Βρυξέλλες–Ταλιμπάν: Η ΕΕ ανοίγει δίαυλο με την Καμπούλ και ανάβει πολιτικές φωτιές

Πρώτη επίσημη συνάντηση στις Βρυξέλλες με εκπροσώπους των Ταλιμπάν. Στο επίκεντρο οι απελάσεις Αφγανών μεταναστών, αλλά οι επικριτές βλέπουν μια επικίνδυνη διολίσθηση προς έμμεση νομιμοποίηση του καθεστώτος.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έκανε ένα βήμα που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα θεωρούνταν πολιτικά αδιανόητο. Για πρώτη φορά από την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία το 2021, αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και εκπρόσωποι 15 κρατών-μελών συναντήθηκαν στις Βρυξέλλες με αντιπροσωπεία της κυβέρνησης της Καμπούλ.

Επισήμως, η ΕΕ επιμένει ότι δεν αναγνωρίζει το καθεστώς των Ταλιμπάν. Στην πράξη όμως, η συνάντηση σηματοδοτεί το πιο ουσιαστικό βήμα επαφής που έχει γίνει μέχρι σήμερα ανάμεσα στις δύο πλευρές.

Και αυτό προκαλεί ήδη ισχυρές αντιδράσεις.

Το μεταναστευτικό πίσω από την κλειστή πόρτα

Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, το βασικό θέμα της συνάντησης ήταν η επιστροφή και επανεισδοχή Αφγανών μεταναστών των οποίων οι αιτήσεις ασύλου έχουν απορριφθεί.

Οι περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις βρίσκονται υπό αυξανόμενη πίεση από τα εσωτερικά πολιτικά μέτωπα για περιορισμό των μεταναστευτικών ροών.

Η Γερμανία, η Αυστρία, η Ολλανδία, το Βέλγιο και οι σκανδιναβικές χώρες δέχονται έντονη πίεση από δεξιά και ακροδεξιά κόμματα να επιταχύνουν τις επιστροφές μεταναστών που δεν δικαιούνται διεθνή προστασία.

Το πρόβλημα είναι προφανές:

Για να επιστρέψει κάποιος στο Αφγανιστάν, απαιτείται συνεργασία με τις αρχές που ελέγχουν τη χώρα.

Δηλαδή με τους Ταλιμπάν.

Η ΕΕ λέει “όχι αναγνώριση” αλλά συνομιλεί

Οι Βρυξέλλες επιχειρούν να κρατήσουν λεπτές ισορροπίες.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ξεκαθαρίζουν ότι:

“Η συνάντηση δεν συνιστά πολιτική αναγνώριση του καθεστώτος των Ταλιμπάν.”

Περιγράφουν τις συνομιλίες ως «τεχνική συνεργασία» που αφορά:

• μεταναστευτικά ζητήματα,
• προξενικές υπηρεσίες,
• θέματα εγγράφων και ταυτοποίησης,
• ανθρωπιστικά ζητήματα.

Ωστόσο αρκετοί διπλωμάτες παραδέχονται ιδιωτικά ότι η γραμμή μεταξύ τεχνικής συνεργασίας και πολιτικής νομιμοποίησης γίνεται όλο και πιο δυσδιάκριτη.

Οι Ταλιμπάν βλέπουν ευκαιρία εξόδου από την απομόνωση

Από την πλευρά τους, οι εκπρόσωποι της Καμπούλ παρουσίασαν τις συνομιλίες ως κάτι πολύ ευρύτερο.

Το αφγανικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι συζητήθηκαν:

• η λειτουργία προξενικών υπηρεσιών στην Ευρώπη,
• η εξυπηρέτηση Αφγανών πολιτών στο εξωτερικό,
• μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης,
• η σταδιακή αποκατάσταση επαφών με ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Για τους Ταλιμπάν, κάθε επίσημη συνάντηση σε ευρωπαϊκό έδαφος αποτελεί πολιτικό κέρδος.

Έστω και χωρίς τυπική αναγνώριση.

Η Μαλάλα και οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων αντιδρούν

Οι αντιδράσεις ήταν άμεσες.

Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατηγόρησαν την ΕΕ ότι στέλνει λανθασμένο μήνυμα.

Η βραβευμένη με Νόμπελ Ειρήνης Μαλάλα Γιουσαφζάι δήλωσε ότι:

“Η Ευρώπη δεν πρέπει να νομιμοποιεί ένα καθεστώς που στερεί από τα κορίτσια το δικαίωμα στην εκπαίδευση και τις γυναίκες από βασικές ελευθερίες.”

Οι επικριτές υπενθυμίζουν ότι από το 2021 οι Ταλιμπάν έχουν:

• απαγορεύσει τη δευτεροβάθμια και πανεπιστημιακή εκπαίδευση για τα κορίτσια,
• περιορίσει την εργασία των γυναικών,
• επιβάλει αυστηρούς περιορισμούς στις μετακινήσεις,
• καταστείλει δημοσιογράφους και ακτιβιστές.

Ο φόβος των απελάσεων

Το δεύτερο μεγάλο ζήτημα αφορά τους ίδιους τους Αφγανούς πρόσφυγες.

Νομικοί και οργανώσεις προειδοποιούν ότι η συνεργασία με τους Ταλιμπάν μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για μαζικότερες επιστροφές.

Και θέτουν ένα κρίσιμο ερώτημα:

Μπορεί να θεωρηθεί ασφαλής χώρα ένα Αφγανιστάν όπου οι πολιτικές ελευθερίες παραμένουν δραματικά περιορισμένες;

Αρκετοί ειδικοί υποστηρίζουν ότι όσοι επιστρέφουν από τη Δύση ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με διακρίσεις, παρακολούθηση ή ακόμη και διώξεις.

Η μεγάλη ευρωπαϊκή αντίφαση

Η υπόθεση αποκαλύπτει μια βαθύτερη στρατηγική αντίφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Από τη μία πλευρά, η ΕΕ επιδιώκει να εμφανίζεται ως παγκόσμιος υπερασπιστής ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Από την άλλη, οι πιέσεις του μεταναστευτικού αναγκάζουν πολλές κυβερνήσεις να συνομιλούν με καθεστώτα που μέχρι χθες χαρακτήριζαν προβληματικά ή αυταρχικά.

Το ερώτημα που πλέον κυριαρχεί στις Βρυξέλλες είναι αν η «τεχνική συνεργασία» με τους Ταλιμπάν θα παραμείνει περιορισμένη ή αν αποτελεί το πρώτο βήμα μιας σταδιακής εξομάλυνσης των σχέσεων με το καθεστώς της Καμπούλ.

Και αυτό είναι μια συζήτηση που μόλις ξεκίνησε.

Πηγή: pagenews.gr