Η Ευρώπη έχει μπροστά της ένα ασυνήθιστο οικονομικό πείραμα: 100 εκατ. βαρέλια από στρατηγικά αποθέματα μπαίνουν στην αγορά την ώρα που ο πληθωρισμός της Ευρωζώνης έχει ανέβει στο 3,8%. Το ερώτημα είναι εάν η πτώση της ενέργειας θα προλάβει μια νέα αυστηροποίηση από την ΕΚΤ.
Από τη γαλλική πρόταση στην απόφαση κορυφής: οι ηγέτες της G7 συμφώνησαν σε συντονισμένη αποδέσμευση έως 100 εκατ. βαρελιών από τα στρατηγικά αποθέματα μέσα στους επόμενους τέσσερις μήνες, μέσω του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας. Το ντίζελ μπαίνει πρώτο στην αγορά, ενώ η συμφωνία περιλαμβάνει και δέσμευση να μην επιβληθούν περιορισμοί στο εμπόριο ενεργειακών προϊόντων.
Η Γαλλία βάζει στο ευρωπαϊκό τραπέζι έκτακτη αποδέσμευση 50 εκατ. βαρελιών ντίζελ και 50 εκατ. βαρελιών αργού, καθώς οι ΗΠΑ πιέζουν την Ευρώπη να χρησιμοποιήσει τα στρατηγικά της αποθέματα. Στο βάθος βρίσκεται η απειλή της Ουάσινγκτον για περιορισμό των αμερικανικών εξαγωγών ντίζελ, ενώ το Brent κινείται γύρω από τα 100 δολάρια και η G7 αναζητεί κοινή απάντηση στην ενεργειακή κρίση.
Η Ουάσιγκτον ενίσχυσε αθόρυβα την αεράμυνα στον Κόλπο, αναπτύσσοντας δύο επιπλέον συστοιχίες Patriot για την προστασία κρίσιμων ενεργειακών εγκαταστάσεων στη Σαουδική Αραβία και το Κατάρ. Σύμφωνα με το Axios, η κίνηση έχει σαφή στρατηγικό στόχο: να καθησυχάσει Ριάντ και Ντόχα ότι οι πετρελαϊκές και αεριοπαραγωγικές υποδομές τους θα προστατευθούν αν ο Donald Trump αποφασίσει να επαναλάβει μεγάλης κλίμακας επιχειρήσεις κατά του Ιράν.
Στα 17,9 δισ. ευρώ ανέρχεται το συνολικό κόστος των μέτρων που υιοθέτησαν οι κυβερνήσεις της ΕΕ για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων από την άνοδο των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Η ενεργειακή κρίση περνά πλέον ευθέως στην τσέπη: 50 λίτρα βενζίνης αντιστοιχούν στο 10,2% του μικτού κατώτατου μισθού στην Ελλάδα και 50 λίτρα diesel στο 10,4%. Από σήμερα, 1η Οκτωβρίου, ενεργοποιείται η αυξημένη κρατική επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης, ενώ η κυβέρνηση στρέφει ήδη το βάρος και στο πετρέλαιο θέρμανσης.
Οι ΗΠΑ κάλυψαν περίπου το 50% των εισαγωγών diesel της ΕΕ τον Αύγουστο και τώρα η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει περιορισμούς στις εξαγωγές. Με το Ορμούζ υπό πίεση και τις εναλλακτικές περιορισμένες, η Ευρώπη ανακαλύπτει ότι η ενεργειακή ασφάλεια δεν τελειώνει όταν αλλάζεις προμηθευτή.
Ο Λευκός Οίκος εξετάζει ακόμη και προσωρινή απαγόρευση εξαγωγών diesel για να ανακόψει την εκτίναξη των αμερικανικών τιμών πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές. Το πρόβλημα είναι ότι μια τέτοια κίνηση θα χτυπούσε άμεσα την Ευρώπη, θα μπορούσε να διαταράξει τις ίδιες τις αμερικανικές αγορές καυσίμων και ήδη έχει προκαλέσει έντονο lobbying από πετρελαϊκές εταιρείες και συμμάχους των ΗΠΑ.
Έξι μήνες πολέμου αλλάζουν τις ισορροπίες στον Περσικό Κόλπο: οι πετρελαϊκές ροές μέσω Ορμούζ ανακάμπτουν στο 77% των προπολεμικών επιπέδων, οι χώρες του Κόλπου ανοίγουν εναλλακτικές διαδρομές και η οικονομική πίεση επιστρέφει πλέον στην ίδια την Τεχεράνη. Το ερώτημα είναι τι μοχλούς πίεσης διαθέτει ακόμη το Ιράν.
