Ενεργειακή ρήτρα διαφυγής:Νέος δημοσιονομικός χώρος για επενδύσεις στην ενέργεια,κρίσιμα ερωτήματα για Ελλάδα

Η Κομισιόν επεξεργάζεται ευελιξία δαπανών για ενεργειακή ασφάλεια – Πώς μπορεί να αξιοποιηθεί το περιθώριο και τι αλλάζει για τα κράτη-μέλη

Νέο πεδίο δημοσιονομικής ευελιξίας για επενδύσεις στον ενεργειακό τομέα διαμορφώνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω της λεγόμενης «ενεργειακής ρήτρας διαφυγής», ενός μηχανισμού που συνδέει την ανάγκη ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας με τα όρια των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων.

Η πρωτοβουλία αναπτύσσεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, να ενισχύσει τις επενδύσεις σε καθαρές μορφές ενέργειας και να επιταχύνει τον μετασχηματισμό των ενεργειακών υποδομών της.

Το βασικό πλαίσιο της ρήτρας

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που εξετάζεται στις Βρυξέλλες, τα κράτη-μέλη θα μπορούν να αξιοποιούν μέρος του υφιστάμενου δημοσιονομικού τους περιθωρίου για δαπάνες που σχετίζονται με την ενεργειακή ανθεκτικότητα.

Η βασική αρχή είναι ότι το διαθέσιμο «κεφάλαιο ευελιξίας» που δεν κατευθύνεται σε άλλες επιλέξιμες κατηγορίες δαπανών —όπως οι αμυντικές δαπάνες στο πλαίσιο συναφών ρητρών— θα μπορεί να μεταφέρεται σε ενεργειακές επενδύσεις.

Ωστόσο, η ενεργειακή ρήτρα δεν δημιουργεί αυτόματα νέο πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο. Αντιθέτως, λειτουργεί ως μηχανισμός ανακατεύθυνσης υφιστάμενης ευελιξίας.

Σε περίπτωση που ένα κράτος-μέλος έχει ήδη εξαντλήσει το σχετικό περιθώριο, τότε θα απαιτείται ειδική έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με τεκμηρίωση ότι οι συγκεκριμένες δαπάνες εξυπηρετούν την ενεργειακή μετάβαση και την ενεργειακή ασφάλεια.

Η θέση της Ελλάδας και το δημοσιονομικό αποτύπωμα

Για την Ελλάδα, η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς το υφιστάμενο δημοσιονομικό περιθώριο που συνδέεται με ευρωπαϊκές ρήτρες ευελιξίας εκτιμάται σε περίπου 0,3% του ΑΕΠ ετησίως.

Με βάση ένα ΑΕΠ της τάξης των 248 δισ. ευρώ, το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 744 εκατ. ευρώ τον χρόνο.

Η τελική επίδραση της ενεργειακής ρήτρας διαφυγής για την ελληνική οικονομία θα εξαρτηθεί από δύο κρίσιμες παραμέτρους:

• το εύρος της διαθέσιμης ευελιξίας που δεν θα απορροφηθεί από άλλες δαπάνες,
• και την ερμηνεία της έννοιας της «ενεργειακής ανθεκτικότητας» από την Κομισιόν.

Τι δαπάνες θα είναι επιλέξιμες

Στο πλαίσιο της νέας προσέγγισης, ως επιλέξιμες αναμένεται να θεωρηθούν επενδύσεις που ενισχύουν άμεσα ή έμμεσα την ενεργειακή ασφάλεια των κρατών-μελών.

Ενδεικτικά περιλαμβάνονται:

• έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας,
• συστήματα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας,
• αναβαθμίσεις δικτύων μεταφοράς και διανομής,
• ηλεκτρικές διασυνδέσεις,
• ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων,
• εγκατάσταση αντλιών θερμότητας,
• παρεμβάσεις μείωσης της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.

Η βασική στόχευση είναι η ενίσχυση της ανθεκτικότητας του ενεργειακού συστήματος και η επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης, χωρίς δημοσιονομική εκτροπή.

Το κρίσιμο ζήτημα: τι σημαίνει «ενεργειακή ανθεκτικότητα»

Καθοριστικό ρόλο για την εφαρμογή της ρήτρας θα παίξει η ερμηνεία του όρου energy resilience.

Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, εξετάζεται το ενδεχόμενο μιας ευρύτερης προσέγγισης, η οποία θα μπορούσε να επιτρέψει την ένταξη και δράσεων που δεν συνδέονται άμεσα με την ενέργεια, αλλά έχουν δευτερογενή συμβολή στην ενεργειακή ασφάλεια.

Η τελική κατεύθυνση, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από τις διευκρινίσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι οποίες αναμένονται το επόμενο διάστημα και θα καθορίσουν το πραγματικό εύρος των επιλέξιμων παρεμβάσεων.

Δημοσιονομική ευελιξία χωρίς δημοσιονομικό εκτροχιασμό

Η ενεργειακή ρήτρα διαφυγής εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια της ΕΕ να ισορροπήσει ανάμεσα:

• στη δημοσιονομική σταθερότητα,
• στην ανάγκη για αυξημένες επενδύσεις,
• και στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας.

Για την Ελλάδα, η πρωτοβουλία μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο ενίσχυσης επενδύσεων σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές, χωρίς να επιβαρυνθεί ο δημοσιονομικός σχεδιασμός.

Σε κάθε περίπτωση, το τελικό αποτύπωμα θα καθοριστεί από τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και από τον τρόπο με τον οποίο θα οριστεί στην πράξη το πλαίσιο της ενεργειακής ανθεκτικότητας — ένα ζήτημα που αναμένεται να αποτελέσει κεντρικό πεδίο διαπραγμάτευσης στο επόμενο στάδιο της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής.

Πηγή: pagenews.gr