Γεωπολιτικά

Ιράν κατά Ουκρανίας: «Δεν θα μείνει αναπάντητο»–Η Κασπία μπαίνει στον πόλεμο, συναγερμός στα Στενά του Ορμούζ

Ιράν κατά Ουκρανίας: «Δεν θα μείνει αναπάντητο»–Η Κασπία μπαίνει στον πόλεμο, συναγερμός στα Στενά του Ορμούζ

Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//Ιράν κατά Ουκρανίας: «Δεν θα μείνει αναπάντητο» – Η Κασπία μπαίνει στον πόλεμο, συναγερμός στα Στενά του Ορμούζ

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης

Προσθήκη του pagenews.gr
στο Google Discover
Η Τεχεράνη κατηγορεί προσωπικά τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι για το πλήγμα σε ιρανικό εμπορικό πλοίο στην Κασπία και προειδοποιεί με αντίποινα. Την ίδια ώρα, δεξαμενόπλοιο φέρεται να προσέκρουσε σε θαλάσσια νάρκη στα Στενά του Ορμούζ, ενισχύοντας τους φόβους ότι τα μέτωπα της Ουκρανίας και της Μέσης Ανατολής αρχίζουν να συγχωνεύονται.

Μια επικίνδυνη γεωπολιτική μετάλλαξη βρίσκεται σε εξέλιξη, καθώς η πολεμική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή αρχίζει να τέμνεται όλο και πιο καθαρά με τον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας.

Το Ιράν κατηγόρησε την Ουκρανία για επίθεση εναντίον ιρανικού εμπορικού πλοίου στην Κασπία Θάλασσα, με αποτέλεσμα να σκοτωθεί ένας ναυτικός και να τραυματιστεί ακόμη ένας. Η Τεχεράνη κάλεσε τον Ουκρανό επιτετραμμένο για εξηγήσεις και χαρακτήρισε το περιστατικό «εχθρική και εγκληματική ενέργεια».

Η αντίδραση, όμως, δεν περιορίστηκε στη διπλωματική διαμαρτυρία.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, απέδωσε προσωπικά την ευθύνη στον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, υποστηρίζοντας ότι η επίθεση πραγματοποιήθηκε κατ’ εντολήν του Ισραήλ, προκειμένου να εμπλακεί βαθύτερα η Ευρώπη στη σύγκρουση.

«Αυτό που έκανε το Κίεβο δεν μπορεί να μείνει αναπάντητο», ήταν το μήνυμα του επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας, ο οποίος δήλωσε ότι έθεσε το ζήτημα τόσο στην Ύπατη Εκπρόσωπο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Κάγια Κάλας όσο και στον Ρώσο υπουργό Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ.

Από την Κασπία στα Στενά του Ορμούζ

Την ίδια ώρα, ένα δεύτερο σοβαρό περιστατικό ήρθε να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την κατάσταση.

Ιρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι πετρελαιοφόρο εξερράγη αφού προσέκρουσε σε θαλάσσια νάρκη στα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα με τις ίδιες αναφορές, το πλοίο είχε αποκλίνει από τη διαδρομή που είχαν υποδείξει οι ιρανικές αρχές και είχε κινηθεί εκτός της θεωρούμενης ασφαλούς ζώνης ναυσιπλοΐας.

Μέχρι στιγμής δεν έχουν δημοσιοποιηθεί από ανεξάρτητη αρχή όλα τα στοιχεία για την ταυτότητα του δεξαμενόπλοιου, το φορτίο του, την έκταση των ζημιών ή πιθανές ανθρώπινες απώλειες. Οι πληροφορίες προέρχονται κυρίως από κρατικά ή ημικρατικά μέσα του Ιράν και παραμένουν υπό επαλήθευση.

Το περιστατικό, ωστόσο, είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό, καθώς καταγράφεται σε μία θαλάσσια περιοχή που βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο στρατιωτικών επιχειρήσεων, ελέγχων πλοίων και αντιπαράθεσης γύρω από την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.

