Gramegna: Η ενεργειακή κρίση δεν τελειώνει γρήγορα – Οι αγορές υποτιμούν τον κίνδυνο

Σήμα κινδύνου για τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης και τις επιπτώσεις της στην ευρωπαϊκή οικονομία έστειλε ο Pierre Gramegna, Managing Director του European Stability Mechanism, μιλώντας στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών.

Ο επικεφαλής του ESM προειδοποίησε ότι οι αγορές δεν έχουν ακόμη αποτιμήσει πλήρως ούτε το βάθος ούτε τη διάρκεια της κρίσης. Όπως σημείωσε, μεγάλο μέρος των επενδυτών εξακολουθεί να κινείται με την υπόθεση ότι η αναταραχή θα αποκλιμακωθεί σύντομα. Αυτή η εκτίμηση, όμως, κατά τον ίδιο, είναι επικίνδυνα αισιόδοξη.

Η ενεργειακή προσφορά δεν θα ομαλοποιηθεί άμεσα

Ο Gramegna ήταν ξεκάθαρος: η προσφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου δεν πρόκειται να επιστρέψει γρήγορα σε συνθήκες κανονικότητας. Η κρίση έχει ήδη περάσει στην πραγματική οικονομία, επηρεάζοντας τιμές, κόστος ζωής, παραγωγή και αναπτυξιακές προοπτικές.

Η φράση του ότι «είναι πιο εύκολο να αρχίσεις έναν πόλεμο παρά να τον τελειώσεις» συμπυκνώνει το βασικό μήνυμα της παρέμβασής του. Η Ευρώπη δεν αντιμετωπίζει ένα προσωρινό σοκ, αλλά μια παρατεταμένη περίοδο αβεβαιότητας, με επιπτώσεις που ξεπερνούν τα σύνορα της ίδιας της σύγκρουσης.

Οι αγορές καθυστερούν να δουν το πραγματικό μέγεθος

Ο επικεφαλής του ESM υπογράμμισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίστηκε πιο ρεαλιστική στις προβλέψεις της σε σχέση με τις αγορές και άλλους οργανισμούς. Οι επενδυτές, όπως είπε, άργησαν να ενσωματώσουν τα πραγματικά δεδομένα της κρίσης, αν και πλέον δείχνουν να μπαίνουν σε στάση αναμονής.

Το πρόβλημα είναι ότι όσο καθυστερεί η προσαρμογή των αγορών, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος απότομων διορθώσεων. Η ενεργειακή κρίση δεν είναι περιφερειακό επεισόδιο με περιορισμένες συνέπειες. Είναι κρίση που περνά μέσα από τις τιμές, τις εφοδιαστικές αλυσίδες, τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά.

Πληθωρισμός κοντά στο 3% και επίμονες πιέσεις

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Gramegna στον πληθωρισμό, ο οποίος βρίσκεται ήδη εκτός στόχου και κινείται κοντά στο 3%. Όπως εξήγησε, η επιστροφή προς το 2% θα ήταν εφικτή μόνο εάν οι πιέσεις σταματούσαν άμεσα, κάτι που δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένο.

Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο το επίπεδο του πληθωρισμού, αλλά η επιμονή του. Οι αυξημένες τιμές ενέργειας περνούν στα καύσιμα, στις μεταφορές, στην παραγωγή και τελικά στα βασικά αγαθά. Έτσι, η κρίση γίνεται καθημερινό πρόβλημα για τους πολίτες και όχι απλώς μακροοικονομικός δείκτης.

Μικρότερα περιθώρια για τα κράτη

Συγκρίνοντας τη σημερινή συγκυρία με την κρίση μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, ο Gramegna σημείωσε μια κρίσιμη διαφορά. Τότε ο πληθωρισμός ξεκινούσε από σχεδόν μηδενικά επίπεδα. Σήμερα, τα επιτόκια είναι ήδη υψηλότερα και τα δημοσιονομικά περιθώρια των κρατών πιο περιορισμένα, μετά τις επιβαρύνσεις της πανδημίας.

Αυτό σημαίνει ότι ο οικονομικός αντίκτυπος μπορεί να γίνει ταχύτερα αισθητός, ενώ οι κυβερνήσεις έχουν λιγότερο χώρο για γενικευμένες παρεμβάσεις στήριξης.

Η Ελλάδα σε καλύτερη θέση

Για την Ελλάδα, ο επικεφαλής του ESM εμφανίστηκε πιο θετικός. Ανέφερε ότι η χώρα βρίσκεται σε καλύτερη θέση σε σχέση με πριν από τέσσερα χρόνια, καθώς οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις αποδίδουν αποτελέσματα.

Υπογράμμισε επίσης ότι η ελληνική οικονομία αναπτύχθηκε τα τελευταία χρόνια με ρυθμούς υψηλότερους από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, γεγονός που ενισχύει τα δημοσιονομικά της περιθώρια. Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα είναι άτρωτη. Σημαίνει όμως ότι μπαίνει στη νέα κρίση με καλύτερες αντοχές.

Στήριξη ναι, αλλά στοχευμένη και προσωρινή

Ο Gramegna επέμεινε στη σημασία της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Τα μέτρα στήριξης, όπως είπε, πρέπει να είναι στοχευμένα, προσωρινά και προσαρμοσμένα στις πραγματικές ανάγκες, ώστε να μην δημιουργούν μόνιμες δημοσιονομικές επιβαρύνσεις.

Η προειδοποίηση είναι καθαρή: η Ευρώπη δεν μπορεί να απαντήσει σε κάθε κρίση με οριζόντιες επιδοτήσεις χωρίς κόστος. Η στήριξη πρέπει να πηγαίνει εκεί που υπάρχει πραγματική ανάγκη, χωρίς να υπονομεύει τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα.

Η κρίση δεν πρέπει να φρενάρει την πράσινη μετάβαση

Παρά τις πιέσεις, ο επικεφαλής του ESM ξεκαθάρισε ότι η ενεργειακή κρίση δεν πρέπει να οδηγήσει την Ευρώπη σε υποχώρηση από την πράσινη μετάβαση.

Αντίθετα, όπως τόνισε, η κρίση αποδεικνύει ότι η υπερβολική εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα κάνει την Ευρώπη πιο ευάλωτη από άλλες περιοχές του κόσμου. Η απάντηση, επομένως, δεν είναι αλλαγή πορείας, αλλά επιτάχυνση των επενδύσεων σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και ενεργειακή αυτονομία.

Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε και στην πρόοδο της Ελλάδας στις ΑΠΕ, σημειώνοντας ότι η αύξηση του μεριδίου τους ενισχύει την ανθεκτικότητα της οικονομίας.

Το δύσκολο ευρωπαϊκό στοίχημα

Το μήνυμα του Gramegna είναι αυστηρό αλλά ρεαλιστικό. Η ενεργειακή κρίση δεν θα τελειώσει γρήγορα, οι αγορές δεν έχουν ακόμη τιμολογήσει πλήρως τον κίνδυνο και οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις πρέπει να κινηθούν με προσοχή.

Η Ευρώπη καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε τρεις ανάγκες: να προστατεύσει πολίτες και επιχειρήσεις από την ακρίβεια, να διατηρήσει τη δημοσιονομική αξιοπιστία και να επιταχύνει την ενεργειακή της αυτονομία.

Το δύσκολο είναι ότι πρέπει να τα κάνει όλα ταυτόχρονα. Και εκεί θα κριθεί η ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας τα επόμενα χρόνια.

Πηγή: Pagenews.gr