Ελβετία: Ο οδικός χάρτης των 60 ημερών και η νέα διπλωματική εξίσωση ΗΠΑ – Ιράν

Μετά από χρόνια αδιεξόδων, απειλών, κυρώσεων και στρατιωτικών εντάσεων, η πρώτη ημέρα των αμερικανοϊρανικών συνομιλιών στο Bürgenstock της Ελβετίας παρήγαγε ένα αποτέλεσμα που λίγοι θεωρούσαν δεδομένο: έναν κοινά αποδεκτό οδικό χάρτη προς μια πιθανή συνολική συμφωνία.

Η κοινή ανακοίνωση των διαμεσολαβητών από το Κατάρ και το Πακιστάν έκανε λόγο για «ενθαρρυντική πρόοδο» και αποκάλυψε ότι Ουάσιγκτον και Τεχεράνη συμφώνησαν σε «έναν οδικό χάρτη για την επίτευξη τελικής συμφωνίας εντός 60 ημερών».

Πρόκειται για την πρώτη φορά εδώ και αρκετά χρόνια που οι δύο πλευρές δεν περιορίζονται σε ανταλλαγή μηνυμάτων μέσω τρίτων χωρών, αλλά αποδέχονται μια δομημένη διαδικασία με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα και μηχανισμούς παρακολούθησης.

Οι πραγματικοί κερδισμένοι: Διπλωματία και χρόνος

Η πρώτη ανάγνωση του αποτελέσματος δείχνει ότι κανείς δεν πέτυχε πλήρη νίκη.

Ωστόσο, και οι δύο πλευρές κέρδισαν αυτό που χρειάζονταν περισσότερο.

Η Ουάσιγκτον εξασφάλισε τη συνέχιση των συνομιλιών χωρίς νέα περιφερειακή κρίση.

Η Τεχεράνη εξασφάλισε πολιτική αναγνώριση ως συνομιλητής και άνοιγμα της συζήτησης για κυρώσεις, πετρέλαιο και παγωμένα περιουσιακά στοιχεία.

Η σημαντικότερη εξέλιξη, όμως, ήταν ότι δημιουργήθηκε ένας μηχανισμός που μειώνει τον κίνδυνο στρατιωτικής κλιμάκωσης όσο διαρκούν οι διαπραγματεύσεις.

Το νέο στοιχείο: Η «De-Confliction Cell» για τον Λίβανο

Η μεγαλύτερη γεωπολιτική έκπληξη των συνομιλιών δεν ήταν το πυρηνικό πρόγραμμα.

Ήταν η απόφαση δημιουργίας ενός ειδικού μηχανισμού αποκλιμάκωσης για τον Λίβανο.

Η κοινή ανακοίνωση προβλέπει τη δημιουργία μιας «de-confliction cell» με αποστολή τη διαχείριση εντάσεων και την υποστήριξη των προσπαθειών τερματισμού των ισραηλινών στρατιωτικών επιχειρήσεων στο λιβανικό έδαφος.

Η απόφαση αυτή συνιστά έμμεση παραδοχή ότι το μέλλον των αμερικανοϊρανικών σχέσεων δεν μπορεί πλέον να διαχωριστεί από τη συνολική αρχιτεκτονική ασφαλείας της Μέσης Ανατολής.

Η Χεζμπολάχ, το Ισραήλ, ο Λίβανος και οι περιφερειακές ισορροπίες εισέρχονται πλέον επισήμως στη διαπραγματευτική εξίσωση.

Ορμούζ: Η σιωπηλή αλλά κρίσιμη συμφωνία

Εξίσου σημαντική θεωρείται η απόφαση δημιουργίας απευθείας γραμμής επικοινωνίας για τα Στενά του Ορμούζ.

Σύμφωνα με τους διαμεσολαβητές:

«Δημιουργήθηκε γραμμή επικοινωνίας μεταξύ των δύο πλευρών για περίοδο 60 ημερών με στόχο την αποφυγή περιστατικών και παρεξηγήσεων και τη διασφάλιση της ασφαλούς διέλευσης εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ.»

Πρόκειται για μια εξέλιξη με τεράστια γεωοικονομική σημασία.

