Παπασταύρου: Βρισκόμαστε σε ενεργειακή καταιγίδα, να αφυπνιστεί η Ευρώπη
Την ανάγκη για άμεση ευρωπαϊκή δράση απέναντι στην ενεργειακή κρίση, καθώς και για επανεξέταση του χρονοδιαγράμματος της πράσινης μετάβασης, τόνισε ο Σταύρος Παπασταύρου.
Την ανάγκη για άμεση ευρωπαϊκή δράση απέναντι στην ενεργειακή κρίση, καθώς και για επανεξέταση του χρονοδιαγράμματος της πράσινης μετάβασης, τόνισε ο Σταύρος Παπασταύρου.
Η ενεργειακή κρίση περνά πλέον ευθέως στην τσέπη: 50 λίτρα βενζίνης αντιστοιχούν στο 10,2% του μικτού κατώτατου μισθού στην Ελλάδα και 50 λίτρα diesel στο 10,4%. Από σήμερα, 1η Οκτωβρίου, ενεργοποιείται η αυξημένη κρατική επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης, ενώ η κυβέρνηση στρέφει ήδη το βάρος και στο πετρέλαιο θέρμανσης.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Μεταφορών και Τουρισμού Απόστολος Τζιτζικώστας περιγράφει μια αγορά χωρίς άμεσο πρόβλημα εφοδιασμού, αλλά με αυξανόμενες πιέσεις σε diesel και jet fuel. Προειδοποιεί ότι ενδεχόμενος αμερικανικός περιορισμός εξαγωγών diesel θα επιβάρυνε σοβαρά την Ευρώπη, επιβεβαιώνει ότι εξετάζονται νέα μέτρα —από αξιοποίηση στρατηγικών αποθεμάτων έως μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία— και χαρακτηρίζει την ελληνική κυβέρνηση «καλό ευρωπαϊκό παράδειγμα» για τη διαχείριση της κρίσης.
Διπλό μέτωπο απέναντι στην ενεργειακή πίεση και τα συσσωρευμένα χρέη ανοίγει η κυβέρνηση: η συνολική ελάφρυνση στο πετρέλαιο κίνησης αναμένεται να φτάσει τα 20 λεπτά ανά λίτρο με τη συνδυασμένη παρέμβαση κράτους και διυλιστηρίων, ενώ ο εξωδικαστικός δίνει δυνατότητα ρύθμισης έως 240 δόσεις. Παράλληλα ενεργοποιούνται έως 120 δόσεις για παλαιά χρέη προς Εφορία και Ταμεία, με το κυβερνητικό πακέτο να στοχεύει ταυτόχρονα στο κόστος της αντλίας και στη μηνιαία επιβάρυνση των οφειλετών.
Το Ευρωπαϊκό Δημοσιονομικό Συμβούλιο προειδοποιεί ότι η ενεργειακή κρίση δεν πρέπει να γίνει «πίσω πόρτα» για νέα δημοσιονομική χαλάρωση – Η Ελλάδα έχει ήδη πάρει θετική εισήγηση για επενδύσεις ενεργειακής ασφάλειας, όμως η μείωση του ΕΦΚ στην αντλία είναι διαφορετική υπόθεση και θα πρέπει να χρηματοδοτηθεί ή να καλυφθεί από νέα ευρωπαϊκή απόφαση.
Η Τετάρτη γίνεται η πρώτη κρίσιμη ημερομηνία του ενεργειακού χειμώνα για το Μαξίμου. Οι αποφάσεις για τα καύσιμα ανοίγουν έναν Οκτώβριο με πετρέλαιο θέρμανσης, ευρωπαϊκές αποφάσεις, πίεση από τη βιομηχανία και ακρίβεια στην καθημερινότητα – και η κυβέρνηση γνωρίζει ότι όσα θα γράψει τώρα η αντλία μπορούν να επηρεάσουν το πολιτικό κλίμα προς τις κάλπες του 2027.
Οι Βρυξέλλες ξαναπιάνουν εργαλεία που λειτούργησαν στην κρίση του 2022 — αποθήκευση φυσικού αερίου και περιορισμό της ζήτησης. Αυτή τη φορά όμως το ενεργειακό σοκ είναι διαφορετικό: Hormuz, Bab el-Mandeb, ακριβό LNG και κυρίως μια ευρωπαϊκή αγορά diesel που βρίσκεται ήδη υπό πρωτοφανή πίεση.
Ακόμη και το ενδεχόμενο επιλεκτικών διακοπών ηλεκτροδότησης σε χώρες και περιοχές εξετάζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο των μέτρων για τη διασφάλιση της ενεργειακής επάρκειας, καθώς οι τιμές της ενέργειας έχουν εκτοξευθεί.
Η ανοδική πορεία των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας συνεχίζεται και τον Σεπτέμβριο, με τη μέση τιμή της αγοράς να διαμορφώνεται πλέον κοντά στα 160 ευρώ/MWh. Αυτή η επιβάρυνση γίνεται ιδιαίτερα αισθητή συγκρινόμενη με τον περασμένο σε σχέση Αύγουστο, όταν η μέση τιμή είχε διαμορφωθεί στα 133 ευρώ/MWh, καταγράφοντας ήδη αύξηση της τάξης του 21% συγκριτικά με τον Ιούλιο.
Την πιθανότητα άμεσης ευρωπαϊκής παρέμβασης εάν επιδεινωθεί περαιτέρω η ενεργειακή κρίση έθεσε από το Δουβλίνο ο Απόστολος Τζιτζικώστας, προειδοποιώντας για τις πιέσεις στις τιμές του πετρελαίου και των αεροπορικών καυσίμων και τονίζοντας ότι η Ευρώπη πρέπει να είναι έτοιμη να λάβει επείγοντα μέτρα.
Οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου έχουν τριπλασιαστεί σε σχέση με τα χαμηλά της χρονιάς, όμως η Κομισιόν επιμένει ότι δεν υπάρχει σήμερα άμεσος κίνδυνος επάρκειας. Το πρόβλημα μεταφέρεται από το “θα υπάρχει αέριο;” στο “πόσο θα κοστίζει;”.
Οι ελπίδες διπλωματικής αποκλιμάκωσης ΗΠΑ–Ιράν στη Νέα Υόρκη ρίχνουν το Brent, αλλά η ανακούφιση δεν έχει περάσει ακόμη στον οδηγό. Η Γερμανία κόβει 17 λεπτά φόρους ανά λίτρο από 1η Οκτωβρίου και ανοίγει συζήτηση για πλαφόν, ενώ η ενεργειακή ακρίβεια εξελίσσεται σε πολιτικό πρόβλημα για ολόκληρη την Ευρώπη.
Η Αθήνα ζητά ευρωπαϊκή δημοσιονομική ευελιξία ώστε να μπορεί να μειώσει προσωρινά τον ΕΦΚ χωρίς η απώλεια εσόδων να «χτυπά» την οροφή δαπανών. Με βενζίνη στα €2,10, μείωση του φόρου κατά 15 λεπτά θα μπορούσε να κατεβάσει την τιμή περίπου στα €1,91, αλλά θα αφαιρούσε πάνω από €500 εκατ. ετησίως από τα δημόσια ταμεία.
Ο υπουργός Υγείας απαντά στην αντιπολίτευση για τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης, προειδοποιεί για έναν εξαιρετικά δύσκολο ενεργειακό χειμώνα στην Ευρώπη και υποστηρίζει ότι οι επιλογές της κυβέρνησης Μητσοτάκη για LNG και Κάθετο Διάδρομο έχουν τοποθετήσει την Ελλάδα σε ισχυρότερη θέση ενεργειακής ασφάλειας.
Οι ευρωπαϊκές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας στέλνουν το ισχυρότερο προειδοποιητικό σήμα από την κρίση του 2022, καθώς το φυσικό αέριο ακριβαίνει, τα αποθέματα παραμένουν χαμηλά και οι γεωπολιτικές εντάσεις περιορίζουν κρίσιμες προμήθειες LNG. Σε ένα δυσμενές σενάριο ψυχρού χειμώνα, οι χονδρικές τιμές ρεύματος θα μπορούσαν να αυξηθούν ακόμη και κατά 50%.
Το πραγματικό πρόβλημα της νέας ενεργειακής κρίσης δεν βρίσκεται πλέον μόνο στο αργό πετρέλαιο. Η πίεση μεταφέρεται στα διυλισμένα καύσιμα, στα διυλιστήρια και στη ναυτιλία, με το diesel να γίνεται κρίσιμο σημείο για μεταφορές, βιομηχανία και πληθωρισμό. Και αυτό κάνει το σημερινό σοκ διαφορετικό από τις κλασικές πετρελαϊκές κρίσεις.
Η νέα έκρηξη των διεθνών τιμών του πετρελαίου αλλάζει τους υπολογισμούς της κυβέρνησης. Δημοσιονομικός χώρος της τάξης των €130–150 εκατ. μπορεί να αποτελέσει την πρώτη γραμμή άμυνας εάν η κρίση επιμείνει, με το οικονομικό επιτελείο να παρακολουθεί καύσιμα και πετρέλαιο θέρμανσης πριν αποφασίσει αν και πού θα παρέμβει.
Ο πρωθυπουργός έβαλε στη Γενική Συνέλευση του ΣΕΛΠΕ τον νέο οικονομικό πήχη της κυβέρνησης: ταχύτερη άνοδο του διαθέσιμου εισοδήματος και σύγκλιση με την Ευρώπη, χωρίς επιστροφή σε δημοσιονομικές περιπέτειες. Παράλληλα, άφησε ανοιχτή νέα παρέμβαση εάν επιμείνει το ενεργειακό κόστος, λέγοντας ότι «έχουμε κρατήσει εφεδρείες», ενώ αποκάλυψε ότι στην ΕΕ εξετάζεται πρόσθετος στοχευμένος δασμός σε προϊόντα από κινεζικές πλατφόρμες.
Η εκτόξευση των διεθνών ενεργειακών τιμών μεταφέρεται πλέον στο κέντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης. Μαρινάκης και Παπασταύρου προαναγγέλλουν πρόσθετη στήριξη εάν το ράλι συνεχιστεί, ενώ ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ, ΚΚΕ, ΝΙΚΗ και Πλεύση Ελευθερίας κατηγορούν την κυβέρνηση για την ενεργειακή στρατηγική και την ακρίβεια.
Η Λαγκάρντ αυξάνει ξανά τα επιτόκια για να χτυπήσει έναν πληθωρισμό που γεννιέται κυρίως από τον πόλεμο και την ενέργεια. Όμως τα επιτόκια δεν ανοίγουν τα Στενά του Ορμούζ ούτε επισκευάζουν αγωγούς: ο μεγάλος φόβος είναι μήπως η Ευρώπη επαναλάβει το λάθος του 2008 και καταπολεμήσει το ενεργειακό σοκ προκαλώντας ύφεση.
Ηχηρή παρέμβαση του επικεφαλής της METLEN στο Bloomberg: Η Ευρώπη γνωρίζει ποιες πρώτες ύλες είναι κρίσιμες, αλλά οι ΗΠΑ βάζουν ισχυρότερα κίνητρα στο τραπέζι – Την ίδια ώρα, LNG, Κίνα και γεωπολιτική προμηνύουν έναν εξαιρετικά απαιτητικό χειμώνα.