Ο Νότιος Λίβανος ως Νέα Γραμμή Άμυνας του Ισραήλ

Οι διαπραγματεύσεις με την Ουάσιγκτον αποκαλύπτουν ότι το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι η παραμονή στρατευμάτων, αλλά η αναδιαμόρφωση της αρχιτεκτονικής ασφαλείας της Μέσης Ανατολής.

Η συζήτηση για την παραμονή ισραηλινών δυνάμεων στον νότιο Λίβανο ξεπερνά κατά πολύ τα όρια μιας ακόμη συνοριακής κρίσης μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ.

Πίσω από τις διαπραγματεύσεις που διεξάγονται μεταξύ Ιερουσαλήμ και Ουάσιγκτον διαμορφώνεται ένα ευρύτερο στρατηγικό ερώτημα: ποια θα είναι η νέα γεωγραφία της ασφάλειας στη Μέση Ανατολή μετά την κατάρρευση των παραδοσιακών μηχανισμών αποτροπής που κυριάρχησαν τις τελευταίες δύο δεκαετίες.

Για το Ισραήλ, ο πόλεμος που ακολούθησε την περιφερειακή κλιμάκωση με τη Χεζμπολάχ, τη Χαμάς και τις φιλοϊρανικές οργανώσεις δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη στρατιωτική αναμέτρηση. Αντιμετωπίζεται ως μια ιστορική καμπή που επιβάλλει την αναθεώρηση ολόκληρου του αμυντικού δόγματος της χώρας.

Η λογική της «αποτροπής εξ αποστάσεως» φαίνεται να δίνει τη θέση της σε μια νέα στρατηγική προωθημένης άμυνας, όπου η φυσική παρουσία επί του εδάφους θεωρείται πλέον αναγκαία προϋπόθεση για την ασφάλεια των ισραηλινών συνόρων.

Από τη Ζώνη Ασφαλείας στη Ζώνη Ελέγχου

Η έννοια της «ζώνης ασφαλείας» δεν είναι νέα για το Ισραήλ.

Κατά τη διάρκεια της περιόδου 1985-2000, οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις διατηρούσαν στρατιωτική παρουσία στον νότιο Λίβανο ως ανάχωμα απέναντι στις επιθέσεις ανταρτικών οργανώσεων. Η αποχώρηση του 2000 θεωρήθηκε τότε στρατηγική επιλογή που θα μείωνε το κόστος κατοχής και θα ενίσχυε τη διεθνή νομιμοποίηση του Ισραήλ.

Δύο δεκαετίες αργότερα, η ισραηλινή ηγεσία φαίνεται να έχει καταλήξει στο ακριβώς αντίθετο συμπέρασμα.

Οι επανειλημμένες επιθέσεις από τη Γάζα, οι πύραυλοι της Χεζμπολάχ και η ενίσχυση του λεγόμενου «Άξονα της Αντίστασης» υπό την αιγίδα του Ιράν έχουν δημιουργήσει την πεποίθηση ότι η απλή φύλαξη των συνόρων δεν επαρκεί πλέον.

Έτσι, η δημιουργία ζωνών ελέγχου σε γειτονικά εδάφη μετατρέπεται σταδιακά από έκτακτο μέτρο σε μόνιμο στοιχείο της ισραηλινής στρατηγικής.

Η Ουάσιγκτον Ανάμεσα σε Δύο Αντικρουόμενες Προτεραιότητες

Η αμερικανική κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα σύνθετο δίλημμα.

Από τη μία πλευρά, η διατήρηση της στρατηγικής σχέσης με το Ισραήλ παραμένει ακρογωνιαίος λίθος της αμερικανικής πολιτικής στη Μέση Ανατολή. Η υποστήριξη προς το Ισραήλ εξακολουθεί να θεωρείται βασικός παράγοντας σταθερότητας και αποτροπής έναντι του Ιράν και των περιφερειακών συμμάχων του.

Από την άλλη πλευρά, η Ουάσιγκτον επιχειρεί να οικοδομήσει ένα νέο πλαίσιο περιφερειακής αποκλιμάκωσης, στο οποίο η εδαφική ακεραιότητα και η κρατική κυριαρχία αποτελούν κεντρικές αρχές.

