Οι Βρυξέλλες ξαναπιάνουν εργαλεία που λειτούργησαν στην κρίση του 2022 — αποθήκευση φυσικού αερίου και περιορισμό της ζήτησης. Αυτή τη φορά όμως το ενεργειακό σοκ είναι διαφορετικό: Hormuz, Bab el-Mandeb, ακριβό LNG και κυρίως μια ευρωπαϊκή αγορά diesel που βρίσκεται ήδη υπό πρωτοφανή πίεση.
Η αντιπαράθεση ΗΠΑ–Ιράν δεν παίζεται πλέον μόνο στις διαπραγματεύσεις. Η αβεβαιότητα γύρω από τα Στενά του Ορμούζ περνά στη φυσική αλυσίδα μεταφοράς ενέργειας: δεξαμενόπλοια, ασφάλιση, ναύλοι και χρόνοι παράδοσης αποκτούν μεγαλύτερο ρίσκο. Για την Ευρώπη, το κρίσιμο ερώτημα είναι πλέον όχι μόνο πόσο πετρέλαιο και LNG θα φτάσει στις αγορές, αλλά πόσο ακριβότερα θα μεταφερθεί.
Το πετρέλαιο ξεκινά τη νέα εβδομάδα με νέα άνοδο, την ώρα που στην Ελλάδα η αντίστροφη μέτρηση για τις αποφάσεις στα καύσιμα έχει αρχίσει. Η υφιστάμενη στήριξη στο diesel φτάνει στο τέλος της στις 30 Σεπτεμβρίου και η κυβέρνηση επεξεργάζεται την επόμενη παρέμβαση. Το ερώτημα πλέον είναι πόσο από το νέο διεθνές σοκ θα φτάσει στην ελληνική αντλία.
Οι ΗΠΑ χαρακτήρισαν «κυνική» την πρόταση της Τεχεράνης για άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και ο Ντόναλντ Τραμπ την απέρριψε. Ωστόσο, η διπλωματία δεν σταματά: ο Αμερικανός πρόεδρος περιμένει νέες επαφές μέσα στην εβδομάδα, το Κατάρ συνεχίζει το shuttle diplomacy και Ουάσιγκτον–Τεχεράνη διαπραγματεύονται πλέον πάνω σε δύο διαφορετικές ατζέντες — το Ιράν θέλει Ορμούζ, κυρώσεις και πετρέλαιο, ενώ οι ΗΠΑ επιμένουν στο πυρηνικό πρόγραμμα.
Ο Μακρόν στέλνει στρατιώτες, ραντάρ και συστήματα αεράμυνας για την προστασία του στρατηγικού πετρελαϊκού κόμβου Yanbu, ενώ το Λονδίνο διαθέτει εναέριο ανεφοδιασμό στη σαουδαραβική αεροπορία. Οι Χούθι όμως έχουν μετατρέψει την Ερυθρά Θάλασσα και τις ενεργειακές υποδομές του βασιλείου σε ενιαίο μέτωπο πίεσης – και τα νέα δυτικά μέσα μπορεί να μην αρκούν.
Η Τεχεράνη προσφέρει αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας εφόσον αρθεί ο αμερικανικός αποκλεισμός και υπάρξει ευρύτερη αποκλιμάκωση. Το πετρέλαιο έχει ήδη περάσει τα 100 δολάρια και μια πρόταση δεν αρκεί για να καθησυχάσει την αγορά.
Η άνοδος της ενέργειας ανεβάζει ξανά τον πληθωρισμό, αλλά η Φρανκφούρτη δεν έχει προαναγγείλει νέα αύξηση. Το δίλημμα είναι πόσο θα επιμείνει το ενεργειακό σοκ χωρίς να λυγίσει η οικονομία.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναδείχθηκαν το 2025 σε κορυφαίο εξαγωγέα πετρελαίου, με τις ημερήσιες εξαγωγές τους να ανέρχονται σε 10,7 εκατ. βαρέλια, ξεπερνώντας τη Σαουδική Αραβία. Σε περιφερειακό επίπεδο, ωστόσο, η Μέση Ανατολή παρέμεινε στην πρώτη θέση, αντιπροσωπεύοντας το 29,2% των συνολικών παγκόσμιων εξαγωγών.
Μέσα σε λίγες ώρες, το Ριάντ είδε να πλήττεται ο στρατηγικός East–West Pipeline προς την Ερυθρά Θάλασσα και τους Χούθι να καταλαμβάνουν το Περίμ, στο Bab el-Mandeb. Με τα Στενά του Ορμούζ ήδη υπό πίεση, η μεγαλύτερη πετρελαϊκή εξαγωγική μηχανή του κόσμου βρίσκεται αντιμέτωπη με ταυτόχρονο κίνδυνο στα βασικά εναλλακτικά της περάσματα — ενώ η νέα αμυντική συμμαχία με Τουρκία και Πακιστάν δοκιμάζεται στην πράξη.
Ο Άδωνις Γεωργιάδης, μιλώντας στο Action 24, έβαλε στο ίδιο κάδρο τη στάση Μητσοτάκη απέναντι στον Ερντογάν, τη στρατηγική σχέση με το Ισραήλ, την αλλαγή της εικόνας της Ελλάδας στην Ευρώπη και τον νέο κίνδυνο ακρίβειας από πετρέλαιο και γεωπολιτικές συγκρούσεις. «Αυτά είναι τα σημαντικά», τόνισε, περιγράφοντας έναν κόσμο που περνά σε περίοδο «μεγάλης παγκόσμιας αταξίας».
