Η Ευρώπη επανεξοπλίζεται, αλλά οι εθνικοί πρωταθλητές κερδίζουν τον πόλεμο των συμβολαίων

Η SAFE και το EDIP επιταχύνουν την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, όμως η συγκέντρωση κεφαλαίων σε λίγους κολοσσούς, οι αντιφάσεις του κανόνα του 65% και ο αποκλεισμός της Βρετανίας αποκαλύπτουν ότι η στρατηγική αυτονομία της Ε.Ε. παραμένει έργο υπό διαμόρφωση.

Οι μεγάλοι ευρωπαϊκοί όμιλοι γίνονται οι απόλυτοι νικητές

Η τεράστια χρηματοδότηση που κινητοποιούν τα ευρωπαϊκά προγράμματα SAFE και EDIP δεν κατανέμεται ομοιόμορφα στην αγορά. Αντίθετα, συγκεντρώνεται σε έναν περιορισμένο αριθμό μεγάλων αμυντικών ομίλων που διαθέτουν ήδη τις παραγωγικές δυνατότητες, την τεχνογνωσία και την οικονομική ισχύ να αναλάβουν έργα δισεκατομμυρίων ευρώ.

Πρώτος μεγάλος κερδισμένος αναδεικνύεται η γερμανική Rheinmetall, ο κορυφαίος ευρωπαϊκός παραγωγός πυρομαχικών πυροβολικού και τεθωρακισμένων οχημάτων. Οι αναλυτές προβλέπουν ότι οι πωλήσεις της ενδέχεται να αυξηθούν έως και 45% μέσα στο 2026, καθώς οι νέες παραγγελίες από κυβερνήσεις της Ευρώπης πολλαπλασιάζονται.

Εξίσου ισχυρή είναι η θέση της KNDS, της γαλλογερμανικής κοινοπραξίας που κατασκευάζει άρματα μάχης και συστήματα πυροβολικού. Η εταιρεία διαθέτει ανεκτέλεστο υπόλοιπο παραγγελιών περίπου 33 δισ. ευρώ, ενώ εκτιμάται ότι τα έσοδά της θα αυξηθούν κατά περίπου 30% τα επόμενα χρόνια.

Οι αγορές ζητούν πλέον αποτελέσματα και όχι πολιτικές εξαγγελίες

Παρά την ισχυρή ζήτηση, η KNDS ανέβαλε την προγραμματισμένη δημόσια εγγραφή της.

Η απόφαση αυτή δεν οφείλεται σε έλλειψη συμβολαίων αλλά στη στάση των θεσμικών επενδυτών, οι οποίοι αρνήθηκαν να αποδεχθούν μια αποτίμηση βασισμένη κυρίως στις προσδοκίες.

Το μήνυμα των αγορών είναι σαφές:

Οι επενδυτές δεν αρκούνται πλέον στις πολιτικές δεσμεύσεις περί επανεξοπλισμού. Ζητούν αποδείξεις ότι τα εργοστάσια μπορούν να παραδώσουν εγκαίρως, ότι οι γραμμές παραγωγής λειτουργούν αποτελεσματικά, ότι τα περιθώρια κέρδους διατηρούνται και ότι οι ταμειακές ροές δικαιολογούν τις υψηλές αποτιμήσεις.

Στην ίδια κατηγορία των μεγάλων ευρωπαϊκών «πρωταθλητών» εντάσσονται επίσης οι Leonardo, Thales και Saab, οι οποίες απορροφούν σημαντικό μέρος των νέων επενδύσεων.

Αντίθετα, οι μικρότερες εθνικές αμυντικές βιομηχανίες συμμετέχουν κυρίως ως υπεργολάβοι των μεγάλων ομίλων, χωρίς να αποτελούν τους βασικούς αποδέκτες της νέας χρηματοδότησης.

Η Πολωνία μετατρέπεται στο νέο εργοστάσιο αρμάτων της Ευρώπης

Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση της νέας ευρωπαϊκής παραγωγικής στρατηγικής είναι η Πολωνία.

Το πρόγραμμα K2PL, ύψους περίπου 6,5 δισ. δολαρίων, που υλοποιείται σε συνεργασία με τη νοτιοκορεατική Hyundai Rotem, προβλέπει την τελική συναρμολόγηση των αρμάτων στο κρατικό εργοστάσιο Bumar-Łabędy στο Γκλίβιτσε.

Από το 2028 η μονάδα αναμένεται να παράγει έως και 50 άρματα μάχης ετησίως, δημιουργώντας περισσότερες από 10.000 νέες θέσεις εργασίας και μετατρέποντας την Πολωνία σε σημαντικό περιφερειακό κέντρο συντήρησης και παραγωγής για την ευρωπαϊκή αγορά.

Η μεγάλη αντίφαση του κανόνα του 65%

Εδώ όμως αναδεικνύεται η μεγαλύτερη αντίφαση της ευρωπαϊκής στρατηγικής.

Το πρόγραμμα της Πολωνίας θεωρείται πρότυπο ανάπτυξης ευρωπαϊκής παραγωγικής ικανότητας, ωστόσο βασίζεται σε νοτιοκορεατικό σχεδιασμό και νοτιοκορεατική πνευματική ιδιοκτησία.

