Μεταναστευτικό: Η ΕΕ σκληραίνει τη στάση της με κέντρα επιστροφής εκτός Ευρώπης

Νέοι αυστηροί κανόνες φέρνουν ταχύτερες απελάσεις, δυνατότητα δημιουργίας κέντρων επιστροφής σε τρίτες χώρες και έντονες πολιτικές αντιδράσεις για την κατεύθυνση της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά σε μία από τις πιο σκληρές στροφές των τελευταίων ετών στο μεταναστευτικό, με νέους κανόνες που στοχεύουν στην αύξηση και επιτάχυνση των επιστροφών μεταναστών χωρίς δικαίωμα παραμονής. Το νέο πλαίσιο, που τίθεται σε εφαρμογή από τις 12 Ιουνίου, προκαλεί ήδη έντονες αντιδράσεις, καθώς οι υποστηρικτές του μιλούν για ανάκτηση ελέγχου, ενώ οι επικριτές κάνουν λόγο για πολιτικές που θυμίζουν την αμερικανική υπηρεσία ICE.

Κεντρικό στοιχείο της μεταρρύθμισης είναι η δυνατότητα δημιουργίας κέντρων επιστροφής σε τρίτες χώρες εκτός ΕΕ, όπου θα μπορούν να μεταφέρονται άτομα που δεν μπορούν να επιστραφούν άμεσα στη χώρα καταγωγής τους. Η πρόβλεψη αυτή θεωρείται ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη, καθώς επιτρέπει τη μεταφορά απορριφθέντων αιτούντων άσυλο σε χώρες με τις οποίες ενδέχεται να μην έχουν κανέναν προηγούμενο δεσμό.

Στόχος η αύξηση των επιστροφών

Η Κομισιόν και τα κράτη-μέλη επιδιώκουν να αντιμετωπίσουν το χαμηλό ποσοστό εκτέλεσης αποφάσεων επιστροφής. Σήμερα, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλούνται οι ευρωπαϊκές αρχές, μόλις περίπου το 28% όσων λαμβάνουν εντολή απέλασης εγκαταλείπουν τελικά το έδαφος της ΕΕ.

Το νέο σύστημα προβλέπει καλύτερο συντονισμό μεταξύ των κρατών-μελών, αυστηρότερη παρακολούθηση των διαδικασιών και μεγαλύτερη πίεση σε όσους δεν συνεργάζονται με τις αρχές.

Παράλληλα, οι εθνικές αρχές θα μπορούν να προχωρούν σε πιο άμεσες επιχειρήσεις για την εκτέλεση εντολών απέλασης, ακόμη και με εφόδους σε κατοικίες, στοιχείο που έχει προκαλέσει έντονες ανησυχίες σε οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Κέντρα επιστροφής και χρηματοδότηση τρίτων χωρών

Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, τα κράτη-μέλη θα μπορούν να χρηματοδοτούν πλήρως κέντρα επιστροφής σε χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παράλληλα, θα έχουν τη δυνατότητα να προσφέρουν πρόσθετα οικονομικά ή εμπορικά κίνητρα, προκειμένου να πείσουν τρίτες χώρες να δεχθούν τέτοιες συμφωνίες.

Μεταξύ των χωρών που αναφέρονται ως πιθανές επιλογές βρίσκονται η Ρουάντα, η Λιβύη, η Μαυριτανία, το Ουζμπεκιστάν και η Αιθιοπία. Η Ολλανδία έχει ήδη κινηθεί προς αντίστοιχη κατεύθυνση με την Ουγκάντα, ενώ η Ιταλία της Τζόρτζια Μελόνι έχει προχωρήσει σε συμφωνία με την Αλβανία.

Η επιλογή αυτή εντάσσεται στη λογική εξωτερικοποίησης της μεταναστευτικής διαχείρισης, δηλαδή της μεταφοράς μέρους των διαδικασιών εκτός ευρωπαϊκού εδάφους.

Κράτηση έως 24 μήνες και μείωση παροχών

Η μεταρρύθμιση προβλέπει επίσης αυστηρότερα μέτρα για όσους δεν συνεργάζονται με τις αρχές στις διαδικασίες επιστροφής.

Μεταξύ άλλων, προβλέπεται δυνατότητα περιορισμού παροχών, αυξημένη επιτήρηση και παράταση της κράτησης έως και 24 μήνες. Σε ειδικές περιπτώσεις, η κράτηση θα μπορεί να διαρκεί ακόμη περισσότερο, εφόσον οι αρχές κρίνουν ότι υπάρχει κίνδυνος διαφυγής ή απειλή για τη δημόσια ασφάλεια.

