Η Σαουδική Αραβία ξέφυγε από το Ορμούζ και έπεσε στην παγίδα της Ερυθράς Θάλασσας

Η επανεκκίνηση του East–West Pipeline έδωσε στο Ριάντ ξανά πρόσβαση στο Yanbu, όχι όμως ασφαλή έξοδο προς την Ασία – Οι Χούθι έχουν μεταφέρει την ενεργειακή πίεση στο Bab el-Mandeb, η σαουδαραβική παραγωγή υποχώρησε τον Αύγουστο στα 6,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως και το Ριάντ βρίσκεται αντιμέτωπο με ένα νέο δίλημμα: συμφωνία με τη Σαναά ή παρατεταμένο ενεργειακό ρίσκο στην Ερυθρά Θάλασσα.

Η Σαουδική Αραβία κατασκεύασε έναν τεράστιο αγωγό για να μην μπορεί το Στενό του Ορμούζ να κρατήσει όμηρο το πετρέλαιό της.

Το σχέδιο λειτούργησε.

Μόνο που τώρα το πρόβλημα μετακινήθηκε περίπου 2.000 χιλιόμετρα δυτικότερα.

Στις 22 Σεπτεμβρίου, η Saudi Aramco επανέφερε σε λειτουργία, αρχικά με μειωμένη ροή, τον East–West Pipeline, τον αγωγό μήκους περίπου 1.200 χιλιομέτρων που μεταφέρει αργό από την ανατολική Σαουδική Αραβία στο λιμάνι Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα.

Η αγορά αντέδρασε αμέσως: το Brent υποχώρησε κάτω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, καθώς η επιστροφή του αγωγού δημιούργησε προσδοκίες ότι περισσότερο σαουδαραβικό πετρέλαιο θα μπορούσε να επιστρέψει στις διεθνείς αγορές.

Όμως η επανεκκίνηση του αγωγού λύνει μόνο τη μισή εξίσωση.

Γιατί το πετρέλαιο μπορεί πλέον να φτάνει ξανά στο Yanbu.

Το δύσκολο είναι τι συμβαίνει μετά.

Από το Ορμούζ στο Bab el-Mandeb

Για τα φορτία που κατευθύνονται από το Yanbu προς την Ασία, η θαλάσσια διαδρομή οδηγεί νότια στην Ερυθρά Θάλασσα και στο Bab el-Mandeb.

Και εκεί ακριβώς βρίσκεται πλέον το δεύτερο μεγάλο ενεργειακό chokepoint της Σαουδικής Αραβίας.

Οι Χούθι ανακοίνωσαν στις 20 Ιουλίου θαλάσσιο αποκλεισμό εναντίον της σαουδαραβικής ναυτιλίας. Το Ριάντ απέρριψε τους ισχυρισμούς τους και ανακοίνωσε ότι θα προστατεύει τα εμπορικά του πλοία, χαρακτηρίζοντας τις απειλές παραβίαση του διεθνούς δικαίου.

Δύο ημέρες αργότερα οι Χούθι ανακοίνωσαν επιθέσεις στα σαουδαραβικά δεξαμενόπλοια Encelia και Layla. Οι σαουδαραβικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι το Encelia χτυπήθηκε και ότι το πλήρωμά του ήταν ασφαλές.

Ακολούθησαν και άλλες επιθέσεις και απειλές κατά της σαουδαραβικής ναυτιλίας.

Έτσι, ο δρόμος που θα έπρεπε να αποτελεί την ασφάλεια της Σαουδικής Αραβίας απέναντι στο Ορμούζ απέκτησε το δικό του γεωπολιτικό ρίσκο.

Και μετά οι Χούθι πήραν το Perim

Τον Σεπτέμβριο η κατάσταση έγινε ακόμη σοβαρότερη.

Οι Χούθι κατέλαβαν τη Mokha, το Dhubab και το στρατηγικό νησί Perim (Mayyun), που βρίσκεται μέσα στο Bab el-Mandeb.

Η σημασία του Perim είναι τεράστια: βρίσκεται στην καρδιά ενός από τα σημαντικότερα περάσματα της παγκόσμιας ναυτιλίας.

Στις 12 Σεπτεμβρίου, μετά τις καταλήψεις, η κίνηση πλοίων στο στενό είχε πέσει από 30 διελεύσεις σε 15 μέσα σε μία ημέρα, σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία της Kpler που επικαλέστηκε το The National.

Οι Χούθι δεν χρειάζεται επομένως να «κλείσουν» απολύτως το στενό για να προκαλέσουν πρόβλημα.

Αρκεί να κάνουν τη διέλευση σαουδαραβικών ή συνδεδεμένων με τη Σαουδική Αραβία πλοίων αρκετά επικίνδυνη ώστε να αυξηθεί το κόστος, να αλλάξουν δρομολόγια και να περιοριστεί η δυνατότητα του Yanbu να λειτουργήσει ως πραγματικά ασφαλής εναλλακτική του Ορμούζ.

