Η Τουρκία γίνεται πυλώνας του ΝΑΤΟ–Η Άγκυρα μετατρέπει τη γεωπολιτική της ισορροπία σε στρατηγική υπεραξία

Η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα σηματοδοτεί μια νέα εποχή για τη Συμμαχία. Η Τουρκία δεν εμφανίζεται πλέον ως ο "δύσκολος σύμμαχος", αλλά ως ο αναντικατάστατος κρίκος μεταξύ Ευρώπης, Μέσης Ανατολής, Μαύρης Θάλασσας και Καυκάσου. Για τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, η γεωγραφία της Άγκυρας αποδεικνύεται ισχυρότερη από τις πολιτικές διαφωνίες.

Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, η Τουρκία αντιμετωπιζόταν συχνά ως το «πρόβλημα» του ΝΑΤΟ. Οι εντάσεις με την Ουάσιγκτον για τους ρωσικούς πυραύλους S-400, οι αποκλίσεις στη Συρία, οι διαφωνίες με την Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά και η στενή σχέση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τη Μόσχα δημιουργούσαν την εικόνα ενός απρόβλεπτου συμμάχου.

Σήμερα, το γεωπολιτικό περιβάλλον έχει αλλάξει δραματικά.

Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα επιβεβαίωσε ότι η Τουρκία μετατρέπεται σταδιακά σε έναν από τους βασικούς πυλώνες της νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας της Συμμαχίας. Η θερμή στάση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στον Τούρκο ομόλογό του, οι συζητήσεις για επανένταξη της Άγκυρας στο πρόγραμμα των F-35 και οι ενδείξεις για σταδιακή άρση των κυρώσεων CAATSA δείχνουν ότι η Ουάσιγκτον επαναξιολογεί τον στρατηγικό ρόλο της Τουρκίας.

Δεν πρόκειται για αλλαγή προσωπικών σχέσεων. Πρόκειται για αλλαγή γεωπολιτικών προτεραιοτήτων.

Η γεωγραφία υπερισχύει της πολιτικής

Η μεγαλύτερη δύναμη της Τουρκίας δεν είναι η στρατιωτική της ισχύς ούτε οι προσωπικές σχέσεις του Ερντογάν με τους διεθνείς ηγέτες.

Είναι η γεωγραφία.

Η χώρα βρίσκεται στο σημείο όπου συναντώνται:

• η Μαύρη Θάλασσα,
• η Ανατολική Μεσόγειος,
• ο Καύκασος,
• η Μέση Ανατολή,
• η Κεντρική Ασία.

Καμία άλλη χώρα του ΝΑΤΟ δεν διαθέτει ταυτόχρονα τόσο ισχυρή επιρροή σε όλες αυτές τις περιοχές.

Με τον πόλεμο στην Ουκρανία να συνεχίζεται, τη Μέση Ανατολή να βρίσκεται σε διαρκή ανάφλεξη και τον Νότιο Καύκασο να αποκτά αυξανόμενη στρατηγική σημασία, η Τουρκία καθίσταται ο μοναδικός σύμμαχος που μπορεί να λειτουργεί ταυτόχρονα ως στρατιωτικός, διπλωματικός και ενεργειακός κόμβος.

Η στρατηγική του “multi-alignment”

Η σημερινή θέση της Άγκυρας δεν προέκυψε τυχαία.

Εδώ και δύο δεκαετίες, η τουρκική εξωτερική πολιτική ακολουθεί μια στρατηγική που αρκετοί αναλυτές χαρακτηρίζουν multi-alignment.

Η Τουρκία παραμένει μέλος του ΝΑΤΟ, αλλά ταυτόχρονα:

• συνεργάζεται ενεργειακά με τη Ρωσία,
• διατηρεί οικονομικούς δεσμούς με την Κίνα,
• αναπτύσσει στενές σχέσεις με τις αραβικές μοναρχίες,
• παρεμβαίνει στρατιωτικά στη Συρία, στη Λιβύη και στον Καύκασο,
• λειτουργεί ως διαμεσολαβητής σε διεθνείς κρίσεις.

Η πολυδιάστατη αυτή διπλωματία της επιτρέπει να συνομιλεί με δυνάμεις που συχνά βρίσκονται μεταξύ τους σε αντιπαράθεση.

