Δύο Στενά, μία παγκόσμια απειλή:Πώς το Ορμούζ και Bab el-Mandeb μπορούν να παραλύσουν την παγκόσμια οικονομία

Η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε μια από τις πιο επικίνδυνες γεωπολιτικές περιόδους των τελευταίων δεκαετιών. Η κρίση δεν περιορίζεται πλέον στις στρατιωτικές συγκρούσεις μεταξύ Ιράν, Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ, αλλά μεταφέρεται στις θαλάσσιες αρτηρίες από τις οποίες εξαρτάται η παγκόσμια οικονομία. Τα Στενά του Ορμούζ και το Bab el-Mandeb βρίσκονται στο επίκεντρο μιας στρατηγικής αναμέτρησης που θα μπορούσε να προκαλέσει νέο ενεργειακό σοκ, εκτίναξη του πληθωρισμού και σοβαρή διαταραχή του διεθνούς εμπορίου.

Τα δύο σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα του πλανήτη

Τα Στενά του Ορμούζ και το Bab el-Mandeb αποτελούν δύο από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους του κόσμου.

Από το Ορμούζ διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, ενώ το Bab el-Mandeb συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και τη Διώρυγα του Σουέζ, αποτελώντας βασική οδό μεταφοράς ενέργειας και εμπορευμάτων μεταξύ Ασίας και Ευρώπης.

Οποιαδήποτε διακοπή της λειτουργίας τους έχει άμεσες συνέπειες στις διεθνείς αγορές, στις τιμές της ενέργειας και στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού.

Το Ορμούζ ήδη λειτουργεί ως πεδίο στρατιωτικής αντιπαράθεσης

Μετά την κλιμάκωση της σύγκρουσης μεταξύ Ιράν, Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ, τα Στενά του Ορμούζ μετατράπηκαν σε μία από τις πιο επικίνδυνες περιοχές του κόσμου.

Η Τεχεράνη αξιοποιεί το σύνολο των ναυτικών δυνατοτήτων της — νάρκες, αντιπλοϊκούς πυραύλους, ταχύπλοα σκάφη και υποβρύχια — προκειμένου να ασκήσει πίεση στις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές.

Οι αγορές αντέδρασαν άμεσα, με τις τιμές του πετρελαίου να κινούνται ανοδικά και τους διεθνείς οργανισμούς να προειδοποιούν ότι μια παρατεταμένη κρίση θα μπορούσε να οδηγήσει την παγκόσμια οικονομία σε νέα περίοδο ύφεσης.

Το Bab el-Mandeb παραμένει η μεγάλη αβεβαιότητα

Σε αντίθεση με το Ορμούζ, οι αντάρτες Χούθι της Υεμένης δεν έχουν προχωρήσει ακόμη σε πλήρη αποκλεισμό του Bab el-Mandeb.

Ωστόσο, έχουν ήδη αποδείξει ότι διαθέτουν τις επιχειρησιακές δυνατότητες να διαταράξουν σοβαρά τη ναυσιπλοΐα.

Το 2024 οι επιθέσεις τους κατά εμπορικών πλοίων:

• μείωσαν σημαντικά τη διέλευση μέσω της Ερυθράς Θάλασσας,
• αύξησαν έως και 40% το κόστος μεταφοράς,
• υποχρέωσαν μεγάλο μέρος του παγκόσμιου στόλου να ακολουθήσει τη διαδρομή γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, προσθέτοντας έως και τρεις εβδομάδες στα ταξίδια μεταξύ Ασίας και Ευρώπης.

Το δίλημμα των Χούθι

Παρά τις συνεχείς απειλές, οι Χούθι γνωρίζουν ότι ένας πλήρης αποκλεισμός του Bab el-Mandeb θα είχε συνέπειες και για τους ίδιους.

Θα επηρέαζε:

• τις εισαγωγές τροφίμων στην Υεμένη,
• την τροφοδοσία των λιμανιών της Χοντέιντα και του Σάλιφ,
• αλλά και τις οικονομίες κρατών όπως η Σαουδική Αραβία, η Αίγυπτος, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Ιορδανία.