Η ειρωνεία του East–West Pipeline

Αυτό δημιουργεί ένα παράδοξο.

Ο East–West Pipeline σχεδιάστηκε ακριβώς για να δώσει στη Σαουδική Αραβία τη δυνατότητα να παρακάμπτει το Ορμούζ.

Ο αγωγός κάνει ακριβώς αυτό.

Μεταφέρει το αργό από τον Κόλπο στην Ερυθρά Θάλασσα.

Αλλά εάν το πετρέλαιο κατευθύνεται προς ασιατικές αγορές, το επόμενο εμπόδιο είναι το Bab el-Mandeb.

Με άλλα λόγια:

το Ριάντ μπορεί να παρακάμψει ένα chokepoint μόνο για να συναντήσει ένα δεύτερο.

Και το δεύτερο βρίσκεται πλέον δίπλα σε εδάφη που ελέγχουν οι Χούθι.

Το χτύπημα στον ίδιο τον αγωγό

Ούτε όμως ο ίδιος ο East–West αποδείχθηκε απρόσβλητος.

Στις 10 Σεπτεμβρίου, ο αγωγός δέχθηκε πολλαπλά πλήγματα στις περιοχές Ριάντ και Μεδίνα, σύμφωνα με το σαουδαραβικό υπουργείο Ενέργειας.

Η λειτουργία του διακόπηκε προληπτικά και αναφέρθηκαν τραυματισμοί.

Η Aramco τον επανέφερε σε λειτουργία στις 22 Σεπτεμβρίου.

Άρα μέσα σε διάστημα λίγων εβδομάδων η Σαουδική Αραβία βρέθηκε αντιμέτωπη ταυτόχρονα με:

πίεση στο Ορμούζ, επιθέσεις στη ναυτιλία της στην Ερυθρά Θάλασσα, έλεγχο κρίσιμων σημείων του Bab el-Mandeb από τους Χούθι και πλήγματα στον ίδιο τον χερσαίο αγωγό παράκαμψης.

Αυτό είναι το πραγματικό ενεργειακό πρόβλημα του Ριάντ.

Το σοκ στους αριθμούς: 6,2 εκατ. βαρέλια

Οι συνέπειες έχουν ήδη φανεί στην παραγωγή και στις εξαγωγές.

Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλέστηκαν οι Financial Times, η παραγωγή της Σαουδικής Αραβίας υποχώρησε τον Αύγουστο στα περίπου 6,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως, μειωμένη κατά περίπου 23% σε σχέση με τον Ιούλιο.

Οι εξαγωγές αργού έπεσαν στα περίπου 3,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως, στο χαμηλότερο επίπεδο τουλάχιστον από το 2013.

Η πίεση στο Bab el-Mandeb είχε αρχίσει να γίνεται εμφανής ήδη από τον Ιούλιο.

Μετά την ανακοίνωση του αποκλεισμού από τους Χούθι, οι σαουδαραβικές φορτώσεις είχαν μειωθεί κατά 36% μέσα σε δύο εβδομάδες, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler που δημοσίευσε το The National.

Γιατί τώρα η Σαναά αποκτά μεγαλύτερη σημασία

Εδώ αλλάζει και η γεωπολιτική εξίσωση.

Το Ορμούζ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη σύγκρουση και τις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ–Ιράν.

Η Τεχεράνη παρουσίασε τον Σεπτέμβριο πρόταση που, σύμφωνα με περιφερειακές πηγές, περιλάμβανε κατάπαυση πυρός έως 60 ημερών, σταδιακή επαναλειτουργία του Ορμούζ, τερματισμό του αμερικανικού αποκλεισμού και παύση επιθέσεων κατά αραβικών γειτονικών κρατών.

Οι συνομιλίες έγιναν με τη μεσολάβηση Κατάρ, Πακιστάν και Αιγύπτου.

Για το Ριάντ όμως υπάρχει μία κρίσιμη διαφορά.

Μια συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν μπορεί να βελτιώσει δραματικά την κατάσταση στο Ορμούζ.

Δεν συνεπάγεται αυτομάτως συμφωνία με τους Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα.

Και αυτό σημαίνει ότι η Σαουδική Αραβία έχει ισχυρό κίνητρο να αντιμετωπίσει το μέτωπο της Υεμένης ξεχωριστά.

Μυστικό άνοιγμα μέσω Ομάν;

Εδώ αποκτά ενδιαφέρον μια πληροφορία που χρειάζεται όμως μεγάλη επιφύλαξη.

Στις 18 Σεπτεμβρίου δημοσιεύθηκε αναφορά ότι η Σαουδική Αραβία είχε μεταφέρει μέσω Ομάν πρόταση προς τους Χούθι για δύο εβδομάδες κατάπαυσης του πυρός και έναρξη απευθείας συνομιλιών.