Γιατί η Κασπία γίνεται νέο πολεμικό μέτωπο

Η επίθεση στο ιρανικό πλοίο δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη επεισόδιο του πολέμου.

Η Κασπία Θάλασσα είναι κρίσιμος στρατηγικός διάδρομος ανάμεσα στο Ιράν και τη Ρωσία. Μέσω αυτής διακινούνται εμπορεύματα, στρατιωτικό υλικό και φορτία που συνδέουν τον ιρανικό Νότο με τη ρωσική επικράτεια.

Η Ουκρανία υποστηρίζει ότι έπληξε πλοία τα οποία χρησιμοποιούνταν για τη μεταφορά στρατιωτικού φορτίου μεταξύ Ιράν και Ρωσίας. Η Τεχεράνη αντιτείνει ότι το σκάφος ήταν εμπορικό και ότι το πλήγμα συνιστά παραβίαση της κυριαρχίας και του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.

Το πραγματικό διακύβευμα είναι μεγαλύτερο: το Κίεβο επιχειρεί πλέον να πλήξει όχι μόνο τις ρωσικές στρατιωτικές υποδομές, αλλά και τις εφοδιαστικές αλυσίδες που συνδέουν τη Μόσχα με τους συμμάχους της.

Εφόσον η Ουκρανία διατηρήσει τη δυνατότητα να επιτίθεται σε στόχους στην Κασπία, η μέχρι σήμερα σχετικά προστατευμένη αυτή ζώνη μετατρέπεται σε νέο επιχειρησιακό θέατρο.

Η Τεχεράνη ανοίγει επισήμως θέμα αντιποίνων

Η φρασεολογία του Αμπάς Αραγτσί δεν αφήνει πολλά περιθώρια παρερμηνείας.

Το Ιράν δεν αρκείται στην καταδίκη του επεισοδίου, αλλά προετοιμάζει πολιτικά το έδαφος για κάποια μορφή απάντησης. Το ερώτημα είναι εάν η αντίδραση θα είναι στρατιωτική, κυβερνοπολεμική, μυστική ή έμμεση, μέσω οργανώσεων και συμμαχικών δικτύων.

Η απόσταση ανάμεσα στο Ιράν και στην Ουκρανία δεν αποτελεί απαγορευτικό παράγοντα για σύγχρονα μη επανδρωμένα αεροσκάφη ή πυραυλικά συστήματα μεγάλης εμβέλειας. Αυτό δεν σημαίνει ότι επίκειται άμεσο ιρανικό χτύπημα στο ουκρανικό έδαφος. Σημαίνει, όμως, ότι η απειλή δεν μπορεί να απορριφθεί ως τεχνικά αδύνατη.

Η τελική απόφαση θα είναι πρωτίστως πολιτική. Η Τεχεράνη θα πρέπει να σταθμίσει εάν μία άμεση επίθεση κατά της Ουκρανίας θα ενίσχυε τη σχέση της με τη Ρωσία ή θα άνοιγε ένα νέο μέτωπο με την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ.

Η κατηγορία περί ισραηλινού σχεδίου

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η ιρανική κατηγορία ότι η ουκρανική ενέργεια πραγματοποιήθηκε «κατ’ εντολήν του Ισραήλ».

Μέχρι στιγμής δεν έχει παρουσιαστεί δημόσια ανεξάρτητο αποδεικτικό στοιχείο που να τεκμηριώνει άμεσο ισραηλινό σχεδιασμό ή επιχειρησιακή συμμετοχή στην επίθεση της Κασπίας.

Η αναφορά, ωστόσο, εξυπηρετεί μια σαφή πολιτική αφήγηση της Τεχεράνης: ότι οι διαφορετικοί αντίπαλοί της δεν δρουν ανεξάρτητα, αλλά ως τμήματα μιας ενιαίας στρατηγικής πίεσης που περιλαμβάνει τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ, την Ουκρανία και ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.

