«Κανείς δεν θα μας πει τι θα πουλήσουμε»: Ο Τραμπ ανατρέπει ισορροπίες και φέρνει Τουρκία–Ισραήλ σε σύγκρουση

Η δημόσια απόρριψη των ενστάσεων του Μπενιαμίν Νετανιάχου από τον Ντόναλντ Τραμπ ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στην αμερικανική στρατηγική. Η πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 δεν αφορά μόνο την Άγκυρα και το Ισραήλ, αλλά επηρεάζει το ΝΑΤΟ, την Ανατολική Μεσόγειο, την Ελλάδα και τη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας μετά τον πόλεμο με το Ιράν.

Ο Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε να απαντήσει δημόσια, με τρόπο που δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών, στις αντιρρήσεις του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου για την πιθανή πώληση μαχητικών F-35 στην Τουρκία.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους μέσα στο Air Force One, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε χαρακτηριστικά:

«Κανείς δεν θα μας πει τι πρέπει να πουλήσουμε.»

Παράλληλα χαρακτήρισε την Τουρκία «πολύ καλό σύμμαχο», αναγνώρισε ότι η Άγκυρα δεν διατηρεί καλές σχέσεις με το Ισραήλ, αλλά επέμεινε ότι οι αποφάσεις για τις αμερικανικές εξαγωγές οπλικών συστημάτων λαμβάνονται αποκλειστικά στην Ουάσιγκτον.

Η δήλωση αποτελεί ίσως την πιο σαφή δημόσια διαφοροποίηση του Τραμπ απέναντι στις πιέσεις της κυβέρνησης Νετανιάχου από την έναρξη της δεύτερης θητείας του.

Μήνυμα προς το Ισραήλ: Η Ουάσιγκτον αποφασίζει μόνη της

Οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου δεν ήταν μια απλή απάντηση σε ερώτηση δημοσιογράφου.

Αποτελούν σαφές πολιτικό μήνυμα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν προτίθενται να επιτρέψουν σε καμία τρίτη χώρα —ακόμη και στον στενότερο σύμμαχό τους στη Μέση Ανατολή— να υπαγορεύει την αμερικανική πολιτική εξοπλισμών.

Ο Τραμπ δήλωσε:«Η Τουρκία δεν είναι ιδιαίτερα φίλη του Ισραήλ… αλλά έχει υπάρξει εξαιρετική για εμένα.»

Πρόκειται για μια διατύπωση που συνδέει ευθέως τη στρατηγική του επιλογή με τη σημασία που αποδίδει στην Τουρκία ως κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ και βασικό περιφερειακό παίκτη.

Η απάντηση στον Νετανιάχου

Λίγες εβδομάδες πριν, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου είχε καλέσει δημόσια την Ουάσιγκτον να μην επιτρέψει την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός υποστήριξε ότι:

• η κυβέρνηση Ερντογάν ακολουθεί εχθρική πολιτική απέναντι στο Ισραήλ,
• στηρίζει τη Χαμάς,
• διατηρεί στενές σχέσεις με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα,
• μια πώληση F-35 θα διατάρασσε την ισορροπία ισχύος στη Μέση Ανατολή.

Η σημερινή απάντηση του Τραμπ ουσιαστικά απέρριψε δημόσια αυτές τις ενστάσεις.

Δεν εγκαταλείπει τον Νετανιάχου

Παρά την έντονη διαφοροποίηση στο θέμα των F-35, ο Τραμπ φρόντισε να μην εμφανιστεί ως αντίπαλος του Ισραήλ.

Αντίθετα, επαίνεσε τον Νετανιάχου για τον χειρισμό του πολέμου με το Ιράν.

«Ο Μπίμπι ήταν εξαιρετικός. Ήταν πρωθυπουργός σε περίοδο πολέμου.»

Παράλληλα υποστήριξε ότι το Ιράν βρίσκεται πλέον «στο 8% της ισχύος που διέθετε πριν από τέσσερις μήνες», παρουσιάζοντας την κοινή αμερικανοϊσραηλινή στρατιωτική πίεση ως επιτυχημένη.

Η στάση αυτή δείχνει ότι ο Τραμπ επιχειρεί να διαχωρίσει δύο ζητήματα:

• τη στρατηγική συμμαχία ΗΠΑ–Ισραήλ,
• την αμερικανική πολιτική απέναντι στην Τουρκία.

Γιατί η Τουρκία επιστρέφει στο επίκεντρο

Η αλλαγή στάσης της Ουάσιγκτον δεν είναι τυχαία.

Μετά:

• τον πόλεμο Ισραήλ–Ιράν,
• την ανατροπή των ισορροπιών στη Συρία,
• την ενίσχυση της ρωσικής παρουσίας στον Εύξεινο Πόντο,
• τη σημασία της Μαύρης Θάλασσας,
• την αυξημένη νατοϊκή παρουσία,

η γεωστρατηγική αξία της Τουρκίας έχει αυξηθεί σημαντικά.

Η Άγκυρα ελέγχει:

• τα Στενά του Βοσπόρου,
• την πρόσβαση στη Μαύρη Θάλασσα,
• κρίσιμους αγωγούς φυσικού αερίου,
• κομβικά αεροδρόμια και βάσεις του ΝΑΤΟ.

