Φον ντερ Λάιεν: Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφάλειας στα πρότυπα ΝΑΤΟ–ΕΕ θωρακίζεται απέναντι στις υβριδικές απειλές

Με μία από τις σημαντικότερες θεσμικές προτάσεις της σημερινής ομιλίας για την Κατάσταση της Ένωσης, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν άνοιξε τη συζήτηση για έναν ευρωπαϊκό μηχανισμό συλλογικής αντίδρασης απέναντι σε drones, σαμποτάζ, κυβερνοεπιθέσεις, παραπληροφόρηση και άλλες απειλές που βρίσκονται κάτω από το κατώφλι μιας συμβατικής ένοπλης επίθεσης. Στόχος: η Ευρώπη να αποκτήσει δικό της «εγχειρίδιο» ασφάλειας και ταχύτερη πολιτική αντίδραση.

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επέλεξε σήμερα, Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου, το βήμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο για να θέσει ένα ερώτημα που αγγίζει πλέον τον πυρήνα της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας:

Τι κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση όταν δέχεται μια επίθεση που δεν είναι αρκετή για να χαρακτηριστεί «πόλεμος», αλλά είναι αρκετά σοβαρή ώστε να απειλεί την εθνική ασφάλεια ενός κράτους-μέλους;

Η απάντηση που έδωσε η πρόεδρος της Κομισιόν είναι η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού πλαισίου αντιμετώπισης υβριδικών απειλών και η προώθηση της ιδέας ενός «Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφάλειας».

«Η Ευρώπη χρειάζεται το δικό της εγχειρίδιο»

Η φον ντερ Λάιεν ήταν σαφής ως προς το κενό που θεωρεί ότι υπάρχει σήμερα.

«Η Ευρώπη χρειάζεται το δικό της εγχειρίδιο αντιμετώπισης υβριδικών απειλών. Χρειαζόμαστε επειγόντως συναίνεση σχετικά με τον τρόπο αντίδρασης σε συγκεκριμένα περιστατικά», δήλωσε από το Στρασβούργο.

Το κρίσιμο σημείο βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο περιέγραψε αυτά τα περιστατικά: ενέργειες που «δεν φτάνουν στο επίπεδο της ένοπλης επίθεσης, αλλά απειλούν σαφώς την εθνική μας ασφάλεια».

Είναι ακριβώς η λεγόμενη «γκρίζα ζώνη» της σύγχρονης ασφάλειας.

Μια κυβερνοεπίθεση σε κρίσιμες υποδομές, ένα περιστατικό σαμποτάζ, μια επιχείρηση με drones ή μια συντονισμένη εκστρατεία ξένης παρέμβασης μπορεί να προκαλέσει μεγάλη ζημιά χωρίς να αποτελεί συμβατική στρατιωτική εισβολή.

Το μοντέλο του ΝΑΤΟ και η μεγάλη διαφορά

Η πολιτική σημασία της πρότασης βρίσκεται στην προσπάθεια να αποκτήσει η ΕΕ πιο συγκροτημένο μηχανισμό διαβούλευσης και αντίδρασης σε ζητήματα ασφαλείας.

Αυτό δεν σημαίνει δημιουργία ενός ευρωπαϊκού «Άρθρου 5» ούτε ότι η Κομισιόν αντικαθιστά το ΝΑΤΟ.

Το ΝΑΤΟ παραμένει η βασική δομή συλλογικής άμυνας για τα ευρωπαϊκά κράτη που είναι μέλη του.

Η πρόταση της φον ντερ Λάιεν αφορά ένα διαφορετικό κενό: τι συμβαίνει πριν μια εχθρική ενέργεια φθάσει στο επίπεδο μιας ένοπλης επίθεσης και πώς μπορούν οι «27» να συμφωνούν ταχύτερα σε κοινή απάντηση.

Drones, κυβερνοεπιθέσεις και παραπληροφόρηση

Η πρόεδρος της Κομισιόν συνέδεσε τη νέα αρχιτεκτονική με το περιβάλλον ασφαλείας που αντιμετωπίζει ήδη η Ευρώπη.

Στην ομιλία της αναφέρθηκε στις απειλές από drones, στις υβριδικές επιχειρήσεις και στην παραπληροφόρηση που στοχεύει ευρωπαϊκές δημοκρατίες. Παράλληλα έκανε ειδική αναφορά στη ρωσική παρέμβαση και στις προσπάθειες υπονόμευσης της εμπιστοσύνης στους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Η συζήτηση δεν ξεκινά από το μηδέν. Την προηγούμενη χρονιά η φον ντερ Λάιεν είχε προτείνει ένα «drone wall» στην ανατολική πτέρυγα, το οποίο στη συνέχεια εντάχθηκε σε ευρύτερη European Drone Defence Initiative. Το Euronews σημειώνει ότι το αρχικό σχέδιο δεν είχε υλοποιηθεί ως είχε εξαγγελθεί, αν και η Κομισιόν προχώρησε τον αμυντικό οδικό χάρτη με ιδιαίτερη έμφαση σε drones και anti-drone τεχνολογίες.

«Ένας ανοιχτά εχθρικός κόσμος»

Το νέο δόγμα ασφάλειας εντάχθηκε από τη φον ντερ Λάιεν σε μια πολύ ευρύτερη πολιτική περιγραφή της θέσης της Ευρώπης.