Q8, Eni και SOCAR/IP απαντούν στην πίεση της Ρώμης με περιορισμό των τιμών στην αντλία – Βενζίνη €1,99 και diesel €2,19 στο δίκτυο Eni, ενώ η κυβέρνηση κρατά ανοιχτή την απειλή windfall tax. Το ιταλικό πείραμα αποκτά ευρωπαϊκή διάσταση καθώς έξι χώρες ζητούν κοινό φόρο στα έκτακτα πετρελαϊκά κέρδη.
Δικαστήριο στην Κένυα σταμάτησε προσωρινά το project των 700.000 βαρελιών ημερησίως στο Lamu, μετά από προσφυγή κατοίκων για γη και περιβαλλοντικές διαδικασίες. Το project φιλοδοξεί να περιορίσει την εξάρτηση της Ανατολικής Αφρικής από εισαγόμενα καύσιμα.
Η σχέση ανάμεσα στις τιμές του αργού και στις αποδόσεις των αμερικανικών Treasuries είναι η στενότερη από το 1990. Οι bond traders κοιτούν πλέον το Hormuz σχεδόν όσο κοιτούν τη Fed.
Νέα επικίνδυνη κλιμάκωση από την Τεχεράνη: ο Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ προειδοποιεί ότι εάν το Ιράν εμποδίζεται να εξάγει πετρέλαιο, καμία χώρα της περιοχής δεν θα μπορεί να το κάνει και δηλώνει ότι «καμία υποδομή δεν θα είναι ασφαλής» χωρίς εγγυήσεις για την ιρανική ασφάλεια. Στο στόχαστρο της ρητορικής μπαίνει ξανά ο Τραμπ, ενώ τα Στενά του Ορμούζ μετατρέπονται σε κεντρικό μοχλό πίεσης στις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ–Ιράν.
Η απόρριψη από τον Τραμπ της υπό όρους ιρανικής πρότασης για αποκλιμάκωση επανέφερε το γεωπολιτικό premium στο πετρέλαιο – Στην Ελλάδα η προσοχή στρέφεται στις ανακοινώσεις της 30ής Σεπτεμβρίου για τα καύσιμα κίνησης.
Το ευρώ υποχωρεί προς τα $1,14 καθώς η κρίση στη Μέση Ανατολή επαναφέρει τον μεγαλύτερο διαρθρωτικό κίνδυνο της Ευρώπης: την ακριβή εισαγόμενη ενέργεια. Με το φυσικό αέριο να έχει ξεπεράσει τα €80/MWh, αναλυτές να βλέπουν €85–€100 και το πετρέλαιο να αποτελεί την επόμενη απειλή, η αγορά εξετάζει πλέον εάν η ευρωπαϊκή οικονομία μπορεί να αντέξει ακόμη έναν χειμώνα ενεργειακής πίεσης.
Περαιτέρω απώλειες καταγράφει ο χρυσός, καθώς η άνοδος του πετρελαίου και τα ισχυρά αμερικανικά στοιχεία ενισχύουν τις εκτιμήσεις για υψηλότερα επιτόκια της Fed για μεγαλύτερο διάστημα.
Η Σαουδική Αραβία επανέλαβε τις εξαγωγές πετρελαίου μέσω του αγωγού East-West, τερματίζοντας τη 17ήμερη διακοπή από το Γιανμπού. Η παύση είχε αφήσει Ευρωπαίους αγοραστές χωρίς προγραμματισμένα φορτία για τον επόμενο μήνα.
Οι Ευρωπαίοι υπουργοί Άμυνας βάζουν ξανά στο τραπέζι τον ρωσικό “σκιώδη στόλο”, ζητώντας περισσότερα μέτρα κατά των πλοίων που βοηθούν τη Μόσχα να παρακάμπτει τις κυρώσεις και να χρηματοδοτεί τον πόλεμο.
Η κυβέρνηση Trump προτείνει αμερικανική συμμετοχή $5 δισ. σε νέο fund που θα χρηματοδοτήσει ενεργειακές υποδομές στη Μέση Ανατολή, με στόχο να μειωθεί η εξάρτηση από το Στενό του Ορμούζ. Αν μπουν και οι οκτώ περιφερειακοί εταίροι, το fund θα φτάσει τα $10 δισ.
Το ενεργειακό σοκ της Μέσης Ανατολής δεν πιέζει μόνο πρατήρια και επιχειρήσεις. Περνά πλέον κατευθείαν στα ομόλογα: όσο το πετρέλαιο μένει ψηλά, οι αγορές φοβούνται πιο επίμονο πληθωρισμό, μεγαλύτερα επιτόκια και ακριβότερο κρατικό δανεισμό.
Οι Βρυξέλλες ξαναπιάνουν εργαλεία που λειτούργησαν στην κρίση του 2022 — αποθήκευση φυσικού αερίου και περιορισμό της ζήτησης. Αυτή τη φορά όμως το ενεργειακό σοκ είναι διαφορετικό: Hormuz, Bab el-Mandeb, ακριβό LNG και κυρίως μια ευρωπαϊκή αγορά diesel που βρίσκεται ήδη υπό πρωτοφανή πίεση.
