Ζελένσκι σε τροχιά ανασύνταξης: Αποπέμπει τον αρχηγό του στρατού και αλλάζει το δόγμα του πολέμου

Η πρώτη μεγάλη πολιτικοστρατιωτική κρίση στο Κίεβο

Για πρώτη φορά από την έναρξη της ρωσικής εισβολής, ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι προχώρησε σε μια βαθιά αναδιάρθρωση της στρατιωτικής ηγεσίας, αναγνωρίζοντας ουσιαστικά ότι ο πόλεμος δεν μπορεί να συνεχιστεί με το ίδιο μοντέλο διοίκησης.

Με απόφασή του, απομάκρυνε τον αρχηγό των Ενόπλων Δυνάμεων Ολεξάντρ Σίρσκι και όρισε στη θέση του τον υποστράτηγο Μιχαΐλο Ντραπάτι, έναν από τους πιο δημοφιλείς και καινοτόμους διοικητές της νέας γενιάς αξιωματικών της Ουκρανίας. Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι προσέφερε στον πρώην υπουργό Άμυνας Μιχαΐλο Φεντόροφ μια «σημαντική θέση» στην κυβέρνηση, επιχειρώντας να εκτονώσει τη μεγαλύτερη εσωτερική πολιτική κρίση που έχει αντιμετωπίσει από την έναρξη του πολέμου.

Η απόφαση δεν αποτελεί απλώς αλλαγή προσώπων. Αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη προσπάθεια προσαρμογής της Ουκρανίας σε έναν πόλεμο φθοράς, όπου η τεχνολογία, τα drones, οι επιχειρήσεις μεγάλης εμβέλειας και η αποτελεσματική διοίκηση θεωρούνται πλέον εξίσου κρίσιμες με την αριθμητική ισχύ στο πεδίο.

Οι διαδηλώσεις που άλλαξαν τους συσχετισμούς

Οι αλλαγές έρχονται ύστερα από ημέρες μαζικών διαδηλώσεων στο Κίεβο και σε άλλες ουκρανικές πόλεις.

Η αφορμή ήταν η απομάκρυνση του ιδιαίτερα δημοφιλούς υπουργού Άμυνας Μιχαΐλο Φεντόροφ, ο οποίος είχε αποκτήσει ισχυρή υποστήριξη τόσο στις Ένοπλες Δυνάμεις όσο και στην κοινωνία λόγω της έμφασης που έδινε στον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό, στην ανάπτυξη μη επανδρωμένων συστημάτων και στη διαφάνεια στη λειτουργία του υπουργείου.

Οι διαδηλωτές δεν περιορίστηκαν στην απαίτηση επαναφοράς του Φεντόροφ. Ζήτησαν ανοιχτά και την απομάκρυνση του στρατηγού Σίρσκι, τον οποίο πολλοί θεωρούσαν εκπρόσωπο μιας πιο συγκεντρωτικής και παραδοσιακής φιλοσοφίας διοίκησης.

Τα συνθήματα «Syrskyi Out» κυριάρχησαν έξω από το προεδρικό μέγαρο, δημιουργώντας έντονη πολιτική πίεση προς τον Ζελένσκι.

Ο συμβιβασμός του Ζελένσκι

Αντί να επαναφέρει τον Φεντόροφ στο υπουργείο Άμυνας, ο Ζελένσκι επέλεξε μια ενδιάμεση λύση.

Ανακοίνωσε ότι του προσφέρει μια «εξέχουσα θέση» στην κυβέρνηση, με αποστολή την επιτάχυνση του τεχνολογικού μετασχηματισμού του κράτους και της άμυνας. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει γίνει γνωστό αν ο Φεντόροφ αποδέχθηκε την πρόταση.

Η επιλογή αυτή επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο ανάγκες:

• να μη φανεί ότι ο πρόεδρος υπαναχωρεί πλήρως υπό την πίεση των διαδηλώσεων,
• αλλά και να διατηρήσει κοντά του ένα πρόσωπο που θεωρείται κεντρικό για τον ψηφιακό και τεχνολογικό μετασχηματισμό της ουκρανικής άμυνας.

Ποιος είναι ο νέος αρχηγός του στρατού

Ο νέος αρχηγός των ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων, Μιχαΐλο Ντραπάτι, θεωρείται εκπρόσωπος της νέας γενιάς αξιωματικών.

Σε ηλικία 43 ετών, έχει διακριθεί από το 2014 στις επιχειρήσεις εναντίον των φιλορωσικών δυνάμεων στο Ντονμπάς και στη συνέχεια συμμετείχε σε κρίσιμες μάχες στην περιοχή του Χαρκόβου, της Χερσώνας και του Κουρσκ.

Η φήμη του βασίζεται σε τρία χαρακτηριστικά:

• επιχειρησιακή ευελιξία,
• ταχεία αξιοποίηση drones και νέων τεχνολογιών,
• μεγαλύτερη αυτονομία στους διοικητές πρώτης γραμμής.

Αναλυτές εκτιμούν ότι η επιλογή του σηματοδοτεί μετάβαση από μια περισσότερο ιεραρχική δομή διοίκησης σε ένα πιο αποκεντρωμένο μοντέλο, το οποίο προσαρμόζεται ταχύτερα στις μεταβαλλόμενες συνθήκες του μετώπου.

Η παρακαταθήκη του Σίρσκι

Η απομάκρυνση του Ολεξάντρ Σίρσκι δεν σημαίνει ότι η ουκρανική ηγεσία αμφισβητεί συνολικά τη συμβολή του.

Ο ίδιος συνδέθηκε με:

• την άμυνα του Κιέβου το 2022,
• την επιτυχημένη αντεπίθεση στο Χάρκοβο,
• τις επιχειρήσεις στην περιοχή του Κουρσκ.

Ο Ζελένσκι τον ευχαρίστησε δημόσια, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα του οφείλει σημαντικές στρατιωτικές επιτυχίες στη διοίκησή του.

Ωστόσο, η φθορά ενός πολέμου που διαρκεί πλέον πάνω από τέσσερα χρόνια και η ανάγκη για ανανέωση της διοίκησης οδήγησαν τελικά στην αλλαγή.

Το πραγματικό δίλημμα του Κιέβου

Η ουκρανική ηγεσία βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με ένα στρατηγικό δίλημμα.

Από τη μία πλευρά πρέπει να συνεχίσει να πιέζει τη Ρωσία με επιθέσεις μεγάλης εμβέλειας σε ενεργειακές υποδομές και στρατιωτικούς στόχους.

Από την άλλη, πρέπει να διατηρήσει την κοινωνική συνοχή, να ενισχύσει τη στρατολόγηση και να πείσει τους Ουκρανούς ότι ο πόλεμος εξακολουθεί να διαθέτει σαφή στρατηγική κατεύθυνση.

Η αναδιάρθρωση της στρατιωτικής ηγεσίας αποτελεί μέρος αυτής της προσπάθειας.

Μια αλλαγή με γεωπολιτικές προεκτάσεις

Η αντικατάσταση του Σίρσκι δεν αφορά μόνο την εσωτερική πολιτική.

Παρακολουθείται στενά από:

• τις Ηνωμένες Πολιτείες,
• τα κράτη του ΝΑΤΟ,
• τη Ρωσία,
• αλλά και τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις που χρηματοδοτούν την ουκρανική πολεμική προσπάθεια.

Για τους δυτικούς συμμάχους, ο Ντραπάτι θεωρείται διοικητής που δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην καινοτομία, στα αυτόνομα συστήματα και στις επιχειρήσεις ακριβείας, στοιχεία που ευθυγραμμίζονται με τη νέα φιλοσοφία των δυτικών στρατών.

Από ρωσικής πλευράς, η αλλαγή αναμένεται να αξιολογηθεί ως ένδειξη ότι το Κίεβο επιχειρεί να ανανεώσει την επιχειρησιακή του προσέγγιση και να διατηρήσει την πρωτοβουλία, παρά τον παρατεταμένο χαρακτήρα της σύγκρουσης.

Η επόμενη ημέρα

Η απόφαση του Ζελένσκι αποτελεί τη μεγαλύτερη αναδιάταξη της ουκρανικής στρατιωτικής ηγεσίας από την έναρξη του πολέμου.

Το αν θα αποδειχθεί επιτυχημένη θα εξαρτηθεί όχι μόνο από τις ικανότητες του νέου αρχηγού, αλλά και από το κατά πόσο η κυβέρνηση θα καταφέρει να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη της κοινωνίας, να διατηρήσει τη δυτική υποστήριξη και να μετατρέψει την τεχνολογική υπεροχή σε επιχειρησιακό πλεονέκτημα απέναντι στη Ρωσία.

Η αλλαγή προσώπων στο Κίεβο δεν τερματίζει τον πόλεμο. Δείχνει όμως ότι η ουκρανική ηγεσία αναγνωρίζει πως, στον πέμπτο χρόνο της σύγκρουσης, η μάχη δεν κρίνεται μόνο στα χαρακώματα αλλά και στην ικανότητα προσαρμογής ενός κράτους που πολεμά υπό διαρκή στρατιωτική, οικονομική και κοινωνική πίεση.