Η μόνιμη ή μακροχρόνια ισραηλινή παρουσία στον νότιο Λίβανο ενδέχεται να υπονομεύσει αυτή την προσπάθεια, τροφοδοτώντας αντιδράσεις όχι μόνο στη Βηρυτό αλλά και σε αραβικές πρωτεύουσες που επιδιώκουν μια σταδιακή εξομάλυνση των σχέσεων με το Ισραήλ.

Η αμερικανική διπλωματία καλείται επομένως να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη παροχής εγγυήσεων ασφαλείας προς το Ισραήλ και στην επιδίωξη μιας ευρύτερης περιφερειακής σταθερότητας.

Το Ιράν Παρακολουθεί το Νέο Στρατηγικό Τοπίο

Για την Τεχεράνη, η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία.

Η Χεζμπολάχ δεν αποτελεί απλώς έναν σύμμαχο του Ιράν αλλά το σημαντικότερο εργαλείο προβολής ισχύος της Ισλαμικής Δημοκρατίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Οποιαδήποτε μόνιμη ισραηλινή στρατιωτική εγκατάσταση νοτίως του ποταμού Λιτάνι περιορίζει την επιχειρησιακή ελευθερία της οργάνωσης και μεταβάλλει τις ισορροπίες αποτροπής που είχαν διαμορφωθεί μετά τον πόλεμο του 2006.

Αυτό εξηγεί γιατί το ζήτημα του νοτίου Λιβάνου συνδέεται ολοένα περισσότερο με τις ευρύτερες αμερικανοϊρανικές διαβουλεύσεις.

Η τύχη μιας σχετικά περιορισμένης γεωγραφικής ζώνης αποκτά δυσανάλογη στρατηγική σημασία, καθώς επηρεάζει την ισορροπία ισχύος σε ολόκληρο το λεγόμενο «σιιτικό τόξο» που εκτείνεται από το Ιράκ έως τη Μεσόγειο.

Η Κρίση της Κυριαρχίας στον Σύγχρονο Πόλεμο

Η περίπτωση του νοτίου Λιβάνου αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη διεθνή τάση.

Σε όλο και περισσότερες συγκρούσεις, η διάκριση μεταξύ προσωρινής στρατιωτικής παρουσίας και μόνιμου ελέγχου καθίσταται θολή. Η δημιουργία «ζωνών ασφαλείας», «ανθρωπιστικών διαδρόμων» ή «περιοχών επιχειρησιακής ευθύνης» εξελίσσεται συχνά σε μακροχρόνια στρατιωτική εγκατάσταση.

Από τη Συρία έως την Ουκρανία και από τη Γάζα έως τον νότιο Λίβανο, η κυριαρχία των κρατών έρχεται αντιμέτωπη με νέες μορφές ελέγχου που δικαιολογούνται στο όνομα της ασφάλειας.

Το ερώτημα που ανακύπτει δεν αφορά μόνο το Ισραήλ ή τον Λίβανο.

Αφορά το κατά πόσο το διεθνές σύστημα αποδέχεται πλέον ως κανονικότητα τη διατήρηση στρατιωτικών ζωνών επιρροής πέραν των διεθνώς αναγνωρισμένων συνόρων.

Η Επόμενη Μέρα στη Μέση Ανατολή

Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών θα καθορίσουν ασφαλώς το άμεσο μέλλον του νοτίου Λιβάνου.

Ωστόσο, το πραγματικό διακύβευμα είναι πολύ ευρύτερο.

Η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε μια περίοδο όπου η ασφάλεια δεν ορίζεται πλέον αποκλειστικά από διεθνείς συμφωνίες ή ειρηνευτικές αποστολές, αλλά από την ικανότητα των κρατών να δημιουργούν και να διατηρούν στρατηγικά βάθη πέρα από τα σύνορά τους.

Εάν η Ουάσιγκτον αποδεχθεί μια παρατεταμένη ισραηλινή παρουσία στον νότιο Λίβανο, θα σηματοδοτήσει την έμμεση αναγνώριση ενός νέου μοντέλου περιφερειακής ασφάλειας: ενός μοντέλου στο οποίο οι ζώνες ασφαλείας μετατρέπονται σταδιακά σε μόνιμα γεωπολιτικά δεδομένα.

Και αυτό ενδέχεται να αποδειχθεί μία από τις σημαντικότερες στρατηγικές μεταβολές στη Μέση Ανατολή μετά το τέλος του πολέμου του 2006.

Πηγή: pagenews.gr