Οι υποστηρικτές του σχεδίου υποστηρίζουν ότι χωρίς αυστηρότερο πλαίσιο οι αποφάσεις επιστροφής μένουν σε μεγάλο βαθμό ανεφάρμοστες. Οι επικριτές, αντίθετα, προειδοποιούν για σοβαρό κίνδυνο παραβίασης θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Οι αντιδράσεις στην Ελλάδα και την Ευρώπη

Η συμφωνία έχει προκαλέσει έντονες πολιτικές αντιδράσεις. Ευρωπαίοι διπλωμάτες που υπερασπίζονται το νέο πλαίσιο υποστηρίζουν ότι η ΕΕ «ανακτά τον έλεγχο» στο μεταναστευτικό και αποκτά ένα πιο αποτελεσματικό εργαλείο για την αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης.

Από την άλλη πλευρά, ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ και αντιπρόεδρος της Left, Κώστας Αρβανίτης, χαρακτήρισε το σχέδιο «κακό» και υποστήριξε ότι η ΕΕ κινδυνεύει να συμμαχήσει με μηχανισμούς που αναπαράγουν την εκμετάλλευση των μεταναστών.

Αντίστοιχα, ο ευρωβουλευτής του ΚΚΕ, Κώστας Παπαδάκης, έκανε λόγο για παραβίαση της Σύμβασης της Γενεύης για τους πρόσφυγες, θέτοντας ζήτημα προστασίας του διεθνούς δικαίου και των υποχρεώσεων των ευρωπαϊκών κρατών απέναντι στους αιτούντες άσυλο.

Η συζήτηση για τους Ταλιμπάν

Ιδιαίτερη αίσθηση έχει προκαλέσει και η πρόσκληση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς τις de facto αρχές του Αφγανιστάν για τεχνική συνάντηση στις Βρυξέλλες, με αντικείμενο τις επιστροφές Αφγανών μεταναστών που δεν δικαιούνται παραμονή στην ΕΕ.

Η Κομισιόν διευκρινίζει ότι η πρωτοβουλία είναι τεχνικού χαρακτήρα και δεν συνιστά πολιτική ή διπλωματική αναγνώριση του καθεστώτος των Ταλιμπάν. Ωστόσο, η κίνηση έχει προκαλέσει αντιδράσεις, καθώς θεωρείται από αρκετούς πολιτικούς και οργανώσεις ως ιδιαίτερα προβληματική σε επίπεδο συμβολισμού.

Το πολιτικό ρήγμα στην Ευρώπη

Η συμφωνία ανέδειξε και μια βαθύτερη πολιτική μετατόπιση εντός της ΕΕ. Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα υιοθέτησε αυστηρότερη γραμμή στο μεταναστευτικό, με την ψηφοφορία να περνά χάρη και στις ψήφους ακροδεξιών ομάδων, μεταξύ των οποίων και ευρωβουλευτές του AfD.

Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε συζήτηση για το λεγόμενο cordon sanitaire, δηλαδή το πολιτικό «υγειονομικό τείχος» απέναντι στην άκρα δεξιά, το οποίο φαίνεται να δοκιμάζεται σε ζητήματα μετανάστευσης και ασφάλειας.

Οι υπερασπιστές της συμφωνίας επισημαίνουν ότι δεν μπορεί να απαγορευτεί σε μια πολιτική ομάδα να υπερψηφίζει κανόνες με τους οποίους συμφωνεί. Οι επικριτές, όμως, βλέπουν μια επικίνδυνη κανονικοποίηση σκληρών πολιτικών που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν ακραίες.

Μια νέα εποχή για το ευρωπαϊκό μεταναστευτικό

Η νέα μεταρρύθμιση δείχνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση εισέρχεται σε μια διαφορετική φάση διαχείρισης του μεταναστευτικού, με επίκεντρο τις επιστροφές, την αποτροπή και τη συνεργασία με τρίτες χώρες.

Το ερώτημα πλέον είναι αν οι νέοι κανόνες θα οδηγήσουν σε ένα πιο αποτελεσματικό σύστημα ή αν θα ανοίξουν έναν νέο κύκλο νομικών, πολιτικών και ανθρωπιστικών συγκρούσεων στο εσωτερικό της Ευρώπης.

Πηγή: Pagenews.gr