ESM: «Καμπανάκι» για την Ευρωζώνη – Πόλεμος και πιθανό σοκ στις αγορές απειλούν ανάπτυξη και δημόσιο χρέος

Η νέα έκθεση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας προειδοποιεί ότι η Ευρωζώνη εισέρχεται σε μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας, με τη γεωπολιτική αστάθεια, τους κινδύνους στις διεθνείς αγορές και τις δημοσιονομικές πιέσεις να δοκιμάζουν την ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Η Ευρωζώνη κατάφερε την τελευταία πενταετία να αντέξει μια σειρά πρωτοφανών κρίσεων. Η πανδημία, η ενεργειακή κρίση που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, ο ιστορικά υψηλός πληθωρισμός και οι συνεχείς γεωπολιτικές εντάσεις δοκίμασαν τις αντοχές των κρατών-μελών, χωρίς όμως να εκτροχιάσουν τη συνοχή της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Σήμερα, όμως, ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM) προειδοποιεί ότι η επόμενη πρόκληση ενδέχεται να είναι ακόμη πιο σύνθετη. Στην πρώτη έκδοση της ετήσιας έκθεσης Euro Area Stability Watch, ο οργανισμός υπογραμμίζει ότι η ανθεκτικότητα της Ευρωζώνης δεν πρέπει πλέον να θεωρείται δεδομένη, καθώς οι δημοσιονομικές δυνατότητες περιορίζονται την ώρα που οι εξωτερικοί κίνδυνοι πολλαπλασιάζονται.

Η Ευρωζώνη σήμερα: Μια οικονομική υπερδύναμη υπό πίεση

Η Ευρωζώνη αποτελεί σήμερα μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές περιοχές του πλανήτη.

Βασικά μεγέθη:

• 20 κράτη-μέλη χρησιμοποιούν πλέον το ευρώ ως κοινό νόμισμα.
• Το συνολικό ΑΕΠ υπερβαίνει τα 16 τρισ. ευρώ, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 14%-15% της παγκόσμιας οικονομίας.
• Ο πληθυσμός της ξεπερνά τα 347 εκατομμύρια πολίτες.
• Το δημόσιο χρέος της Ευρωζώνης διαμορφώνεται περίπου στο 87%-88% του ΑΕΠ, σημαντικά χαμηλότερα από τα επίπεδα της πανδημίας, αλλά παραμένει υψηλό για αρκετές χώρες.
• Ο πληθωρισμός έχει αποκλιμακωθεί αισθητά από τα υψηλά του 2022, ωστόσο εξακολουθεί να αποτελεί βασικό παράγοντα αβεβαιότητας για τη νομισματική πολιτική της ΕΚΤ.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο ESM εκτιμά ότι οποιοδήποτε νέο εξωτερικό σοκ θα μπορούσε να επηρεάσει δυσανάλογα την οικονομική δραστηριότητα.

Οι δύο κίνδυνοι που ανησυχούν περισσότερο τον ESM

Η έκθεση αναδεικνύει δύο εξελίξεις που, εάν συμπέσουν χρονικά, μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή επιβράδυνση στην ευρωπαϊκή οικονομία.

1. Κλιμάκωση των γεωπολιτικών συγκρούσεων

Η πιθανότητα νέας έντασης στη Μέση Ανατολή ή επέκτασης των υφιστάμενων συγκρούσεων αποτελεί τον πρώτο μεγάλο κίνδυνο.

Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει σε:

• νέα άνοδο των διεθνών τιμών ενέργειας,
• αυξημένο κόστος παραγωγής για τις επιχειρήσεις,
• νέες διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες,
• περιορισμό των ιδιωτικών επενδύσεων,
• χαμηλότερη κατανάλωση λόγω αυξημένης αβεβαιότητας.

Παρά τις προσπάθειες ενεργειακής απεξάρτησης από τη Ρωσία, η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τις διεθνείς αγορές ενέργειας.

2. Ένα πιθανό σοκ από τις Ηνωμένες Πολιτείες

Ο δεύτερος κίνδυνος αφορά τις χρηματοπιστωτικές αγορές των ΗΠΑ.

Ο ESM επισημαίνει ότι οι υψηλές αποτιμήσεις των αμερικανικών μετοχών, σε συνδυασμό με την πολιτική αβεβαιότητα και τις ανησυχίες για τη δημοσιονομική πορεία των Ηνωμένων Πολιτειών, αυξάνουν τον κίνδυνο μιας έντονης διόρθωσης στις αγορές.

Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να προκαλέσει:

• αύξηση του κόστους δανεισμού διεθνώς,
• αυστηρότερες συνθήκες χρηματοδότησης,
• εκροές κεφαλαίων,
• αυξημένη μεταβλητότητα στα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια και στις αγορές ομολόγων.

Το δυσμενές σενάριο: Ύφεση και επιστροφή του πληθωρισμού

Στο δυσμενές σενάριο της έκθεσης, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη παρεμβάσεις της νομισματικής ή δημοσιονομικής πολιτικής, η Ευρωζώνη εισέρχεται σε φάση ύφεσης.

Παράλληλα:

• ο πληθωρισμός επανέρχεται κοντά στο 5%,
• οι επενδύσεις μειώνονται,
• οι εξαγωγές επιβραδύνονται,
• η ανάπτυξη παραμένει χαμηλή για αρκετά χρόνια.

Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο αφορά το δημόσιο χρέος.

Ο ESM υπολογίζει ότι έως το 2035 ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ της Ευρωζώνης θα μπορούσε να είναι περίπου 20 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερος από ό,τι προβλέπει το βασικό σενάριο.

Οι αμυντικές δαπάνες μπορούν να ενισχύσουν την ανάπτυξη

Η έκθεση αφιερώνει ιδιαίτερο κεφάλαιο στις αυξημένες αμυντικές ανάγκες της Ευρώπης.

Το συμπέρασμα είναι σαφές:

Οι αμυντικές δαπάνες δεν αποτελούν απαραίτητα μόνο δημοσιονομικό κόστος.

Εφόσον κατευθυνθούν:

• στην ευρωπαϊκή βιομηχανία,
• στην έρευνα και ανάπτυξη,
• στην τεχνολογική καινοτομία,
• στις κοινές ευρωπαϊκές αλυσίδες παραγωγής,

μπορούν να δημιουργήσουν ισχυρό οικονομικό πολλαπλασιαστή.

Σύμφωνα με τον ESM, έως και 53 λεπτά από κάθε επιπλέον ευρώ αμυντικής δαπάνης μπορούν να επιστρέψουν στα δημόσια ταμεία μέσω υψηλότερης ανάπτυξης, μεγαλύτερης απασχόλησης και αυξημένων φορολογικών εσόδων.

Αντίθετα, δαπάνες που αφορούν κυρίως εισαγόμενα οπλικά συστήματα ή λειτουργικά έξοδα έχουν πολύ χαμηλότερη αναπτυξιακή επίδραση.

Δημοσιονομική αξιοπιστία: Το νέο στοίχημα της Ευρώπης

Ο ESM επισημαίνει ότι τα επόμενα χρόνια η αξιοπιστία της δημοσιονομικής πολιτικής θα αποτελέσει βασικό κριτήριο αξιολόγησης από τις διεθνείς αγορές.

Με περιορισμένα πλέον δημοσιονομικά περιθώρια, οι κυβερνήσεις καλούνται να χρηματοδοτήσουν ταυτόχρονα:

• την πράσινη μετάβαση,
• τον ψηφιακό μετασχηματισμό,
• την άμυνα,
• τις πιέσεις που προκαλεί η γήρανση του πληθυσμού,

χωρίς να διαταράξουν τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών τους.

Η επόμενη δοκιμασία για την Ευρώπη

Το βασικό μήνυμα της έκθεσης είναι ότι η Ευρωζώνη εισέρχεται σε μια νέα εποχή, όπου η οικονομική σταθερότητα δεν θα εξαρτηθεί μόνο από τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ή την πορεία του πληθωρισμού, αλλά και από την ικανότητα των κυβερνήσεων να διαχειριστούν ένα περιβάλλον αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας και χρηματοπιστωτικών κινδύνων.

Η Ευρώπη διαθέτει πλέον ισχυρότερους θεσμούς και μεγαλύτερη εμπειρία σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία. Ωστόσο, όπως προειδοποιεί ο ESM, η επόμενη κρίση ενδέχεται να απαιτήσει όχι μόνο δημοσιονομική πειθαρχία, αλλά και πιο στοχευμένες επενδύσεις που θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα και τη στρατηγική αυτονομία της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Πηγή: pagenews.gr