετακινήσει σημεία της αφήγησης και να πάρει δημιουργικές ελευθερίες. Όχι για να απομακρυνθεί από το έργο, αλλά για να μεταφέρει στο σινεμά την εμπειρία που αφήνει η ανάγνωσή του.
Δεν είναι «μάθημα», είναι σινεμά
Ο Νόλαν αποφεύγει να αντιμετωπίσει την ταινία ως εκπαιδευτικό εγχείρημα. Για μια μεγάλη εμπορική κυκλοφορία, η ιδέα ότι το κοινό πρέπει να «διδαχθεί» κάτι μπορεί να γίνει παγίδα.
Η προτεραιότητα είναι η ψυχαγωγία. Η «Οδύσσεια» πρέπει πρώτα να λειτουργήσει ως ταινία: να έχει ρυθμό, αγωνία, συναίσθημα, χαρακτήρες και κινηματογραφική δύναμη.
Αν στη συνέχεια ο θεατής θελήσει να επιστρέψει στον Όμηρο ή να αναζητήσει περισσότερα για το έπος, αυτό θα είναι ένα επιπλέον κέρδος. Η ταινία, όμως, δεν στήνεται σαν διάλεξη, αλλά σαν εμπειρία.
Η σύγκριση με τον Batman
Ο Νόλαν βλέπει την πρόκληση με τρόπο παρόμοιο με αυτόν που αντιμετώπισε την τριλογία του «Σκοτεινού Ιππότη». Εκεί έπρεπε να δημιουργήσει ταινίες που θα λειτουργούσαν για φανατικούς αναγνώστες των κόμικς, αλλά και για θεατές που δεν είχαν ανοίξει ποτέ ένα κόμικ Batman.
Το ίδιο επιχειρεί και με την «Οδύσσεια». Η ταινία πρέπει να δίνει κάτι στους γνώστες του Ομήρου, χωρίς όμως να αποκλείει τους υπόλοιπους. Πρέπει να σέβεται την παράδοση, αλλά να μην απαιτεί από τον θεατή να έχει κάνει προετοιμασία πριν μπει στην αίθουσα.
Αυτό είναι και το μεγάλο στοίχημα κάθε σύγχρονης διασκευής ενός κλασικού έργου: να μη γίνει ούτε μουσειακή ούτε επιφανειακή.
Ο Ματ Ντέιμον ως Οδυσσέας
Η επιλογή του Ματ Ντέιμον για τον ρόλο του Οδυσσέα δίνει στην ταινία ένα έντονο στοιχείο κινηματογραφικής αναγνωρισιμότητας. Ο Οδυσσέας δεν είναι ένας απλός ήρωας. Είναι πολυμήχανος, κουρασμένος, ανθεκτικός, συχνά αντιφατικός και βαθιά ανθρώπινος.
Ο Νόλαν χρειάζεται έναν πρωταγωνιστή που να μπορεί να σηκώσει την περιπέτεια, αλλά και το ψυχολογικό βάρος της επιστροφής. Γιατί η «Οδύσσεια» δεν είναι μόνο ένα ταξίδι με τέρατα και θεούς. Είναι και η ιστορία ενός ανθρώπου που προσπαθεί να ξαναβρεί το σπίτι, την ταυτότητα και τον εαυτό του.
Ο online θόρυβος πριν την πρεμιέρα
Η ταινία φτάνει στις αίθουσες με έντονη συζήτηση στα social media. Το τελευταίο trailer προκάλεσε αντιδράσεις, με μέρος του κοινού να σχολιάζει το casting, τον τόνο και τον τρόπο με τον οποίο η αρχαία ιστορία μετατρέπεται σε σύγχρονο blockbuster.
Αυτό δεν είναι απαραίτητα αρνητικό για μια τόσο μεγάλη παραγωγή. Η «Οδύσσεια» είναι ένα έργο που σχεδόν όλοι αισθάνονται ότι γνωρίζουν, ακόμη κι αν δεν το έχουν διαβάσει. Κάθε νέα διασκευή, ειδικά όταν την υπογράφει ένας σκηνοθέτης όπως ο Νόλαν, αναπόφευκτα θα προκαλέσει προσδοκίες, αντιρρήσεις και έντονη συζήτηση.
Ένα έπος τριών χιλιάδων ετών στο σήμερα
Η «Οδύσσεια» έχει επιβιώσει γιατί δεν είναι απλώς μια αρχαία περιπέτεια. Είναι μια ιστορία για την επιστροφή, την απώλεια, την επιμονή, την επινόηση, την πίστη και την ανάγκη του ανθρώπου να ανήκει κάπου.
Κάθε εποχή ξαναδιαβάζει τον Οδυσσέα με τον δικό της τρόπο. Για άλλους είναι ήρωας. Για άλλους είναι επιζών. Για άλλους είναι ένας άνθρωπος που λέει ιστορίες για να αντέξει. Η ταινία του Νόλαν μπαίνει σε αυτόν τον διάλογο και επιχειρεί να προσθέσει τη δική της εκδοχή.
Το δύσκολο δεν είναι μόνο να δείξει τον Κύκλωπα, τη θάλασσα ή τα καράβια. Το δύσκολο είναι να κάνει το κοινό να νιώσει γιατί αυτή η ιστορία εξακολουθεί να έχει σημασία.
Η ταινία ολοκληρώνεται όταν τη δει το κοινό
Ο Νόλαν έχει τονίσει πολλές φορές ότι μια ταινία δεν τελειώνει πραγματικά στο μοντάζ. Ολοκληρώνεται όταν βγει στην αίθουσα και τη συναντήσει το κοινό.
Αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο για την «Οδύσσεια». Πρόκειται για μια ιστορία που γεννήθηκε από την προφορική αφήγηση, πέρασε από γενιά σε γενιά και έζησε επειδή κάθε νέο κοινό την έκανε δική του.
Τώρα, η μεγάλη ερώτηση είναι αν η κινηματογραφική εκδοχή του Νόλαν θα καταφέρει να κάνει το ίδιο: να πάρει ένα αρχαίο έπος και να το μετατρέψει σε εμπειρία για τον σημερινό θεατή.
Το μεγάλο στοίχημα
Η «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν δεν θέλει να είναι απλώς μια εντυπωσιακή παραγωγή. Θέλει να γίνει γέφυρα ανάμεσα στον Όμηρο και στο σύγχρονο blockbuster, ανάμεσα στην κλασική λογοτεχνία και στο κοινό που αναζητά μια μεγάλη κινηματογραφική εμπειρία.
Αν πετύχει, θα έχει καταφέρει κάτι δύσκολο: να κάνει ένα έπος 3.000 ετών να μοιάζει ξανά άμεσο, ζωντανό και προσβάσιμο.
Και ίσως αυτό να είναι τελικά το πραγματικό νόημα της διασκευής. Όχι να αντικαταστήσει τον Όμηρο, αλλά να ανοίξει ξανά την πόρτα για να τον ανακαλύψουν περισσότεροι.
Πηγή: Pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
