Συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν: Τα πυρηνικά, τα 300 δισ. και το θρίλερ του Ορμούζ
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 14 '
Πηγή Φωτογραφίας: Reuters/Συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν: Τα πυρηνικά, τα 300 δισ. και το θρίλερ του Ορμούζ
Νέο γεωπολιτικό θρίλερ προκαλεί η διαρροή εγγράφου που φέρεται να αποτυπώνει τους βασικούς όρους μιας συμφωνίας-πλαισίου ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν. Σύμφωνα με το κείμενο που κυκλοφόρησε σε διεθνή μέσα ενημέρωσης, η Τεχεράνη δεσμεύεται ότι δεν θα παράγει ποτέ πυρηνικά όπλα, ενώ οι ΗΠΑ εμφανίζονται να αποδέχονται ένα πακέτο οικονομικών κινήτρων που περιλαμβάνει άρση κυρώσεων, αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων και ταμείο ανοικοδόμησης ύψους 300 δισ. δολαρίων.
Η γνησιότητα του εγγράφου δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα ούτε από την Ουάσινγκτον ούτε από την Τεχεράνη, γεγονός που διατηρεί την υπόθεση σε πεδίο έντονης αβεβαιότητας. Ωστόσο, η διαρροή έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή, καθώς οι επαφές γύρω από τη συμφωνία φαίνεται να συζητήθηκαν στο περιθώριο της G7, ενώ η Μέση Ανατολή παραμένει σε εξαιρετικά εύθραυστη ισορροπία.
Το έγγραφο των 14 σημείων και η ενόχληση Τραμπ
Το φερόμενο μνημόνιο κατανόησης αποτελείται από 14 σημεία και, σύμφωνα με τις πληροφορίες, περιγράφει ένα πλαίσιο άμεσης παύσης των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, εμφανίστηκε ενοχλημένος από τις διαρροές, δηλώνοντας ότι «κανείς δεν ξέρει τι είναι η συμφωνία», αλλά επιμένοντας ότι θα είναι «πολύ ισχυρή».
Παράλληλα, ο Τραμπ έστειλε αυστηρό μήνυμα προς την Τεχεράνη, προειδοποιώντας ότι εάν το Ιράν δεν τηρήσει τους όρους, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επιστρέψουν στους βομβαρδισμούς. Η δήλωση αυτή δείχνει ότι, ακόμη κι αν υπάρχει διπλωματικό πλαίσιο, η Ουάσινγκτον θέλει να κρατήσει ανοιχτή την απειλή στρατιωτικής πίεσης ως μηχανισμό επιβολής της συμφωνίας.
Παύση πολέμου σε όλα τα μέτωπα
Το πρώτο άρθρο του εγγράφου αναφέρει ότι το Ιράν και οι ΗΠΑ, μαζί με τους συμμάχους τους στον τρέχοντα πόλεμο, δεσμεύονται για άμεση και μόνιμη παύση του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου. Η διατύπωση αυτή είναι κρίσιμη, καθώς επεκτείνει το πεδίο της συμφωνίας πέρα από την απευθείας αντιπαράθεση Ουάσινγκτον-Τεχεράνης και αγγίζει τα περιφερειακά μέτωπα όπου εμπλέκονται σύμμαχοι και ένοπλες οργανώσεις.
Το μεγάλο ερώτημα είναι αν η αναφορά σε «συμμάχους» περιλαμβάνει και το Ισραήλ. Μέχρι στιγμής, η ισραηλινή ηγεσία έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι δεν έχει τεθεί υπό διαβούλευση για τη λεγόμενη «συμφωνία Τραμπ» και ότι θα συνεχίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις που θεωρεί απαραίτητες για την ασφάλεια της χώρας.
Η αναφορά στον Λίβανο έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η παύση των ισραηλινών επιχειρήσεων κατά της Χεζμπολάχ αποτελεί βασικό αίτημα της Τεχεράνης. Η Χεζμπολάχ θεωρείται ο σημαντικότερος περιφερειακός σύμμαχος του Ιράν και η ένταξη του λιβανικού μετώπου στο κείμενο δείχνει πως η Τεχεράνη επιδιώκει μια ευρύτερη διπλωματική κατοχύρωση των συμφερόντων της.
Τα Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο
Κεντρικό σημείο της συμφωνίας αποτελεί και η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, ενός από τους πιο κρίσιμους θαλάσσιους διαδρόμους για την παγκόσμια ενέργεια. Σύμφωνα με το έγγραφο, οι ΗΠΑ δεσμεύονται να άρουν αμέσως τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, ενώ το Ιράν θα λάβει μέτρα για την επανέναρξη της εμπορικής ναυσιπλοΐας από τον Περσικό Κόλπο προς τη Θάλασσα του Ομάν και αντίστροφα.
