Η Ελβετία έδωσε στο Ιράν αυτό που αναζητούσε: Χρόνο, νομιμοποίηση και ένα μήνυμα στις αγορές

Η πρώτη νίκη της Τεχεράνης δεν ήταν πυρηνική – ήταν γεωπολιτική

Έπειτα από δώδεκα ώρες εντατικών διαπραγματεύσεων στο Bürgenstock της Ελβετίας, η πρώτη μεγάλη διπλωματική αναμέτρηση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν δεν παρήγαγε τελική συμφωνία. Παρήγαγε όμως κάτι εξίσου σημαντικό: έναν οδικό χάρτη 60 ημερών, ένα πλαίσιο αποκλιμάκωσης και, κυρίως, μια αίσθηση προβλεψιμότητας που έλειπε εδώ και μήνες από τη Μέση Ανατολή.

Για την Τεχεράνη, το αποτέλεσμα της πρώτης ημέρας ισοδυναμεί με σημαντική διπλωματική επιτυχία. Για τις αγορές, αποτελεί ένδειξη ότι το σενάριο μιας άμεσης περιφερειακής ανάφλεξης απομακρύνεται προσωρινά. Για την Ουάσιγκτον, είναι μια ευκαιρία να διατηρήσει ανοικτό ένα διαπραγματευτικό κανάλι χωρίς να εμφανιστεί ότι εγκαταλείπει την πολιτική πίεσης προς το Ιράν.

Η Τεχεράνη πήγε για παραχωρήσεις και τις πήρε

Το Ιράν είχε προσέλθει στις συνομιλίες με τρεις βασικούς στόχους: χαλάρωση των περιορισμών στις εξαγωγές πετρελαίου, αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων και πολιτική αναγνώριση του ρόλου του στις περιφερειακές εξελίξεις.

Μέχρι το τέλος της πρώτης ημέρας, όλα τα παραπάνω είχαν μπει επίσημα στο τραπέζι.

Σύμφωνα με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, «σημειώθηκε ουσιαστική πρόοδος στα ζητήματα των εξαγωγών πετρελαίου, των πετροχημικών προϊόντων και της αποδέσμευσης ιρανικών κεφαλαίων».

Οι δεσμεύσεις αυτές βρίσκονταν στον πυρήνα των ιρανικών απαιτήσεων και εξηγούν γιατί η Τεχεράνη αποδέχθηκε την έναρξη τεχνικών διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα και τις κυρώσεις.

Η εικόνα που προκύπτει είναι ότι το Ιράν δεν πήρε ακόμη μια συμφωνία. Πήρε όμως κάτι ίσως πιο σημαντικό: τη δέσμευση ότι η διαπραγμάτευση θα συνεχιστεί πάνω σε ένα πλαίσιο που αναγνωρίζει τις βασικές του απαιτήσεις.

Ορμούζ: Η πραγματική νίκη των αγορών

Από γεωοικονομική άποψη, η σημαντικότερη ίσως εξέλιξη δεν αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα αλλά τα Στενά του Ορμούζ.

Η συμφωνία για τη δημιουργία απευθείας μηχανισμού επικοινωνίας μεταξύ των δύο πλευρών με στόχο την αποτροπή επεισοδίων στον σημαντικότερο ενεργειακό διάδρομο του πλανήτη έστειλε άμεσο μήνυμα στις διεθνείς αγορές.

Περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου διέρχεται από το Ορμούζ. Οποιαδήποτε διατάραξη της ναυσιπλοΐας θα μπορούσε να προκαλέσει ενεργειακό σοκ με παγκόσμιες επιπτώσεις.

Η συμφωνία για «ανοιχτό Ορμούζ» λειτούργησε ως ισχυρό σήμα σταθερότητας.

Οι αγορές αντέδρασαν σχεδόν αμέσως, με τις τιμές του πετρελαίου να υποχωρούν και τους επενδυτές να μειώνουν το γεωπολιτικό premium που είχαν ενσωματώσει τις προηγούμενες εβδομάδες.

Οι απειλές Τραμπ δεν άλλαξαν την εξίσωση

Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, ο Ντόναλντ Τραμπ επιχείρησε να διατηρήσει την πίεση προς την Τεχεράνη.

