Palantir και «τεχνοφασισμός»: Σάλος για το μανιφέστο στρατού, AI και «Δύσης»

Έντονες αντιδράσεις έχει προκαλέσει η Palantir Technologies μετά τη δημοσίευση μιας συνοπτικής λίστας 22 θέσεων, βασισμένης στο βιβλίο του διευθύνοντος συμβούλου της Άλεξ Καρπ και του Nicholas Zamiska, The Technological Republic. Η εταιρεία παρουσίασε το κείμενο ως μια σύντομη αποτύπωση της φιλοσοφίας της, όμως το περιεχόμενό του αντιμετωπίστηκε από πολλούς ως ένα ιδεολογικό μανιφέστο υπέρ της στρατιωτικοποίησης της τεχνολογίας, της δυτικής ισχύος και ενός πιο επιθετικού ρόλου των εταιρειών τεχνολογίας στην εθνική ασφάλεια.

Το κείμενο υποστηρίζει ότι η Silicon Valley έχει «ηθικό χρέος» προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και ότι οι τεχνολογικές ελίτ οφείλουν να συμμετέχουν ενεργά στην άμυνα του κράτους. Σε άλλο σημείο, θεωρεί πως η εποχή της «soft power» δεν επαρκεί και πως οι ελεύθερες και δημοκρατικές κοινωνίες χρειάζονται σκληρή ισχύ για να επιβιώσουν και να επικρατήσουν. Η γραμμή αυτή συνδέεται άμεσα με τη βασική θέση του βιβλίου Καρπ, ότι η τεχνολογία πρέπει να υπηρετεί ανοιχτά τη γεωπολιτική και στρατιωτική κυριαρχία της Δύσης.

Ιδιαίτερα αμφιλεγόμενο αποδείχθηκε το σημείο όπου το μανιφέστο υποστηρίζει ότι η εθνική υπηρεσία πρέπει να θεωρείται καθολικό καθήκον και ότι οι ΗΠΑ οφείλουν να εξετάσουν σοβαρά την απομάκρυνση από το αποκλειστικά εθελοντικό μοντέλο στρατού. Παράλληλα, η Palantir αντιμετωπίζει την ανάπτυξη όπλων τεχνητής νοημοσύνης ως αναπόφευκτη εξέλιξη, υποστηρίζοντας πως το ζήτημα δεν είναι αν θα κατασκευαστούν, αλλά ποιος θα τα κατασκευάσει και για ποιο σκοπό. Αυτές οι διατυπώσεις ήταν από τις βασικές αιτίες που πυροδότησαν τη δημόσια κατακραυγή.

Ακόμη μεγαλύτερη ένταση προκάλεσε το πολιτισμικό σκέλος του κειμένου. Η Palantir επιτίθεται σε αυτό που περιγράφει ως «κενό και ρηχό πλουραλισμό», υποστηρίζοντας ότι η τυφλή προσήλωση στην πολυπολιτισμικότητα και την ένταξη συγκαλύπτει το γεγονός ότι ορισμένοι πολιτισμοί και υποκουλτούρες «παρήγαγαν θαύματα», ενώ άλλοι αποδείχθηκαν «μέτριοι, οπισθοδρομικοί και επιβλαβείς». Η φρασεολογία αυτή θεωρήθηκε από πολλούς όχι απλώς προκλητική, αλλά βαθιά ιδεολογική, με σαφές πολιτικό φορτίο.

Οι αντιδράσεις ήταν άμεσες και σφοδρές. Ο ιδρυτής του Bellingcat, Έλιοτ Χίγκινς, σχολίασε ότι δεν πρόκειται για αφηρημένες ιδέες, αλλά για τη δημόσια ιδεολογία μιας εταιρείας που πουλά επιχειρησιακό λογισμικό σε υπηρεσίες άμυνας, πληροφοριών, μετανάστευσης και αστυνόμευσης, άρα έχει οικονομικό συμφέρον από τις πολιτικές που υπερασπίζεται. Η παρατήρησή του χτύπησε ακριβώς στο ευαίσθητο σημείο: η Palantir δεν είναι ένα think tank, αλλά ένας γιγάντιος κυβερνητικός εργολάβος που προσπαθεί ταυτόχρονα να διαμορφώσει και το ιδεολογικό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα πουλά τα προϊόντα του.

Because we get asked a lot.

The Technological Republic, in brief.

1. Silicon Valley owes a moral debt to the country that made its rise possible. The engineering elite of Silicon Valley has an affirmative obligation to participate in the defense of the nation.

2. We must rebel…

— Palantir (@PalantirTech) April 18, 2026

Ο Βέλγος φιλόσοφος της τεχνολογίας Μαρκ Κέκελμπεργκ έφτασε στο σημείο να χαρακτηρίσει δημόσια το κείμενο «παράδειγμα τεχνοφασισμού», όρος που από τότε συνοδεύει μεγάλο μέρος της συζήτησης γύρω από την Palantir. Παράλληλα, η Al Jazeera κατέγραψε ευρύτερο κύμα επικρίσεων που συνδέει τη ρητορική της εταιρείας με μια αντίληψη όπου η τεχνολογία, η κρατική ισχύς και η επιτήρηση συνενώνονται σε ένα πιο αυταρχικό μοντέλο διακυβέρνησης.

Η υπόθεση πήρε και θεσμικές διαστάσεις, ιδίως στη Βρετανία, όπου η Palantir έχει συμβόλαια άνω των 500 εκατομμυρίων λιρών, μεταξύ άλλων με το NHS, την αστυνομία και το υπουργείο Άμυνας. Βρετανοί βουλευτές χαρακτήρισαν το μανιφέστο «παρωδία ταινίας RoboCop» και «παραλήρημα υπερκακού», υποστηρίζοντας ότι μια εταιρεία με τόσο ξεκάθαρες ιδεολογικές εμμονές δεν θα έπρεπε να βρίσκεται κοντά σε ευαίσθητα δημόσια δεδομένα και κρατικές υποδομές.

Το κλίμα αυτό ενισχύεται και από το ίδιο το ιστορικό της Palantir. Η εταιρεία ιδρύθηκε το 2003 και από πολύ νωρίς συνδέθηκε με τον αμερικανικό χώρο πληροφοριών και άμυνας, ενώ η ίδια έχει αναγνωρίσει ότι η αρχική ώθηση του αμυντικού οικοσυστήματος τεχνολογίας στις ΗΠΑ ήταν καθοριστική για την ύπαρξή της. Η σχέση της με κρατικούς μηχανισμούς δεν είναι πρόσφατη ούτε περιφερειακή. Είναι οργανικό στοιχείο της ταυτότητάς της.

Τα τελευταία χρόνια, η Palantir έχει επίσης βρεθεί στο επίκεντρο έντονης κριτικής για το έργο της τόσο στις ΗΠΑ όσο και στο Ισραήλ. Η εταιρεία ανακοίνωσε επίσημα στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ τον Ιανουάριο του 2024 για υποστήριξη «πολεμικών αποστολών», ενώ οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και επενδυτές έχουν καταγγείλει τον ρόλο της σε συστήματα επιτήρησης, αστυνόμευσης και στρατιωτικής ανάλυσης στόχων. Η Amnesty International UK έχει επίσης ασκήσει δημόσια πίεση για τον ρόλο της Palantir σε ευαίσθητες δημόσιες υποδομές, ιδίως στο NHS.

Η ίδια η Palantir, από την πλευρά της, δεν δείχνει διάθεση υπαναχώρησης. Υπερασπίστηκε το έργο της, τονίζοντας ότι το λογισμικό της βοηθά στη βελτίωση λειτουργιών του NHS, στη στήριξη του βρετανικού ναυτικού και στην προστασία πολιτών, ενώ συνολικά επιχειρεί να παρουσιάσει τη φιλοσοφία Καρπ ως ρεαλιστική απάντηση σε έναν κόσμο αυξανόμενης γεωπολιτικής σύγκρουσης. Όμως το πρόβλημα για την εταιρεία είναι ότι πλέον η δημόσια εικόνα της δεν περιορίζεται στο «καινοτόμος πάροχος λογισμικού». Όλο και περισσότερο αντιμετωπίζεται ως πολιτικός παίκτης με ξεκάθαρη ιδεολογική ατζέντα.

Η ουσία της σύγκρουσης βρίσκεται ακριβώς εκεί. Η Palantir δεν κατηγορείται απλώς επειδή εξέφρασε σκληρές απόψεις. Κατηγορείται επειδή μια εταιρεία που τροφοδοτεί με συστήματα στρατούς, υπηρεσίες πληροφοριών, αστυνομίες και κρατικούς μηχανισμούς, δημοσιεύει ταυτόχρονα ένα κείμενο που νομιμοποιεί τα όπλα AI, αμφισβητεί τον πλουραλισμό και παρουσιάζει τη στρατιωτική ισχύ ως ηθική αποστολή της τεχνολογίας. Και αυτό δεν ακούγεται στους επικριτές της σαν θεωρία. Ακούγεται σαν πρόγραμμα.

Πηγή: Pagenews.gr