Το ΝΑΤΟ αλλάζει φιλοσοφία

Η Συμμαχία εισέρχεται πλέον σε μια νέα φάση, την οποία αρκετοί αναλυτές αποκαλούν «ΝΑΤΟ 3.0».

Η περίοδος μετά τον Ψυχρό Πόλεμο βασιζόταν κυρίως στις αποστολές σταθεροποίησης.

Σήμερα, όμως, το ΝΑΤΟ προετοιμάζεται για ταυτόχρονη διαχείριση πολλαπλών κρίσεων:

• απέναντι στη Ρωσία,
• στη Μέση Ανατολή,
• στην Αρκτική,
• στον κυβερνοχώρο,
• στις θαλάσσιες ενεργειακές οδούς.

Σε αυτό το νέο περιβάλλον, η Τουρκία αποκτά δυσανάλογα μεγάλη σημασία.

Τα F-35 και οι κυρώσεις

Η πιθανότητα επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 δεν αποτελεί απλώς εξοπλιστική εξέλιξη.

Συμβολίζει την προσπάθεια επαναπροσέγγισης μεταξύ Ουάσιγκτον και Άγκυρας.

Η αμερικανική πλευρά αντιλαμβάνεται ότι η πλήρης αποξένωση της Τουρκίας θα δημιουργούσε γεωπολιτικό κενό το οποίο θα μπορούσαν να εκμεταλλευτούν η Ρωσία και η Κίνα.

Για τον λόγο αυτό, η διατήρηση της Τουρκίας στον δυτικό στρατηγικό άξονα αποκτά πλέον μεγαλύτερη σημασία από τις προηγούμενες διαφωνίες.

Η Ευρώπη χρειάζεται την Τουρκία περισσότερο από ποτέ

Η μεταβολή αυτή αφορά και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η ενεργειακή απεξάρτηση από τη Ρωσία καθιστά την Τουρκία βασική χώρα διέλευσης νέων ενεργειακών διαδρόμων από τον Καύκασο, την Κασπία και τη Μέση Ανατολή.

Παράλληλα, η διαχείριση των μεταναστευτικών ροών εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συνεργασία Βρυξελλών–Άγκυρας.

Η Ευρώπη μπορεί να διαφωνεί με πολλές επιλογές της τουρκικής ηγεσίας, δύσκολα όμως μπορεί να αγνοήσει τη γεωπολιτική της αξία.

Η ελληνική διάσταση

Για την Ελλάδα, η νέα αυτή πραγματικότητα απαιτεί προσεκτική στρατηγική ανάγνωση.

Η ενίσχυση του ρόλου της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ δεν συνεπάγεται αυτομάτως αλλαγή των ελληνικών συμμαχιών.

Αναδεικνύει, όμως, την ανάγκη η Αθήνα να συνεχίσει να επενδύει:

• στη στρατηγική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες,
• στη συνεργασία με τη Γαλλία,
• στις τριμερείς συνεργασίες στην Ανατολική Μεσόγειο,
• στην ενίσχυση της αποτρεπτικής της ισχύος.

Η γεωπολιτική αναβάθμιση της Τουρκίας αυξάνει και τη σημασία της Ελλάδας ως παράγοντα σταθερότητας στο νοτιοανατολικό άκρο της Συμμαχίας.

Ο νέος ρόλος της Άγκυρας

Η Τουρκία δεν μετατρέπεται σε ηγέτιδα δύναμη του ΝΑΤΟ επειδή άλλαξαν οι πολιτικές ισορροπίες.

Μετατρέπεται επειδή άλλαξε ο κόσμος.

Η Ουκρανία, η Μέση Ανατολή, οι ενεργειακοί διάδρομοι και ο ανταγωνισμός με την Κίνα επαναφέρουν τη γεωγραφία στο επίκεντρο της διεθνούς πολιτικής.

Και σε αυτόν τον νέο γεωπολιτικό χάρτη, η Άγκυρα κατέχει μια θέση που καμία δυτική στρατηγική δεν μπορεί εύκολα να παρακάμψει.

Η πραγματική πρόκληση για τη Συμμαχία δεν είναι πλέον αν μπορεί να συνεργαστεί με την Τουρκία. Είναι αν μπορεί να διαμορφώσει τη νέα στρατηγική της χωρίς αυτήν.

Πηγή: pagenews.gr