Η αρχική πληροφορία αποδόθηκε στη λιβανέζικη Al Akhbar, μέσο που συνδέεται με τη Χεζμπολάχ, και δεν συνοδεύτηκε από επίσημη επιβεβαίωση του Ριάντ. Επομένως δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως επιβεβαιωμένη σαουδαραβική πρωτοβουλία.

Η διπλωματική κινητικότητα, ωστόσο, είναι πραγματική.

Ο ειδικός απεσταλμένος του ΟΗΕ για την Υεμένη Hans Grundberg είχε αυτή την εβδομάδα επαφές με διαπραγματευτές των Χούθι στο Muscat και με αξιωματούχους στη Σαουδική Αραβία, επιχειρώντας να ανακόψει τη νέα κλιμάκωση.

Το Ιράν κρατά έναν δεύτερο μοχλό

Και εδώ μπαίνει ξανά η Τεχεράνη.

Οι Χούθι υποστηρίζονται επί χρόνια από το Ιράν, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε απόφαση της οργάνωσης υπαγορεύεται από την Τεχεράνη.

Η διάκριση είναι σημαντική.

Εάν οι Χούθι λειτουργούν με σημαντικό βαθμό αυτονομίας, τότε μια συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν για το Ορμούζ δεν αρκεί για να εξασφαλίσει τη σαουδαραβική ναυτιλία στο Bab el-Mandeb.

Εάν, αντίθετα, η Τεχεράνη έχει τη δυνατότητα να επηρεάζει ουσιαστικά το επίπεδο της κλιμάκωσης, τότε το Ιράν διαθέτει έναν δεύτερο διαπραγματευτικό μοχλό απέναντι στη Σαουδική Αραβία — όχι στον Περσικό Κόλπο, αλλά στην Ερυθρά Θάλασσα.

Και οι πρόσφατες εξελίξεις ενισχύουν αυτή τη συζήτηση: αμερικανικές και άλλες δυτικές πηγές αποδίδουν σημαντικό ρόλο στην ιρανική υποστήριξη για την ενίσχυση των στρατιωτικών δυνατοτήτων των Χούθι.

Το Ριάντ έχει τρεις δύσκολες επιλογές

Η πρώτη είναι διαπραγμάτευση.

Μια συμφωνία με τους Χούθι θα μπορούσε να μειώσει τον κίνδυνο για τη σαουδαραβική ναυτιλία και να αποκαταστήσει στην πράξη την αξία του East–West Pipeline ως εναλλακτικής οδού.

Η δεύτερη είναι στρατιωτική πίεση.

Αλλά η πρόσφατη προέλαση των Χούθι προς το Bab el-Mandeb έχει κάνει την εξίσωση πολύ δυσκολότερη, ενώ οι ΗΠΑ μέχρι στιγμής εμφανίζονται επιφυλακτικές απέναντι σε μια νέα μεγάλης κλίμακας εμπλοκή στον πόλεμο της Υεμένης.

Η τρίτη είναι να επιχειρήσει το Ριάντ να συνδέσει το μέτωπο της Υεμένης με τη μεγαλύτερη διαπραγμάτευση ΗΠΑ–Ιράν.

Αυτό όμως θα αύξανε ακόμη περισσότερο τη σημασία της Τεχεράνης για τη σαουδαραβική ενεργειακή ασφάλεια.

Το νέο ενεργειακό τρίγωνο: Hormuz – Yanbu – Bab el-Mandeb

Η Σαουδική Αραβία βρίσκεται έτσι μπροστά σε ένα ενεργειακό τρίγωνο που δεν υπήρχε με αυτή την ένταση πριν από λίγους μήνες.

Hormuz: η παραδοσιακή έξοδος του Κόλπου.

Yanbu: η μεγάλη χερσαία παράκαμψη μέσω του East–West Pipeline.

Bab el-Mandeb: η θαλάσσια πύλη που πρέπει να περάσουν πολλά από τα φορτία του Yanbu για να κινηθούν προς την Ασία.

Ο East–West Pipeline παραμένει τεράστιο στρατηγικό πλεονέκτημα για το βασίλειο. Η επανεκκίνησή του το απέδειξε και η αντίδραση της αγοράς ήταν άμεση.

Αλλά η κρίση του 2026 αποκαλύπτει και τα όριά του.

Ένας αγωγός μπορεί να παρακάμψει ένα στενό. Δεν μπορεί να καταργήσει τη γεωγραφία.

Και αυτή τη στιγμή η γεωγραφία λέει ότι η ενεργειακή ασφάλεια της Σαουδικής Αραβίας δεν αποφασίζεται μόνο στο Ορμούζ.

Αποφασίζεται όλο και περισσότερο στην Ερυθρά Θάλασσα και στο Bab el-Mandeb.

Εκεί βρίσκεται πλέον ο κόμβος που μπορεί να μετατρέψει το Yanbu από τη μεγάλη ασφαλιστική δικλείδα του Ριάντ σε ένα λιμάνι με πετρέλαιο — αλλά χωρίς ασφαλή δρόμο προς τον βασικό του πελάτη.

Πηγή: pagenews.gr