Οι δημόσιες προειδοποιήσεις περί νέων στρατιωτικών πληγμάτων εάν το Ιράν δεν περιορίσει τη δράση της Χεζμπολάχ και των συμμάχων του προκάλεσαν προσωρινή ένταση και οδήγησαν ακόμη και σε προσωρινή αποχώρηση της ιρανικής αντιπροσωπείας από το τετραμερές τραπέζι διαπραγμάτευσης.

Ωστόσο, το τελικό αποτέλεσμα παρέμεινε αμετάβλητο.

Ο οδικός χάρτης των 60 ημερών εγκρίθηκε, οι τεχνικές ομάδες εργασίας συγκροτήθηκαν και οι πολιτικές συνομιλίες συνεχίζονται.

Η εξέλιξη αυτή αποκαλύπτει το βασικό δίλημμα της αμερικανικής στρατηγικής: πώς μπορεί να συνδυαστεί η πολιτική της μέγιστης πίεσης με μια διαδικασία διαπραγμάτευσης που απαιτεί αμοιβαία εμπιστοσύνη.

Ο Νετανιάχου παραμένει ο απρόβλεπτος παράγοντας

Παρά τη θετική ατμόσφαιρα στην Ελβετία, οι πραγματικές απειλές για τη διαδικασία βρίσκονται εκτός της αίθουσας των συνομιλιών.

Η δημιουργία μηχανισμού αποκλιμάκωσης για τον Λίβανο αποτέλεσε ένα από τα βασικά σημεία της πρώτης ημέρας. Όμως ούτε το Ισραήλ ούτε η κυβέρνηση του Λιβάνου συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις.

Λίγες ώρες μετά το τέλος των συνομιλιών, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου ξεκαθάρισε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις θα παραμείνουν στη ζώνη ασφαλείας του νοτίου Λιβάνου για όσο διάστημα το Τελ Αβίβ το θεωρεί αναγκαίο.

Η δήλωση υπενθύμισε ότι το Ισραήλ εξακολουθεί να διαθέτει τη δυνατότητα να επηρεάσει άμεσα το περιβάλλον μέσα στο οποίο εξελίσσονται οι αμερικανοϊρανικές συνομιλίες.

Για πολλούς αναλυτές, η πορεία των διαπραγματεύσεων δεν θα κριθεί τελικά στη Γενεύη ή στο Bürgenstock, αλλά στο εάν το ισραηλινο-λιβανικό μέτωπο θα παραμείνει ήρεμο.

Η νέα αρχιτεκτονική της Μέσης Ανατολής

Πέρα από το πυρηνικό ζήτημα, η πρώτη ημέρα αποκάλυψε κάτι βαθύτερο.

Η δημιουργία μηχανισμών για τον Λίβανο και το Ορμούζ συνιστά έμμεση αναγνώριση ότι καμία περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφαλείας δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς τη συμμετοχή του Ιράν.

Η Τεχεράνη επιδιώκει ακριβώς αυτό: να μεταβληθεί από πρόβλημα προς διαχείριση σε αναγκαίο συνομιλητή για τη διαχείριση της περιφερειακής ασφάλειας.

Η πρώτη ημέρα στην Ελβετία δείχνει ότι πέτυχε ένα μέρος αυτού του στόχου.

Ο μεγάλος νικητής της πρώτης ημέρας δεν ήταν ούτε η Ουάσιγκτον ούτε η Τεχεράνη.

Ήταν η προβλεψιμότητα.

Οι αγορές αγόρασαν τον οδικό χάρτη των 60 ημερών. Το πετρέλαιο αποκλιμακώθηκε, οι φόβοι για κλείσιμο του Ορμούζ υποχώρησαν και το ενδεχόμενο άμεσης περιφερειακής σύγκρουσης απομακρύνθηκε προσωρινά.

Για το Ιράν, όμως, το σημαντικότερο κέρδος ήταν πολιτικό. Η Τεχεράνη πέτυχε να μεταφέρει τη συζήτηση από τις κυρώσεις στις παραχωρήσεις, από την απομόνωση στη διαπραγμάτευση και από την απειλή στρατιωτικής σύγκρουσης στη διαχείριση μιας πιθανής συμφωνίας.

Η πραγματική δοκιμασία αρχίζει τώρα.

Οι επόμενες 60 ημέρες θα δείξουν αν το Bürgenstock αποτέλεσε την αφετηρία μιας νέας περιφερειακής ισορροπίας ή απλώς μια προσωρινή ανακωχή σε μία αντιπαράθεση που παραμένει βαθιά στρατηγική και ακόμη άλυτη.

Πηγή: pagenews.gr