Αυτό έρχεται σε εμφανή αντίθεση με τον βασικό στόχο του SAFE, ο οποίος μέσω του κανόνα του 65% ευρωπαϊκού περιεχομένου επιδιώκει ακριβώς τη μείωση της εξάρτησης από τεχνολογίες και προμηθευτές εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Με άλλα λόγια, ενώ οι Βρυξέλλες εμφανίζονται ιδιαίτερα αυστηρές απέναντι στο Ηνωμένο Βασίλειο, επιδεικνύουν μεγαλύτερη ευελιξία όταν πρόκειται για εθνικά προγράμματα που βασίζονται σε τεχνολογία τρίτων χωρών αλλά δημιουργούν εργοστάσια και θέσεις εργασίας εντός της Ε.Ε.

Βρετανία και Πολωνία: δύο διαφορετικά μέτρα;

Η σύγκριση είναι ενδεικτική.

Το Ηνωμένο Βασίλειο, του οποίου οι ένοπλες δυνάμεις και η αμυντική βιομηχανία παραμένουν από τις πλέον διαλειτουργικές με τους ευρωπαϊκούς στρατούς, αντιμετωπίζει αυστηρή εφαρμογή των κανόνων συμμετοχής.

Αντίθετα, η Πολωνία υλοποιεί ένα πρόγραμμα με σημαντική εξάρτηση από νοτιοκορεατική τεχνολογία, χωρίς αυτό να εμποδίζει την ένταξή του στη νέα ευρωπαϊκή βιομηχανική στρατηγική.

Το αποτέλεσμα είναι να δημιουργείται η εντύπωση ότι η στρατηγική αυτονομία εφαρμόζεται περισσότερο με πολιτικά παρά με καθαρά βιομηχανικά κριτήρια.

Δύο διαφορετικά συστήματα προμηθειών λειτουργούν πλέον παράλληλα

Παράλληλα, η Ευρώπη οδηγείται στη δημιουργία δύο σχεδόν παράλληλων αρχιτεκτονικών προμηθειών.

Η πρώτη οργανώνεται γύρω από τα ευρωπαϊκά εργαλεία SAFE, EDIP και τους νέους κανόνες “Buy European”, που ευνοούν προμηθευτές της Ε.Ε., του ΕΟΧ και της Ουκρανίας.

Η δεύτερη συνεχίζει να λειτουργεί μέσω των μηχανισμών του ΝΑΤΟ, όπως ο NATO Support and Procurement Agency (NSPA) και η Joint Expeditionary Force (JEF) υπό βρετανική ηγεσία, όπου συμμετέχουν χώρες που δεν καλύπτονται πλήρως από τα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία.

Αυτή η διπλή αρχιτεκτονική δημιουργεί τον κίνδυνο επικάλυψης επενδύσεων, διαφορετικών τεχνικών προτύπων και παράλληλων αλυσίδων εφοδιασμού.

Τρία πιθανά σενάρια για την επόμενη δεκαετία

Βασικό σενάριο (πιθανότητα περίπου 55%)

Η χρηματοδότηση συνεχίζει να κατευθύνεται κυρίως προς τους μεγάλους ευρωπαϊκούς ομίλους, με τη Γερμανία και την Πολωνία να εξελίσσονται στους βασικούς παραγωγικούς κόμβους. Το Ηνωμένο Βασίλειο παραμένει εκτός SAFE, εμβαθύνοντας τις διμερείς αμυντικές συνεργασίες του με ευρωπαϊκές χώρες μέσω του ΝΑΤΟ.

Αρνητικό σενάριο

Οι καθυστερήσεις στην υλοποίηση των έργων και η επιφυλακτικότητα των επενδυτών οδηγούν σε χαμηλότερες αποδόσεις από τις αναμενόμενες. Η Ευρώπη αποκτά περισσότερες ανακοινωμένες επενδύσεις παρά πραγματική παραγωγική δυναμικότητα, ενώ οι διαφορετικές εθνικές επιλογές αυξάνουν τον κατακερματισμό της αγοράς.

Θετικό σενάριο

Τα κοινά προγράμματα του EDIP ωριμάζουν σε πραγματικές ευρωπαϊκές δυνατότητες, ενώ Λονδίνο και Βρυξέλλες καταλήγουν σε ειδική συμφωνία αμυντικής συνεργασίας που γεφυρώνει το χάσμα του SAFE. Παράλληλα, οι μηχανισμοί προμηθειών της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ συγκλίνουν, δημιουργώντας μια πραγματικά διαλειτουργική ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανική βάση.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποδεικνύει ότι μπορεί να κινητοποιήσει τεράστια κεφάλαια και να επεκτείνει την αμυντική της παραγωγή με πρωτοφανή ταχύτητα. Ωστόσο, η οικονομική επιτυχία δεν συνοδεύεται ακόμη από αντίστοιχη στρατηγική συνοχή.

Η συγκέντρωση των συμβολαίων σε λίγους μεγάλους ευρωπαϊκούς ομίλους, οι ευέλικτες ερμηνείες του κανόνα του 65% σε ορισμένες περιπτώσεις και ο αποκλεισμός ενός στενού συμμάχου όπως το Ηνωμένο Βασίλειο δείχνουν ότι η ευρωπαϊκή αμυντική ολοκλήρωση παραμένει ανολοκλήρωτη.

Το κρίσιμο τεστ θα έρθει πριν από τις πρώτες μεγάλες παραδόσεις του EDIP το 2028. Αν έως τότε Βρυξέλλες και Λονδίνο δεν έχουν διαμορφώσει ένα νέο πλαίσιο συνεργασίας, η Ευρώπη κινδυνεύει να διαθέτει μεγαλύτερη αμυντική παραγωγή αλλά όχι μια πραγματικά ενιαία ευρωπαϊκή αμυντική αγορά.

Πηγή: pagenews.gr