Για την κυβέρνηση Τραμπ, η Τουρκία θεωρείται αναντικατάστατος κρίκος στη νότια πτέρυγα της Συμμαχίας.

Το μεγάλο εμπόδιο παραμένει οι S-400

Παρά το θετικό πολιτικό κλίμα, η επιστροφή της Τουρκίας στα F-35 δεν είναι αυτόματη.

Η Άγκυρα αποβλήθηκε από το πρόγραμμα το 2019 μετά την αγορά του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400, καθώς οι ΗΠΑ υποστήριξαν ότι η συνύπαρξη των δύο συστημάτων θα μπορούσε να εκθέσει κρίσιμα τεχνολογικά δεδομένα του F-35 στη Ρωσία.

Η Ουάσιγκτον εξακολουθεί επισήμως να θεωρεί το ζήτημα ανοιχτό.

Επομένως, ακόμη και αν ο Τραμπ επιθυμεί πολιτικά την πώληση, θα απαιτηθούν τεχνικές και θεσμικές αποφάσεις, καθώς και η έγκριση του Κογκρέσου.

Το δίλημμα του Τραμπ

Ο Αμερικανός πρόεδρος βρίσκεται ανάμεσα σε δύο διαφορετικές στρατηγικές.

Η πρώτη δίνει προτεραιότητα στην αποκλειστική στρατιωτική υπεροχή του Ισραήλ στη Μέση Ανατολή.

Η δεύτερη επιδιώκει την πλήρη επανένταξη της Τουρκίας στη δυτική αρχιτεκτονική ασφαλείας, ακόμη και αν αυτό προκαλεί δυσφορία στην Ιερουσαλήμ.

Οι σημερινές δηλώσεις δείχνουν ότι ο Τραμπ γέρνει προς τη δεύτερη επιλογή.

Τι σημαίνει για την Ελλάδα

Για την Αθήνα, οι εξελίξεις παρακολουθούνται με ιδιαίτερη προσοχή.

Η πιθανή απόκτηση F-35 από την Τουρκία θα άλλαζε τα δεδομένα στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, ιδιαίτερα σε βάθος χρόνου.

Η Ελλάδα έχει ήδη δρομολογήσει την ένταξή της στο πρόγραμμα των F-35 και επενδύει στην ποιοτική αναβάθμιση της Πολεμικής Αεροπορίας μέσω του συνδυασμού Rafale, F-16 Viper και μελλοντικών F-35.

Εάν όμως η Τουρκία αποκτήσει επίσης το ίδιο αεροσκάφος, η ισορροπία θα επανέλθει σε διαφορετική βάση, μεταφέροντας τον ανταγωνισμό σε άλλους τομείς, όπως:

• τα όπλα μεγάλης ακτίνας,
• τα drones,
• η αεράμυνα,
• οι δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου,
• η διαλειτουργικότητα με το ΝΑΤΟ.

Η νέα εξίσωση της Μέσης Ανατολής

Η στάση του Τραμπ αποκαλύπτει μια ευρύτερη στρατηγική μετατόπιση.

Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο περιφερειακές δυνάμεις που βρίσκονται σε διαρκή πολιτική σύγκρουση:

• το Ισραήλ,
• την Τουρκία.

Ο στόχος δεν είναι να επιλέξει αποκλειστικά τη μία πλευρά, αλλά να διατηρήσει και τις δύο εντός της αμερικανικής σφαίρας επιρροής.

Η προσπάθεια αυτή γίνεται ακόμη δυσκολότερη μετά τον πόλεμο με το Ιράν, καθώς η Τουρκία φιλοδοξεί να αναδειχθεί σε κυρίαρχη δύναμη του μουσουλμανικού κόσμου, ενώ το Ισραήλ επιδιώκει να διατηρήσει την απόλυτη στρατιωτική υπεροχή στην περιοχή.

Το πραγματικό μήνυμα του Τραμπ

Πίσω από τη φράση «κανείς δεν θα μας πει τι θα πουλήσουμε» κρύβεται μια ευρύτερη αντίληψη για την αμερικανική εξωτερική πολιτική.

Ο Τραμπ θέλει να καταστήσει σαφές ότι:

• οι αμερικανικές εξαγωγές όπλων αποτελούν εργαλείο στρατηγικής,
• η Ουάσιγκτον δεν εκχωρεί τις αποφάσεις της ούτε στους συμμάχους της,
• οι ισορροπίες στη Μέση Ανατολή θα καθορίζονται από τα αμερικανικά συμφέροντα και όχι από τις προτιμήσεις των περιφερειακών παικτών.

Το εάν αυτή η πολιτική θα οδηγήσει τελικά σε πώληση F-35 στην Τουρκία παραμένει ανοιχτό.

Ωστόσο, η δημόσια διαφοροποίηση του Αμερικανού προέδρου από τον Νετανιάχου σηματοδοτεί ήδη μια νέα φάση στις σχέσεις ΗΠΑ–Τουρκίας, με πιθανές συνέπειες για το ΝΑΤΟ, την Ανατολική Μεσόγειο και τη συνολική ισορροπία ισχύος στην περιοχή.

Πηγή: pagenews.gr