Η Άγκυρα ζητά «άδεια» για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ: Νέα πίεση στον χάρτη της Μεσογείου

Η Τουρκία αξιώνει προηγούμενο συντονισμό για εργασίες σε θαλάσσιες περιοχές που θεωρεί δική της υφαλοκρηπίδα. Το Great Sea Interconnector γίνεται ξανά πεδίο σύγκρουσης ανάμεσα σε ένα ευρωπαϊκό ενεργειακό έργο και τις τουρκικές διεκδικήσεις.

Το υποθαλάσσιο καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ επιστρέφει στο επίκεντρο της έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο. Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας προειδοποίησε ότι εργασίες για το Great Sea Interconnector σε περιοχές που η Άγκυρα θεωρεί τουρκική υφαλοκρηπίδα πρέπει να συντονίζονται εκ των προτέρων μαζί της. Η προειδοποίηση αφορά τη χάραξη ενός ενεργειακού διαδρόμου, αλλά το μήνυμά της είναι βαθύτερα γεωπολιτικό: η Τουρκία επιδιώκει ρόλο στις αποφάσεις για το πού και πώς θα γίνουν οι εργασίες στη θάλασσα.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Al-Monitor, η Άγκυρα επικαλέστηκε το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 και τα όρια υφαλοκρηπίδας που γνωστοποίησε στον ΟΗΕ το 2020. Στην ίδια τοποθέτηση έβαλε στο ίδιο πλαίσιο την πόντιση καλωδίων, τους αγωγούς και τις επιστημονικές έρευνες, ζητώντας προηγούμενο συντονισμό για δραστηριότητες σε περιοχές που διεκδικεί.

Το κρίσιμο σημείο: Καλώδιο ή αγωγός;

Η διάκριση έχει σημασία. Το άρθρο 79 της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας αναγνωρίζει στα κράτη το δικαίωμα να τοποθετούν υποθαλάσσια καλώδια και αγωγούς στην υφαλοκρηπίδα. Προβλέπει συναίνεση του παράκτιου κράτους για τη χάραξη της διαδρομής ενός αγωγού, αλλά δεν διατυπώνει αντίστοιχη γενική απαίτηση προηγούμενης άδειας για ένα καλώδιο. Οι επιστημονικές έρευνες διέπονται από άλλες διατάξεις.

Η Άγκυρα παρουσιάζει αυτές τις δραστηριότητες ως ενιαίο ζήτημα «συντονισμού». Η Αθήνα και η Λευκωσία απορρίπτουν τις τουρκικές διεκδικήσεις που περιορίζουν τα θαλάσσια δικαιώματά τους. Το γεγονός ότι η Τουρκία επικαλείται δικαιώματα σε μια περιοχή δεν σημαίνει ότι οι αξιώσεις της έχουν γίνει αποδεκτές από τις άλλες πλευρές.

Γιατί το Great Sea Interconnector έχει τέτοιο βάρος

Το έργο προβλέπει αμφίδρομη ηλεκτρική σύνδεση της Κρήτης με την Κύπρο και, σε επόμενη φάση, με το Ισραήλ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το παρουσιάζει ως έναν από τους μεγαλύτερους υποθαλάσσιους ηλεκτρικούς διαδρόμους διεθνώς και αναφέρει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για το τμήμα Κρήτης–Κύπρου.

Πέρα από την ασφάλεια τροφοδοσίας και τη δυνατότητα ανταλλαγής ηλεκτρικής ενέργειας, το καλώδιο έχει και στρατηγική αξία. Μια λειτουργική διασύνδεση θα ενώσει ηλεκτρικά την Κύπρο με την ευρωπαϊκή αγορά και θα δημιουργήσει μια νέα ενεργειακή διαδρομή στην Ανατολική Μεσόγειο. Γι’ αυτό κάθε βήμα των εργασιών έχει γίνει ταυτόχρονα και δοκιμή των αντικρουόμενων θέσεων για τις θαλάσσιες ζώνες.

Το έργο έχει αποκτήσει νέα κινητικότητα. Τον Αύγουστο, παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη, ανακοινώθηκε συμφωνίαγια την είσοδο της γαλλικής Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στην εταιρεία του Great Sea Interconnector, καθώς και συμφωνία για έρευνες βυθού.

Η μάχη θα κριθεί στη θάλασσα και στη διπλωματία

Η σημερινή τουρκική δήλωση δεν είναι από μόνη της ανακοίνωση ναυτικής επέμβασης. Είναι όμως σαφής προειδοποίηση πριν από εργασίες που χρειάζονται πλοία, έρευνες και συγκεκριμένη πορεία στον βυθό. Το 2024, κατά τη διάρκεια ερευνών για το έργο, η παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων είχε ήδη δείξει πόσο γρήγορα ένα τεχνικό στάδιο μπορεί να μετατραπεί σε διπλωματική κρίση. Al-Monitor

Το επόμενο κρίσιμο τεστ θα είναι πρακτικό: αν οι έρευνες και η πόντιση προχωρήσουν σύμφωνα με τον σχεδιασμό και πώς θα αντιδράσει η Άγκυρα όταν τα συνεργεία βρεθούν σε περιοχές που διεκδικεί. Για Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ, η ολοκλήρωση του καλωδίου αφορά την ενέργεια. Για την Τουρκία, αφορά και το ποιος θα έχει λόγο στον χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου.

Πηγή: pagenews.gr