Οι δύο πλευρές φέρονται να δεσμεύονται ότι η θαλάσσια κυκλοφορία θα αποκατασταθεί πλήρως μέσα σε μέγιστο διάστημα 30 ημερών. Ωστόσο, το ίδιο το έγγραφο αναγνωρίζει ότι η διαδικασία δεν είναι απλή, καθώς απαιτείται άρση τεχνικών εμποδίων και εξουδετέρωση ναρκών από το Ιράν.
Η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ δεν αφορά μόνο τις ΗΠΑ και το Ιράν. Αφορά την παγκόσμια οικονομία, τις τιμές της ενέργειας, την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών και τις ασφαλιστικές καλύψεις των πλοίων που θα κληθούν να επιστρέψουν σε μια περιοχή υψηλού κινδύνου.
Το ανοιχτό ζήτημα των διοδίων
Παρότι ο Τραμπ δήλωσε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν χωρίς διόδια, το έγγραφο δεν ξεκαθαρίζει πλήρως αν το Ιράν εγκαταλείπει τη μακρόχρονη διεκδίκησή του περί κυριαρχίας στη θαλάσσια διέλευση. Η Τεχεράνη έχει στο παρελθόν υποστηρίξει ότι μπορεί να ρυθμίζει τη ναυσιπλοΐα και να επιβάλλει τέλη διέλευσης.
Το σημείο αυτό είναι κρίσιμο για τις ευρωπαϊκές χώρες και τις διεθνείς ναυτιλιακές εταιρείες. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, οι Ευρωπαίοι έχουν λάβει διαβεβαιώσεις από την κυβέρνηση Τραμπ ότι δεν θα πληρώσουν διόδια και ότι ο θαλάσσιος δρόμος θα επαναλειτουργήσει χωρίς οικονομικές επιβαρύνσεις.
Παράλληλα, οι ηγέτες της G7 επέμειναν στην ανάγκη πλήρους αποκατάστασης της ελευθερίας ναυσιπλοΐας, ενώ η πρόταση για ανάπτυξη ναυτικής αποστολής, με πρωτοβουλία της Γαλλίας, ενσωματώθηκε στην κοινή δήλωση της συνόδου.
Τα 300 δισ. δολάρια και η οικονομική διάσταση
Το πιο εντυπωσιακό σημείο της διαρροής αφορά το οικονομικό αντάλλαγμα προς το Ιράν. Σύμφωνα με το έγγραφο, οι ΗΠΑ και περιφερειακοί εταίροι δεσμεύονται για χρηματοδότηση τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων στο πλαίσιο σχεδίου αποκατάστασης και οικονομικής ανάπτυξης της χώρας.
Το πακέτο φέρεται να περιλαμβάνει άρση όλων των ειδών κυρώσεων, αποδέσμευση κεφαλαίων και περιουσιακών στοιχείων ανάλογα με την πρόοδο των διαπραγματεύσεων, καθώς και εξαιρέσεις του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών για τις εξαγωγές ιρανικού αργού πετρελαίου και τις συναφείς υπηρεσίες.
Για την Τεχεράνη, το οικονομικό σκέλος είναι κομβικό. Το Ιράν έχει επανειλημμένα ζητήσει πολεμικές αποζημιώσεις και χρηματοδότηση ανοικοδόμησης ως προϋπόθεση για να συμφωνήσει σε μια ευρύτερη ειρηνευτική διαδικασία. Η πιθανή αποδοχή ενός τέτοιου πακέτου από την Ουάσινγκτον θα αποτελούσε σημαντική μετατόπιση στη στρατηγική των ΗΠΑ.
Η πυρηνική δέσμευση της Τεχεράνης
Σε αντάλλαγμα για το οικονομικό και διπλωματικό πακέτο, το Ιράν φέρεται να αποδέχεται το βασικό αίτημα της Ουάσινγκτον: να δηλώσει ρητά ότι δεν θα παράγει ποτέ πυρηνικά όπλα. Η διατύπωση αυτή βρίσκεται στο επίκεντρο της συμφωνίας και αποτελεί τον πυρήνα της αμερικανικής επιχειρηματολογίας.
Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, επιμένει ότι είχε ήδη δεσμευτεί να μην αναπτύξει πυρηνικά όπλα στο πλαίσιο της συμφωνίας JCPOA, η οποία είχε διαπραγματευτεί επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα και από την οποία αποχώρησε αργότερα ο Τραμπ.