Η απόδοση του αμερικανικού 10ετούς εκτινάχθηκε πάνω από το 5%, στα υψηλότερα επίπεδα από το 2007, την ώρα που το Brent παραμένει πάνω από τα $100. Οι αγορές ξανατιμολογούν πληθωρισμό, επιτόκια και κρατικό χρέος — όμως η Ελλάδα εμφανίζεται μέχρι στιγμής πιο ανθεκτική από αρκετές μεγάλες οικονομίες της Ευρώπης.
Οι αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές αναμένεται να επηρεάσουν λιγότερο τις ευρωπαϊκές αγορές σε σχέση με τις εξελίξεις στο πετρέλαιο και τα επιτόκια, εκτιμά η Barclays, διατηρώντας παράλληλα συγκρατημένα θετική στάση για το επόμενο διάστημα.
Έξι συνεχόμενες πτωτικές συνεδριάσεις, Brent κάτω από τα $100 και απότομη αλλαγή του ενεργειακού risk premium. Η επανεκκίνηση του σαουδαραβικού East–West Pipeline και οι προσδοκίες για αμερικανοϊρανική διπλωματία κάνουν την αγορά να τιμολογεί περισσότερη προσφορά. Όμως το Hormuz παραμένει περιορισμένο και ο γεωπολιτικός κίνδυνος δεν έχει εξαφανιστεί.
Πάνω από το 30% των εισαγωγών του Ιράν περνά πλέον από τα βόρεια λιμάνια, καθώς η Τεχεράνη επιχειρεί να μεταφέρει εμπόριο και στρατηγικές ροές μακριά από τον Περσικό Κόλπο.
Η τιμή του Brent μπορεί να αλλάζει μέσα σε ώρες. Η τιμή της βενζίνης και του diesel όχι. Ανάμεσα στις δύο παρεμβάλλονται διύλιση, αποθέματα, μεταφορές, φόροι και διαφορετικοί κύκλοι τιμολόγησης.
Οκτώ μήνες μετά την αμερικανική επιχείρηση που οδήγησε στη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο, οι ΗΠΑ έχουν αποκτήσει οικονομικό και στρατηγικό αποτύπωμα στον πετρελαϊκό τομέα της Βενεζουέλας. Η συμφωνία με τη NABEP καλύπτει 17 κοιτάσματα με περίπου 65 δισ. βαρέλια αποδεδειγμένων αποθεμάτων, προβλέπει δικαιώματα έως 100 ετών, αμερικανική συμμετοχή 35% στη μητρική εταιρεία και προνομιακή πρόσβαση στην παραγωγή.
Ο IEA χαρακτηρίζει τη σημερινή κρίση τη μεγαλύτερη διαταραχή προσφοράς στην ιστορία της αγοράς πετρελαίου. Παρά τη μεγαλύτερη απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων που έγινε ποτέ, οι πιέσεις επέστρεψαν.(IEA)
Η αγορά πετρελαίου γυρίζει ξανά ανοδικά καθώς οι προσδοκίες για άμεση διπλωματική επαφή Ουάσιγκτον–Τεχεράνης στον ΟΗΕ υποχωρούν. Το Brent ανέβηκε στα $101,06 και το WTI στα $96,19, επιβεβαιώνοντας ότι κάθε διπλωματικό σήμα μεταφράζεται πλέον σχεδόν αμέσως στην τιμή του βαρελιού.
Η μέση τιμή του diesel έχει φτάσει τα 2,217 ευρώ το λίτρο από 1,543 ευρώ πέρυσι, ενώ η απλή αμόλυβδη βρίσκεται στα 2,195 ευρώ. Το σοκ δεν προέρχεται μόνο από το αργό πετρέλαιο: η διεθνής αγορά έχει πλέον πολύ μεγαλύτερη στενότητα στα διυλισμένα προϊόντα, με το diesel στην Ευρώπη να δέχεται πίεση από Ορμούζ, Μέση Ανατολή και ρωσικά διυλιστήρια.
Το Brent υποχωρεί κάτω από τα 100 δολάρια με την αγορά να ποντάρει σε διπλωματική αποκλιμάκωση γύρω από το Ιράν, όμως οι υψηλές τιμές καυσίμων επιμένουν. Η Γαλλία ανεβάζει το ζήτημα στο G7, η Γερμανία κόβει 17 λεπτά φόρου ανά λίτρο και οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αναζητούν νέα γραμμή άμυνας απέναντι στο ενεργειακό σοκ.
Οι ελπίδες διπλωματικής αποκλιμάκωσης ΗΠΑ–Ιράν στη Νέα Υόρκη ρίχνουν το Brent, αλλά η ανακούφιση δεν έχει περάσει ακόμη στον οδηγό. Η Γερμανία κόβει 17 λεπτά φόρους ανά λίτρο από 1η Οκτωβρίου και ανοίγει συζήτηση για πλαφόν, ενώ η ενεργειακή ακρίβεια εξελίσσεται σε πολιτικό πρόβλημα για ολόκληρη την Ευρώπη.
