ΗΠΑ: Νέο δασμολογικό τείχος σε 60 χώρες – Η ΕΕ στο 10% σε εμπορική αναδιάταξη ισχύος

Η επιστροφή της δασμολογικής γεωπολιτικής

Οι Ηνωμένες Πολιτείες επανέρχονται σε μια πιο επιθετική εμπορική στρατηγική, αξιοποιώντας το άρθρο 301 του Trade Act του 1974, επιχειρώντας να θεσμοθετήσουν νέο δασμολογικό πλαίσιο που αφορά έως και 60 εμπορικούς εταίρους.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία αντιμετωπίζει προτεινόμενο βασικό δασμό της τάξης του 10%, ενώ μεγαλύτερες οικονομίες ενδέχεται να επιβαρυνθούν με υψηλότερους συντελεστές.

Πρόκειται για μια κίνηση που δεν αφορά μόνο το εμπόριο, αλλά τη συνολική αναδιάρθρωση ισχύος στο διεθνές οικονομικό σύστημα.

Το νέο δασμολογικό πλαίσιο – Ποιοι επηρεάζονται

Σύμφωνα με την πρόταση του USTR (Office of the United States Trade Representative):

• 10% δασμός: Ευρωπαϊκή Ένωση, Ηνωμένο Βασίλειο, Καναδάς, Μεξικό, Ταϊβάν
• 12,5% δασμός: Κίνα, Ινδία, Ιαπωνία, Νότια Κορέα, Βραζιλία, Ελβετία

Το επιχείρημα της Ουάσιγκτον βασίζεται σε έκθεση για τις πρακτικές καταναγκαστικής εργασίας και την ανεπάρκεια εφαρμογής απαγορεύσεων από εμπορικούς εταίρους.

Το νέο δόγμα εμπορικής ασφάλειας

Η αμερικανική προσέγγιση μετατοπίζεται από την παραδοσιακή εμπορική πολιτική σε ένα μοντέλο που συνδέει:

• εμπορικές ροές
• εργασιακά πρότυπα
• γεωπολιτική συμμόρφωση
• και στρατηγικές αλυσίδες εφοδιασμού

Με άλλα λόγια, το εμπόριο μετατρέπεται σε εργαλείο πολιτικής συμμόρφωσης και στρατηγικού ελέγχου.

 Γιατί τώρα

Η χρονική συγκυρία δεν είναι ουδέτερη:

• Η προηγούμενη δασμολογική πολιτική έχει προσβληθεί νομικά
• Ο οριζόντιος δασμός 10% λήγει εντός καλοκαιριού
• Ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ παραμένει ευάλωτος σε ενεργειακές αναταράξεις
• Οι ενδιάμεσες εκλογές αυξάνουν την πολιτική πίεση στην Ουάσιγκτον

Το νέο πλαίσιο λειτουργεί ως νομική και πολιτική επαναθεμελίωση της δασμολογικής στρατηγικής.

 Πέρα από το εμπόριο

Η πρόταση δεν στοχεύει μόνο στη ρύθμιση εμπορίου, αλλά στη:

• επαναπατρισμό παραγωγής
• μείωση εξάρτησης από ασιατικές αλυσίδες
• ενίσχυση βιομηχανικής βάσης ΗΠΑ
• ανακατανομή κόστους συμμόρφωσης σε συμμάχους

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται έτσι σε διπλή πίεση: ως σύμμαχος ασφαλείας, αλλά και ως εμπορικός ανταγωνιστής.

Οι αγορές σε κατάσταση αναμονής

Παρά την ανακοίνωση, οι χρηματιστηριακές αγορές παρέμειναν σταθερές, με τον παγκόσμιο δείκτη MSCI να κινείται σε ιστορικά υψηλά.

Ωστόσο, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι:

• η ασάφεια στο τελικό πλαίσιο δασμών
• και η πιθανή κλιμάκωση με άλλες έρευνες 301

μπορεί να δημιουργήσουν νέο κύμα μεταβλητότητας στο διεθνές εμπόριο.

 Η επόμενη φάση

Παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη δεύτερη έρευνα βάσει του άρθρου 301 για:

• υπερβάλλουσα παραγωγική δυναμικότητα
• κυρίως σε βιομηχανίες υψηλής στρατηγικής σημασίας

Εάν οι δύο δασμολογικοί μηχανισμοί συνδυαστούν, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ένα συσσωρευτικό καθεστώς εμπορικών επιβαρύνσεων, πρωτοφανές για μεταψυχροπολεμική οικονομία.

Η επιστροφή των οικονομικών συνόρων

Η πρωτοβουλία των ΗΠΑ σηματοδοτεί κάτι βαθύτερο από μια εμπορική ρύθμιση:

την επιστροφή των οικονομικών συνόρων ως εργαλείου ισχύος.

Σε αυτό το περιβάλλον, το εμπόριο δεν είναι πλέον ουδέτερο πεδίο συνεργασίας, αλλά πεδίο γεωπολιτικής διαπραγμάτευσης υψηλού ρίσκου, όπου η Ευρώπη καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε συμμαχίες και ανταγωνισμούς.