Αυτό δημιουργεί ένα πολιτικό παράδοξο. Ο Τραμπ εμφανίζεται να προωθεί μια νέα συμφωνία με βασική πυρηνική δέσμευση του Ιράν, ενώ ταυτόχρονα καταγγέλλει την προηγούμενη συμφωνία Ομπάμα ως ανεπαρκή και οικονομικά επιζήμια για τις ΗΠΑ.
Οι αντιδράσεις και η κριτική Μπόλτον
Η διαρροή προκάλεσε ήδη αντιδράσεις από πολιτικούς και πρώην αξιωματούχους στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο πρώην σύμβουλος εθνικής ασφάλειας Τζον Μπόλτον χαρακτήρισε τη συμφωνία «κακό» αποτέλεσμα για την ασφάλεια των ΗΠΑ και του κόσμου, υποστηρίζοντας ότι ο Τραμπ «παίχτηκε σαν βιολί» από τους Ιρανούς διαπραγματευτές.
Η κριτική αυτή αντανακλά την ανησυχία ενός τμήματος της αμερικανικής πολιτικής σκηνής ότι η Ουάσινγκτον προσφέρει υπερβολικά μεγάλα ανταλλάγματα χωρίς να εξασφαλίζει επαρκείς μηχανισμούς ελέγχου και επιβολής. Το ύψος του πακέτου, η άρση κυρώσεων και η πιθανή νομιμοποίηση του ρόλου του Ιράν σε περιφερειακά μέτωπα αποτελούν σημεία που αναμένεται να προκαλέσουν έντονη πολιτική αντιπαράθεση.
Το Ισραήλ ως μεγάλος αστάθμητος παράγοντας
Παρότι η συμφωνία εμφανίζεται να αφορά άμεσα τις ΗΠΑ και το Ιράν, ο καθοριστικός παράγοντας μπορεί να είναι το Ισραήλ. Εάν η ισραηλινή κυβέρνηση δεν αποδεχθεί τους όρους ή συνεχίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στον Λίβανο, τότε η συμφωνία μπορεί να δεχθεί ισχυρό πλήγμα πριν ακόμη εφαρμοστεί.
Η στάση του Νετανιάχου είναι κρίσιμη, διότι το Ισραήλ θεωρεί τη Χεζμπολάχ άμεση απειλή και δεν δείχνει πρόθεση να περιορίσει τις επιχειρήσεις του χωρίς σαφείς εγγυήσεις ασφαλείας. Από την άλλη πλευρά, το Ιράν έχει συνδέσει την εφαρμογή της συμφωνίας με την παύση των επιθέσεων κατά του Λιβάνου.
Αυτό σημαίνει ότι η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν, ακόμη κι αν υπογραφεί, θα δοκιμαστεί αμέσως στο πεδίο. Δεν αρκεί η διπλωματική υπογραφή. Χρειάζεται πραγματική αποκλιμάκωση από όλους τους εμπλεκόμενους παίκτες.
View this post on InstagramA post shared by Chinyere HC 🇳🇬🇺🇸🇨🇦 RN, Boss Lady, Woman King💪🏾💪🏾💪🏾💪🏾 (@chyrxic)
Μια συμφωνία με τεράστιο ρίσκο
Η διαρροή του εγγράφου δείχνει μια συμφωνία μεγάλης φιλοδοξίας, αλλά και τεράστιου ρίσκου. Από τη μία πλευρά, αν εφαρμοστεί, μπορεί να οδηγήσει σε αποκλιμάκωση, επανεκκίνηση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, περιορισμό της πυρηνικής απειλής και οικονομική σταθεροποίηση του Ιράν. Από την άλλη, τα ανοιχτά ερωτήματα είναι πολλά και κρίσιμα.
Δεν έχει επιβεβαιωθεί η γνησιότητα του εγγράφου. Δεν είναι σαφές αν το Ισραήλ δεσμεύεται από τους όρους. Δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως το καθεστώς των Στενών του Ορμούζ. Δεν είναι γνωστός ο μηχανισμός ελέγχου της πυρηνικής δέσμευσης του Ιράν. Και δεν έχει απαντηθεί ποιος ακριβώς θα χρηματοδοτήσει το πακέτο των 300 δισ. δολαρίων.
Μέχρι την επίσημη επιβεβαίωση ή διάψευση από Ουάσινγκτον και Τεχεράνη, η συμφωνία παραμένει μια διαρροή με τεράστιες γεωπολιτικές συνέπειες. Το βέβαιο είναι ότι, αν το περιεχόμενο του εγγράφου αποδειχθεί ακριβές, τότε η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε μια νέα φάση, όπου η διπλωματία, η ενέργεια, η ασφάλεια και οι περιφερειακές ισορροπίες θα δοκιμαστούν ταυτόχρονα.
Πηγή: Pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