Με αυτόν τον τρόπο, το Ιράν επιχειρεί να παρουσιάσει την επίθεση όχι ως ξεχωριστό ουκρανικό πλήγμα κατά της ρωσοϊρανικής εφοδιαστικής γραμμής, αλλά ως τμήμα του ευρύτερου πολέμου που θεωρεί ότι διεξάγεται εναντίον του.

Ο ρόλος της Ρωσίας

Η επικοινωνία Αραγτσί–Λαβρόφ δείχνει ότι η Τεχεράνη αντιμετωπίζει το επεισόδιο ως θέμα που αφορά άμεσα και τη Μόσχα.

Η Ρωσία έχει ισχυρή στρατιωτική παρουσία στην Κασπία, ενώ η περιοχή αποτελεί κρίσιμο χώρο για τη μεταφορά υλικών και την προστασία των νότιων εφοδιαστικών της διαδρομών. Η διεύρυνση της ουκρανικής δράσης στην περιοχή δημιουργεί νέα πίεση στη ρωσική άμυνα και υποχρεώνει το Κρεμλίνο να ενισχύσει την επιτήρηση ενός ακόμη μετώπου. Παράλληλα, το επεισόδιο μπορεί να επιταχύνει την επιχειρησιακή συνεργασία Ρωσίας και Ιράν σε τομείς όπως η αεράμυνα, η ανταλλαγή πληροφοριών και η προστασία θαλάσσιων μεταφορών.

Για την Ουκρανία, αντιθέτως, η επίθεση στέλνει μήνυμα ότι οποιοδήποτε μέσο μεταφέρει στρατιωτικό υλικό προς τη Ρωσία μπορεί να θεωρηθεί νόμιμος στόχος, ακόμη και μακριά από το παραδοσιακό πεδίο των συγκρούσεων.

Ορμούζ: Η παγκόσμια αγορά ενέργειας ξανά στην πρώτη γραμμή

Το περιστατικό με το δεξαμενόπλοιο στα Στενά του Ορμούζ επαναφέρει τον μεγαλύτερο φόβο των διεθνών αγορών: μία εκτεταμένη διακοπή των ενεργειακών μεταφορών.

Τα Στενά αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα σημεία διέλευσης πετρελαίου και φυσικού αερίου στον κόσμο. Κάθε νάρκη, έκρηξη, έλεγχος ή αναχαίτιση εμπορικού πλοίου αυξάνει άμεσα:

  • το κόστος ασφάλισης,
  • τους ναύλους των δεξαμενόπλοιων,
  • τον κίνδυνο καθυστερήσεων,
  • την πίεση στις τιμές του αργού,
  • την αβεβαιότητα για τις προμήθειες της Ευρώπης και της Ασίας.

Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο εύθραυστη καθώς οι στρατιωτικές επιχειρήσεις ΗΠΑ και Ιράν έχουν ήδη επικεντρωθεί στους θαλάσσιους διαδρόμους, ενώ ταυτόχρονα οι Χούθι απειλούν τη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα και στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Έτσι, δύο από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα του πλανήτη βρίσκονται ταυτόχρονα υπό στρατιωτική πίεση.

Η ευρύτερη περιφερειακή ανάφλεξη

Το μέτωπο δεν περιορίζεται στο Ιράν και στην Ουκρανία.

Στη Γάζα, ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε ότι σκότωσε στέλεχος της Χαμάς, το οποίο χαρακτήρισε υπεύθυνο για την παραγωγή μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Στη Δυτική Όχθη συνεχίζονται οι μεγάλης κλίμακας ισραηλινές επιχειρήσεις, με εφόδους, συλλήψεις και επιθέσεις εποίκων.

Στον Λίβανο, ο στρατός κατηγορεί το Ισραήλ ότι παραβιάζει συμφωνίες, κατεδαφίζοντας κατοικίες και πραγματοποιώντας επιθέσεις στο νότιο τμήμα της χώρας.