Η πρόεδρος της Κομισιόν μίλησε για έναν «ανοιχτά εχθρικό κόσμο»: πόλεμος στην ευρωπαϊκή ήπειρο, συγκρούσεις στη γειτονιά της ΕΕ, σκληρός παγκόσμιος ανταγωνισμός για βιομηχανική ισχύ και επιχειρήσεις υπονόμευσης των ευρωπαϊκών δημοκρατιών.

Και έθεσε το πολιτικό δίλημμα της επόμενης περιόδου:

«Η πορεία μας είναι ξεκάθαρη: να οικοδομήσουμε μια ανεξάρτητη Ευρώπη που έχει τη δύναμη να δράσει. Η επιλογή είναι δική μας: μια ισχυρή, ανεξάρτητη Ευρώπη με τη δύναμη να δράσει ή μια Ευρώπη διχασμένη, εξαρτημένη και χωρίς κατεύθυνση».

Άμυνα: +80% οι δαπάνες σε πέντε χρόνια

Η μετατόπιση της ευρωπαϊκής ατζέντας προς την ασφάλεια αποτυπώνεται και στις αμυντικές δαπάνες.

Σύμφωνα με όσα παρουσίασε σήμερα η φον ντερ Λάιεν, οι αμυντικές δαπάνες στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί σχεδόν κατά 80% μέσα στην τελευταία πενταετία.

Η πρόεδρος της Κομισιόν συνέδεσε αυτή την ενίσχυση με την υποστήριξη προς την Ουκρανία, την προστασία της Γροιλανδίας και την ανάγκη η Ευρώπη να διαθέτει μεγαλύτερη δυνατότητα αυτόνομης δράσης.

Το μήνυμα είναι ότι η «στρατηγική αυτονομία» περνά σταδιακά από την πολιτική ορολογία σε συγκεκριμένες δομές, αμυντικές δαπάνες και μηχανισμούς αντίδρασης.

Ουκρανία, Ρωσία και η επόμενη γραμμή άμυνας

Η Ουκρανία παραμένει στον πυρήνα αυτής της στρατηγικής.

Ήδη πριν από τη σημερινή ομιλία, οι Βρυξέλλες προετοίμαζαν τη συζήτηση γύρω από νέα στήριξη προς το Κίεβο, τη χρήση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων και ένα επόμενο πακέτο κυρώσεων κατά της Μόσχας.

Όμως η σημερινή παρέμβαση διευρύνει το ζήτημα.

Η ευρωπαϊκή ασφάλεια δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως θέμα της πρώτης γραμμής στην Ουκρανία. Μεταφέρεται στις κρίσιμες υποδομές, στα δίκτυα, στον κυβερνοχώρο, στις εκλογικές διαδικασίες και στον ευρωπαϊκό εναέριο χώρο.

Και νέο εργαλείο έκτακτης ανάγκης για το μεταναστευτικό

Η φον ντερ Λάιεν συνέδεσε την ισχυρότερη ευρωπαϊκή δυνατότητα αντίδρασης και με το μεταναστευτικό.

Σήμερα πρότεινε εργαλείο «έκτακτης ανταπόκρισης» για περιπτώσεις μαζικών αφίξεων, με αφορμή και το πρόσφατο περιστατικό στη Θέουτα.

Το μεταναστευτικό είχε ήδη αναδειχθεί πριν από την ομιλία ως ένα από τα δυσκολότερα θέματα, με συζήτηση για αυστηρότερη αντιμετώπιση των έκτακτων μαζικών ροών και μεγαλύτερο ρόλο της Frontex.

Η μεγάλη στροφή: Από την «ήπια ισχύ» στην Ευρώπη που πρέπει να μπορεί να απαντήσει

Για δεκαετίες, η ΕΕ οικοδόμησε μεγάλο μέρος της διεθνούς επιρροής της πάνω στην οικονομική ισχύ, στο εμπόριο, στη διπλωματία και στη ρυθμιστική της δύναμη.

Η σημερινή ομιλία δείχνει πόσο έχει αλλάξει η συζήτηση.

Η φον ντερ Λάιεν δεν εγκαταλείπει το οικονομικό ή πολιτικό μοντέλο της Ένωσης. Υποστηρίζει όμως ότι αυτό δεν αρκεί πλέον σε ένα περιβάλλον όπου μια χώρα μπορεί να δεχθεί σοβαρό πλήγμα χωρίς να περάσει ούτε ένα εχθρικό άρμα τα σύνορά της.

Το «Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφάλειας» και το κοινό εγχειρίδιο αντιμετώπισης υβριδικών απειλών είναι προς το παρόν πολιτικές προτάσεις — όχι έτοιμος μηχανισμός με συμφωνημένες αρμοδιότητες. Η υλοποίησή τους θα απαιτήσει διαπραγμάτευση μεταξύ των κρατών-μελών και αποσαφήνιση της σχέσης τους με το ΝΑΤΟ.

Αλλά η κατεύθυνση που έδωσε σήμερα η πρόεδρος της Κομισιόν είναι σαφής:

η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να περάσει από το ερώτημα «ποιος μας προστατεύει;» στο «πώς αντιδρούμε μαζί;». Και αυτό μπορεί να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες θεσμικές αλλαγές στην ευρωπαϊκή ασφάλεια της επόμενης περιόδου.

Πηγή: pagenews.gr