Το Ορμούζ αποτελεί τον σημαντικότερο ενεργειακό διάδρομο του πλανήτη και οποιαδήποτε διατάραξη της λειτουργίας του θα είχε άμεσες επιπτώσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Η συμφωνία αυτή εξηγεί σε μεγάλο βαθμό γιατί οι αγορές αντέδρασαν θετικά αμέσως μετά τις συνομιλίες.

Οι ΗΠΑ αλλάζουν προσέγγιση;

Την αμερικανική αντιπροσωπεία ηγήθηκε ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, πλαισιωμένος από τον Τζάρεντ Κούσνερ και τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ.

Η σύνθεση της αποστολής δείχνει ότι η κυβέρνηση Τραμπ αντιμετωπίζει τις συνομιλίες όχι ως τεχνική διαπραγμάτευση αλλά ως στρατηγική πρωτοβουλία υψηλού πολιτικού επιπέδου.

Το γεγονός ότι η Ουάσιγκτον αποδέχθηκε τη συγκρότηση πολιτικής επιτροπής, τεχνικών ομάδων εργασίας και μηχανισμών περιφερειακής διαχείρισης κρίσεων υποδηλώνει ότι εξετάζει πλέον μια πιο σύνθετη προσέγγιση απέναντι στο Ιράν.

Το μεγάλο αγκάθι παραμένει το Ισραήλ

Παρά τη θετική ατμόσφαιρα στην Ελβετία, οι μεγαλύτερες προκλήσεις βρίσκονται εκτός της αίθουσας των συνομιλιών.

Το Ισραήλ δεν συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις, παρότι η κατάσταση στον Λίβανο αποτέλεσε βασικό θέμα των συζητήσεων.

Αυτό σημαίνει ότι ο μηχανισμός αποκλιμάκωσης θα δοκιμαστεί άμεσα στην πράξη.

Οποιαδήποτε στρατιωτική κλιμάκωση μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ μπορεί να ανατρέψει το κλίμα που δημιουργήθηκε στο Bürgenstock και να προκαλέσει νέα κρίση εμπιστοσύνης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.

Γι’ αυτό αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι η πραγματική δοκιμασία της συμφωνίας δεν θα γίνει στο πυρηνικό μέτωπο αλλά στο λιβανικό.

Η σημασία των 60 ημερών

Το χρονοδιάγραμμα που συμφωνήθηκε δεν είναι τυχαίο.

Οι επόμενες οκτώ εβδομάδες θα καθορίσουν εάν η σημερινή πολιτική δυναμική μπορεί να μετατραπεί σε μόνιμη διπλωματική διαδικασία.

Οι τεχνικές ομάδες εργασίας θα εξετάσουν ζητήματα που παραμένουν εξαιρετικά ευαίσθητα:

• το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν,
• το καθεστώς των αμερικανικών κυρώσεων,
• τους μηχανισμούς επαλήθευσης,
• τις διαδικασίες επίλυσης διαφορών,
• τις περιφερειακές δεσμεύσεις ασφαλείας.

Είναι ίσως η πρώτη φορά μετά από χρόνια που όλες αυτές οι παράμετροι συζητούνται ταυτόχρονα σε ένα ενιαίο διαπραγματευτικό πλαίσιο.

Η πρώτη ημέρα στην Ελβετία δεν έλυσε την αμερικανοϊρανική αντιπαράθεση.

Άλλαξε όμως τη φύση της.

Για πρώτη φορά μετά από μεγάλο διάστημα, η αντιπαράθεση μετακινείται από το πεδίο της αποτροπής και των στρατιωτικών απειλών στο πεδίο της διαχείρισης και της διαπραγμάτευσης.

Η δημιουργία μηχανισμών για τον Λίβανο και το Ορμούζ δείχνει ότι οι δύο πλευρές αναγνωρίζουν πως η περιφερειακή ασφάλεια και το πυρηνικό ζήτημα είναι πλέον αλληλένδετα.

Η μεγαλύτερη επιτυχία της πρώτης ημέρας δεν είναι οι παραχωρήσεις ούτε οι δεσμεύσεις.

Είναι ότι Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν συμφώνησαν να επενδύσουν πολιτικό κεφάλαιο σε μια διαδικασία αντί σε μια νέα κρίση.

Το αν αυτή η διαδικασία θα οδηγήσει σε ιστορική συμφωνία ή σε νέο αδιέξοδο θα κριθεί μέσα στις επόμενες 60 ημέρες.

Πηγή: pagenews.gr