Στην Υεμένη, η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση δηλώνει ότι η περιφερειακή ειρήνη δεν μπορεί να αποκατασταθεί χωρίς να περιοριστεί η επιρροή των Φρουρών της Επανάστασης και των Χούθι.

Η εικόνα είναι αυτή μιας ενιαίας αλυσίδας κρίσεων, στην οποία κάθε τοπικό μέτωπο επηρεάζει το επόμενο.

Το Κατάρ και τα Εμιράτα αναζητούν διέξοδο

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα επιχειρούν να κρατήσουν ανοιχτούς τους διαύλους αποκλιμάκωσης.

Ο πρωθυπουργός και υπουργός Εξωτερικών του Κατάρ συζήτησε με τον σύμβουλο Εθνικής Ασφαλείας των Εμιράτων για την εφαρμογή των συμφωνημένων μηχανισμών ΗΠΑ–Ιράν, την προστασία της ελεύθερης ναυσιπλοΐας και την αποτροπή μιας νέας γενικευμένης ανάφλεξης στον Κόλπο.

Η διπλωματική κινητικότητα δείχνει ότι οι χώρες της περιοχής αντιλαμβάνονται τον κίνδυνο: μια σύγκρουση Ιράν–Ουκρανίας δεν θα παρέμενε απομονωμένη, αλλά θα μπορούσε να παρασύρει τη Ρωσία, την Ευρωπαϊκή Ένωση, το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Δύο πόλεμοι αρχίζουν να γίνονται ένας

Η επίθεση στην Κασπία αποτελεί το πιο καθαρό μέχρι στιγμής δείγμα ότι οι πόλεμοι της Ουκρανίας και της Μέσης Ανατολής δεν είναι πλέον απολύτως διακριτοί.

Η Ρωσία και το Ιράν έχουν αναπτύξει βαθιά στρατηγική συνεργασία. Η Ουκρανία επιδιώκει να πλήξει τις γραμμές που στηρίζουν τη ρωσική πολεμική μηχανή. Το Ισραήλ αντιμετωπίζει την Τεχεράνη ως υπαρξιακή απειλή. Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν να ελέγξουν τα Στενά του Ορμούζ, ενώ τα περιφερειακά δίκτυα του Ιράν ενεργοποιούνται από τον Λίβανο έως την Υεμένη.

Σε αυτό το σύστημα, ένα χτύπημα σε εμπορικό πλοίο στην Κασπία μπορεί να οδηγήσει σε αντίποινα στην Ευρώπη, μία νάρκη στον Ορμούζ να προκαλέσει άνοδο του πετρελαίου διεθνώς και μία επίθεση των Χούθι να επηρεάσει την τροφοδοσία ολόκληρης της Δύσης.

Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο εάν το Ιράν θα απαντήσει στην Ουκρανία. Είναι εάν η απάντηση αυτή θα αποτελέσει το σημείο όπου δύο μεγάλοι πόλεμοι θα πάψουν οριστικά να θεωρούνται ξεχωριστοί.

Πηγή: pagenews.gr

Βασίλης Διαμαντάκος
Ο ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ
Βασίλης Διαμαντάκος Δημοσιογράφος Διεθνούς Πολιτικής & Γεωπολιτικής Ανάλυσης
Καλύπτει διεθνείς πολιτικές εξελίξεις, γεωπολιτικές ανακατατάξεις, διπλωματικές σχέσεις και ζητήματα διεθνούς ασφάλειας. Διαθέτει περισσότερα από 20 χρόνια εμπειρίας στο διεθνές πολιτικό και γεωπολιτικό ρεπορτάζ, έχοντας παρακολουθήσει σημαντικά γεγονότα που διαμόρφωσαν το παγκόσμιο πολιτικό σκηνικό. Απόφοιτος του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών, με μεταπτυχιακή εξειδίκευση στις Διεθνείς Σχέσεις και τη Γεωπολιτική.

Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο