Βρετανία σε πολιτική δίνη: Γιατί αλλάζει πρωθυπουργό για έβδομη φορά μέσα σε μία δεκαετία

Μία ακόμη αλλαγή ηγεσίας ετοιμάζεται να βιώσει το Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ ανακοίνωσε την παραίτησή του, ανοίγοντας νέο κεφάλαιο σε μια περίοδο παρατεταμένης πολιτικής αστάθειας που διαρκεί ήδη μία δεκαετία. Η αποχώρησή του σηματοδοτεί την ανάδειξη του έβδομου πρωθυπουργού της χώρας μέσα σε μόλις δέκα χρόνια, ένα φαινόμενο πρωτοφανές για τα σύγχρονα βρετανικά πολιτικά δεδομένα.

Η αφετηρία αυτής της περιόδου αβεβαιότητας εντοπίζεται στο δημοψήφισμα του 2016 για την αποχώρηση της Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η απόφαση υπέρ του Brexit δεν προκάλεσε μόνο πολιτικό σεισμό στο Λονδίνο και τις Βρυξέλλες, αλλά εγκαινίασε μια μακρά περίοδο κυβερνητικών αναταράξεων, διαδοχικών παραιτήσεων και έντονων κοινωνικών και οικονομικών αντιπαραθέσεων.

Το Brexit που άλλαξε τη βρετανική πολιτική

Η νίκη του Brexit τον Ιούνιο του 2016 οδήγησε στην άμεση παραίτηση του τότε πρωθυπουργού Ντέιβιντ Κάμερον, ο οποίος είχε ταχθεί υπέρ της παραμονής στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Τη διακυβέρνηση ανέλαβε η Τερέζα Μέι, η οποία βρέθηκε αντιμέτωπη με το δύσκολο έργο της υλοποίησης της εξόδου από την ΕΕ.

Η προσπάθειά της να ενισχύσει την κοινοβουλευτική της πλειοψηφία μέσω πρόωρων εκλογών το 2017 απέτυχε, οδηγώντας την σε κυβέρνηση συνεργασίας με το Δημοκρατικό Ενωτικό Κόμμα της Βόρειας Ιρλανδίας. Οι συνεχείς συγκρούσεις γύρω από τους όρους του Brexit και η αδυναμία εξασφάλισης πολιτικής συναίνεσης οδήγησαν τελικά στην παραίτησή της το 2019.

Τη σκυτάλη πήρε ο Μπόρις Τζόνσον, το πρόσωπο που ταυτίστηκε περισσότερο από κάθε άλλο με το Brexit. Η σαρωτική εκλογική του νίκη το 2019 του επέτρεψε να ολοκληρώσει την αποχώρηση της χώρας από την Ευρωπαϊκή Ένωση στις 31 Ιανουαρίου 2020. Ωστόσο, η πανδημία του κορωνοϊού, οι καταγγελίες για παραβιάσεις των περιοριστικών μέτρων και μια σειρά πολιτικών σκανδάλων αποδυνάμωσαν την κυβέρνησή του, οδηγώντας τελικά στην παραίτησή του το καλοκαίρι του 2022.

Η κρίση Τρας και η προσπάθεια σταθεροποίησης

Η διάδοχός του, Λιζ Τρας, έγραψε ιστορία για λάθος λόγους. Το οικονομικό πρόγραμμα που παρουσίασε προκάλεσε αναταράξεις στις αγορές, πτώση της στερλίνας και σοβαρή κρίση εμπιστοσύνης προς τη βρετανική οικονομία. Υπό το βάρος των εξελίξεων, παραιτήθηκε έπειτα από μόλις 44 ημέρες στην πρωθυπουργία, καταγράφοντας τη συντομότερη θητεία στην ιστορία της χώρας.

Ακολούθησε ο Ρίσι Σούνακ, ο οποίος επιχείρησε να αποκαταστήσει την πολιτική και οικονομική σταθερότητα. Παρά τις προσπάθειες περιορισμού του πληθωρισμού και ελέγχου των δημόσιων οικονομικών, η κυβέρνηση των Συντηρητικών βρέθηκε αντιμέτωπη με τη φθορά έπειτα από δεκατέσσερα χρόνια στην εξουσία.

Η άνοδος των Εργατικών και η νέα απογοήτευση

Η εκλογική νίκη του Κιρ Στάρμερ το 2024 δημιούργησε προσδοκίες για επιστροφή στην πολιτική ομαλότητα. Ο ηγέτης των Εργατικών είχε υποσχεθεί να βάλει τέλος στα χρόνια αναταραχής που ακολούθησαν το Brexit και να επαναφέρει την εμπιστοσύνη στους θεσμούς.

Ωστόσο, η πραγματικότητα αποδείχθηκε ιδιαίτερα δύσκολη. Η νέα κυβέρνηση βρέθηκε αντιμέτωπη με υψηλό δημόσιο χρέος, ασθενική ανάπτυξη, πιέσεις στο Εθνικό Σύστημα Υγείας και αυξημένες κοινωνικές δαπάνες. Η επιλογή της να προχωρήσει σε σημαντικές φορολογικές αυξήσεις προκειμένου να καλύψει δημοσιονομικά ελλείμματα προκάλεσε αντιδράσεις από επιχειρηματικούς κύκλους και τμήματα της μεσαίας τάξης.

Παράλληλα, η ενίσχυση του δεξιού λαϊκιστικού κόμματος Reform UK άρχισε να αλλάζει τους πολιτικούς συσχετισμούς, αποσπώντας ψηφοφόρους τόσο από τους Συντηρητικούς όσο και από τους Εργατικούς. Σε ορισμένες δημοσκοπήσεις μάλιστα, το κόμμα κατέγραψε ιστορικά υψηλά ποσοστά, εντείνοντας την πίεση προς την κυβέρνηση.

Εσωκομματικές αναταράξεις και η επόμενη μέρα

Η θέση του Στάρμερ αποδυναμώθηκε περαιτέρω από τις εσωκομματικές αμφισβητήσεις. Στελέχη της κυβέρνησής του εξέφρασαν δημόσια διαφωνίες για την πολιτική κατεύθυνση της κυβέρνησης, ενώ οι παραιτήσεις κορυφαίων υπουργών ενίσχυσαν την εικόνα πολιτικής φθοράς.

Την ίδια στιγμή, η ισχυρή εκλογική παρουσία του δημάρχου του Μάντσεστερ, Άντι Μπέρναμ, αναζωπύρωσε τα σενάρια για μελλοντική μάχη διαδοχής στους Εργατικούς. Ο Μπέρναμ θεωρείται από πολλούς εκπρόσωπος μιας πιο λαϊκής και περιφερειακής εκδοχής της κεντροαριστεράς, ικανής να ανακτήσει ψηφοφόρους που έχουν απομακρυνθεί από το κόμμα.

Μια χώρα που αναζητά σταθερότητα

Δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα του Brexit, η Βρετανία εξακολουθεί να αναζητά ένα νέο πολιτικό και οικονομικό σημείο ισορροπίας. Οι συνεχείς αλλαγές πρωθυπουργών αντανακλούν βαθύτερα προβλήματα που σχετίζονται με την παραγωγικότητα της οικονομίας, τις περιφερειακές ανισότητες, το μεταναστευτικό, τη χρηματοδότηση του κοινωνικού κράτους και τον ρόλο της χώρας σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξανόμενης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Η παραίτηση Στάρμερ δεν αποτελεί απλώς ακόμη μία εναλλαγή στην Ντάουνινγκ Στριτ. Αντιθέτως, αναδεικνύει τη δυσκολία του βρετανικού πολιτικού συστήματος να διαμορφώσει μια σταθερή στρατηγική για τη μετα-Brexit εποχή. Το ερώτημα που κυριαρχεί πλέον στο Λονδίνο είναι εάν ο επόμενος πρωθυπουργός θα καταφέρει να ανακόψει τον κύκλο της πολιτικής αστάθειας ή αν η Βρετανία θα συνεχίσει να κινείται σε μια περίοδο παρατεταμένης αβεβαιότητας.

Πηγή: pagenews.gr