Ωστόσο, εάν η σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες επεκταθεί ή υπάρξουν εκτεταμένα πλήγματα κατά στόχων στην Υεμένη, δεν αποκλείεται η ηγεσία των Χούθι να θεωρήσει ότι το στρατηγικό όφελος υπερβαίνει το οικονομικό κόστος.

Η Ευρώπη ενισχύει την παρουσία της στην Ερυθρά Θάλασσα

Απέναντι σε αυτή την απειλή, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αυξήσει σημαντικά τη στρατιωτική της παρουσία.

Η ναυτική επιχείρηση EUNAVFOR ASPIDES, με επιχειρησιακό στρατηγείο στη Λάρισα, έχει συνοδεύσει και προστατεύσει περισσότερα από 670 εμπορικά πλοία από την έναρξη της αποστολής της τον Φεβρουάριο του 2024.

Παράλληλα:

• υπεγράφη συμφωνία στρατιωτικής συνεργασίας με το Τζιμπουτί,
• ενισχύθηκαν οι δυνατότητες επιμελητείας,
• ενώ το επίπεδο απειλής στην περιοχή αναβαθμίστηκε σε «Medium», αντανακλώντας την αυξημένη επιχειρησιακή ετοιμότητα των ευρωπαϊκών και συμμαχικών δυνάμεων.

Το εφιαλτικό σενάριο: Ταυτόχρονο κλείσιμο δύο Στενών

Το μεγαλύτερο ερώτημα που απασχολεί σήμερα στρατηγικούς αναλυτές είναι εάν θα μπορούσε να υπάρξει ταυτόχρονος αποκλεισμός τόσο του Ορμούζ όσο και του Bab el-Mandeb.

Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα περιόριζε δραστικά τις βασικές θαλάσσιες οδούς μεταφοράς ενέργειας προς την Ευρώπη και την Ασία.

Οι επιπτώσεις θα ήταν πολυδιάστατες:

• εκτόξευση των διεθνών τιμών πετρελαίου,
• νέα άνοδος του πληθωρισμού,
• μεγάλες καθυστερήσεις στις εμπορευματικές μεταφορές,
• σημαντική αύξηση του κόστους ασφάλισης των πλοίων,
• επιβράδυνση της παγκόσμιας ανάπτυξης.

Αρκετοί αναλυτές χαρακτηρίζουν αυτό το σενάριο ως μια «οικονομική πυρηνική βόμβα» για το διεθνές εμπόριο.

Η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα

Η κρίση στα δύο στρατηγικά περάσματα αποκαλύπτει μια βαθύτερη μεταβολή στη διεθνή τάξη.

Για δεκαετίες οι Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούνταν ο αδιαμφισβήτητος εγγυητής της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς του κόσμου.

Σήμερα όμως, η δυνατότητα της Ουάσιγκτον να ελέγχει πλήρως αυτές τις περιοχές αμφισβητείται όλο και περισσότερο από περιφερειακές δυνάμεις όπως το Ιράν και τους συμμάχους του, οι οποίοι χρησιμοποιούν τη γεωγραφία ως στρατηγικό εργαλείο πίεσης.

Η ναυσιπλοΐα γίνεται το νέο πεδίο της παγκόσμιας ισχύος

Το Ορμούζ και το Bab el-Mandeb δεν είναι απλώς δύο θαλάσσια περάσματα. Αποτελούν τους βασικούς μοχλούς πάνω στους οποίους στηρίζεται η ενεργειακή ασφάλεια, η λειτουργία των εφοδιαστικών αλυσίδων και η σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας. Όσο η αντιπαράθεση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν εντείνεται, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος οι θαλάσσιες αυτές αρτηρίες να μετατραπούν σε εργαλεία γεωπολιτικής πίεσης.

Η εξέλιξη αυτή αντανακλά και μια βαθύτερη μεταβολή στο διεθνές σύστημα. Ο κόσμος απομακρύνεται σταδιακά από τη μονοπολική εποχή της αμερικανικής κυριαρχίας και εισέρχεται σε μια πολυπολική πραγματικότητα, όπου ο έλεγχος των στρατηγικών διαδρόμων αποτελεί βασικό στοιχείο ισχύος. Για τις αγορές, τις κυβερνήσεις και τις επιχειρήσεις, η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι πλέον μόνο η τ

Πηγή: pagenews.gr