Ρωγμή στην ΕΕ για τη Ρωσία: Παρίσι–Μπρατισλάβα απειλούν το καθεστώς κυρώσεων

Λιγότερες από 48 ώρες έχει η ΕΕ για να ανανεώσει τις κυρώσεις σε περίπου 2.600 πρόσωπα και οντότητες που συνδέονται με τη Ρωσία. Η Γαλλία συντάχθηκε αιφνιδιαστικά με τη Σλοβακία ζητώντας την αποδέσμευση του δισεκατομμυριούχου Alisher Usmanov — και χωρίς ομοφωνία κινδυνεύει να λήξει ολόκληρο το συγκεκριμένο καθεστώς κυρώσεων

Μια εξαιρετικά επικίνδυνη μάχη βρίσκεται σε εξέλιξη στις Βρυξέλλες, με το ευρωπαϊκό μέτωπο απέναντι στη Ρωσία να δοκιμάζεται αυτή τη φορά όχι γύρω από ένα νέο πακέτο κυρώσεων, αλλά γύρω από τη διατήρηση όσων ήδη ισχύουν.

Οι 27 έχουν μέχρι τα μεσάνυχτα της Τρίτης για να συμφωνήσουν στην ανανέωση των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί σε περίπου 2.600 πρόσωπα και οντότητες τα οποία συνδέονται με τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας.

Το πρόβλημα είναι θεσμικά απλό αλλά πολιτικά εκρηκτικό:

απαιτείται ομοφωνία.

Και αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει.

Η Γαλλία έκανε την έκπληξη

Μέχρι πριν από λίγες ημέρες, η Σλοβακία εμφανιζόταν σχετικά απομονωμένη στην απαίτησή της να αφαιρεθεί από την ευρωπαϊκή blacklist ο Alisher Usmanov.

Τώρα όμως στο πλευρό της βρίσκεται η Γαλλία.

Σύμφωνα με το Financial Times, το Παρίσι προσχώρησε την περασμένη εβδομάδα στο αίτημα της Μπρατισλάβα για αποδέσμευση του Ρώσου δισεκατομμυριούχου ως προϋπόθεση για την ανανέωση του καθεστώτος.

Η αλλαγή στάσης προκάλεσε έκπληξη και ενόχληση σε άλλες ευρωπαϊκές αντιπροσωπείες, καθώς —σύμφωνα με τις πηγές του FT— η Γαλλία δεν έδωσε στους εταίρους της εξήγηση για τη μεταστροφή της.

Ποιος είναι ο Usmanov

Ο Uzbek-born Ρώσος μεγιστάνας βρίσκεται υπό ευρωπαϊκές κυρώσεις από τον Φεβρουάριο του 2022.

Η ΕΕ τον έχει περιγράψει ως επιχειρηματία με ιδιαίτερα στενούς δεσμούς με τον Βλαντίμιρ Πούτιν και υποστηρίζει ότι έχει στηρίξει Ρώσους decision-makers που ευθύνονται για ενέργειες κατά της Ουκρανίας.

Ο ίδιος έχει προσφύγει στα ευρωπαϊκά δικαστήρια κατά της ένταξής του στη λίστα κυρώσεων.

Το ζήτημα επομένως δεν αφορά απλώς ένα ακόμη όνομα σε μια μακρά blacklist.

Ο Usmanov έχει μετατραπεί σε τεστ πολιτικής συνοχής για ολόκληρη την ΕΕ.

Ιταλία και Κροατία αναζητούν συμβιβασμό

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο περίπλοκη.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες του FT, Ιταλία και Κροατία έχουν επίσης υποστηρίξει την αφαίρεση του Usmanov, επιχειρώντας να δημιουργηθεί συμβιβασμός πριν από τη λήξη της προθεσμίας.

Ωστόσο, η πλειονότητα των κρατών-μελών εξακολουθεί να αντιτίθεται στο γαλλοσλοβακικό αίτημα.

Ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης περιέγραψε χαρακτηριστικά τη σημερινή συνεδρίαση των πρεσβευτών ως «showdown».

Και αυτή τη φορά το διακύβευμα είναι δυσανάλογα μεγαλύτερο από την τύχη ενός Ρώσου ολιγάρχη.

Το «πυρηνικό» σενάριο: Να λήξουν όλες οι κυρώσεις της λίστας

Εδώ βρίσκεται το πραγματικά επικίνδυνο σημείο.

Οι συγκεκριμένες κυρώσεις —που περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων πάγωμα περιουσιακών στοιχείων και απαγόρευση ταξιδιών— λήγουν τα μεσάνυχτα της Τρίτης.

Χωρίς ομόφωνη απόφαση των 27 δεν ανανεώνονται.

Άρα μια διαφωνία για τον Usmanov μπορεί θεωρητικά να οδηγήσει σε λήξη ολόκληρου του συγκεκριμένου sanctions regime για περίπου 2.600 καταχωρίσεις.

Οι περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι αποφασισμένες να αποφύγουν αυτό το αποτέλεσμα, σύμφωνα με Ευρωπαίους διπλωμάτες.

Γιατί η υπόθεση ξεπερνά τον Usmanov

Η πολιτική σημασία είναι πολύ μεγαλύτερη.

Εδώ και περισσότερο από τέσσερα χρόνια, η δυνατότητα της ΕΕ να διατηρεί ένα σχετικά ενιαίο καθεστώς κυρώσεων αποτελεί βασικό τμήμα της ευρωπαϊκής στρατηγικής απέναντι στη Μόσχα.

Ο Πούτιν έχει κάθε λόγο να περιμένει ότι όσο παρατείνεται ο πόλεμος τόσο αυξάνονται:

οι δημοσιονομικές πιέσεις, οι διαφορετικές εθνικές προτεραιότητες και οι πολιτικές αντιστάσεις στο εσωτερικό της Ευρώπης.

Η σημερινή διαμάχη προσφέρει ακριβώς αυτή την εικόνα.

Δεν πρόκειται ακόμη για διάλυση του ευρωπαϊκού μετώπου.

Είναι όμως μια σαφής ένδειξη ότι η διατήρηση των κυρώσεων μπορεί πλέον να αποδεικνύεται εξίσου δύσκολη με την επιβολή νέων.

Και πίσω από τις κυρώσεις βρίσκονται €210 δισ. της Ρωσίας

Παράλληλα εξελίσσεται μια ακόμη μεγαλύτερη ευρωπαϊκή μάχη.

Η Κομισιόν έχει επαναφέρει στο τραπέζι σχέδια για αξιοποίηση των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής κεντρικής τράπεζας προς όφελος της Ουκρανίας.

Πρόκειται για περίπου €210 δισ., το μεγαλύτερο μέρος των οποίων βρίσκεται στο Βέλγιο.

Το προηγούμενο σχέδιο είχε προσκρούσει στις αντιρρήσεις των Βρυξελλών, καθώς η βελγική κυβέρνηση ζητούσε ισχυρές εγγυήσεις ότι δεν θα επωμιστεί μόνη της τις νομικές και οικονομικές συνέπειες πιθανών ρωσικών αντιποίνων.

Η Κομισιόν εξετάζει τώρα νέες δομές που θα μπορούσαν να μοιράσουν αυτό το ρίσκο μεταξύ των κρατών-μελών.

Η Ρωσία έχει ήδη ανοίξει το νομικό μέτωπο

Οι φόβοι του Βελγίου δεν είναι θεωρητικοί.

Η Ρωσία έχει ήδη κινηθεί νομικά κατά της Euroclear, του χρηματοπιστωτικού οργανισμού των Βρυξελλών όπου βρίσκεται μεγάλο μέρος των δεσμευμένων assets.

Ρωσικό δικαστήριο έχει επιδικάσει αποζημιώσεις κατά της Euroclear, δημιουργώντας φόβους ότι τέτοιες αποφάσεις θα μπορούσαν να επιχειρηθεί να εκτελεστούν σε δικαιοδοσίες φιλικές προς τη Μόσχα.

Μία από τις λύσεις που εξετάζονται είναι η μεταφορά assets και liabilities σε νέο ευρωπαϊκό όχημα, ώστε να προστατευθούν τόσο το Βέλγιο όσο και η Euroclear.

Το Κίεβο χρειάζεται τα χρήματα

Η συζήτηση δεν γίνεται σε πολιτικό κενό.

Η Ουκρανία αντιμετωπίζει χρηματοδοτικό κενό περίπου $27 δισ. για το 2026, ενώ οι αμυντικές ανάγκες της εξακολουθούν να αυξάνονται.

Από το ευρωπαϊκό δάνειο των €90 δισ. έχουν μέχρι στιγμής εκταμιευθεί περίπου €12 δισ., σύμφωνα με το FT.

Γι’ αυτό και χώρες όπως η Σουηδία πιέζουν για επανεξέταση της χρήσης των ρωσικών assets: οι ευρωπαϊκοί εθνικοί προϋπολογισμοί βρίσκονται υπό πίεση και τα €210 δισ. αποτελούν μια τεράστια πιθανή πηγή χρηματοδότησης.

Η πραγματική μάχη: Πόσο αντέχει η ευρωπαϊκή ενότητα;

Οι δύο υποθέσεις —Usmanov και παγωμένα assets— φαίνονται διαφορετικές.

Στην πραγματικότητα θέτουν το ίδιο ερώτημα.

Πόσο μακριά είναι διατεθειμένη να πάει η Ευρώπη απέναντι στη Ρωσία και ποιος αναλαμβάνει το κόστος;

Στη μία περίπτωση, η απαίτηση ομοφωνίας επιτρέπει σε μία ή δύο πρωτεύουσες να αποκτήσουν δυσανάλογη διαπραγματευτική ισχύ.

Στην άλλη, η απειλή ρωσικών νομικών αντιποίνων κάνει χώρες που φιλοξενούν τα assets να απαιτούν από ολόκληρη την ΕΕ να μοιραστεί τον κίνδυνο.

Και στις δύο περιπτώσεις, ο χρόνος λειτουργεί υπέρ της Μόσχας εάν η ευρωπαϊκή συνοχή αρχίσει να φθείρεται.

Το τεστ των επόμενων 48 ωρών

Η πιθανότερη έκβαση παραμένει ένας συμβιβασμός ώστε να μη λήξει το καθεστώς κυρώσεων.

Όμως αυτό δεν ακυρώνει το πολιτικό μήνυμα της κρίσης.

Τέσσερα και πλέον χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή, η Ευρώπη περνά από την πρώτη περίοδο των μεγάλων αποφάσεων σε μια πολύ δυσκολότερη φάση:

τη διατήρηση της πίεσης για όσο χρειαστεί.

Και όταν ένα μόνο όνομα μπορεί να φέρει 27 κυβερνήσεις αντιμέτωπες με τον κίνδυνο κατάρρευσης ενός ολόκληρου καθεστώτος κυρώσεων, η θεσμική αδυναμία της ευρωπαϊκής στρατηγικής γίνεται πλέον μέρος της γεωπολιτικής εξίσωσης.

Πηγή: pagenews.gr