Η Ευρώπη επανεξοπλίζεται με ταχύτητα, αλλά ακόμη διχάζεται για το ποιος ανήκει στην αμυντική της οικογένεια

Η Ευρώπη περνά από τη θεωρία στην παραγωγή όπλων

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται ίσως στην πιο φιλόδοξη φάση αναδιάρθρωσης της αμυντικής της βιομηχανίας από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, οι Βρυξέλλες εγκαταλείπουν σταδιακά το μοντέλο της εξάρτησης από εξωευρωπαϊκούς προμηθευτές και επενδύουν στη δημιουργία μιας αυτόνομης αμυντικής παραγωγικής βάσης.

Στην καρδιά αυτής της στρατηγικής βρίσκεται το Security Action for Europe (SAFE), ένα χρηματοδοτικό εργαλείο ύψους 150 δισ. ευρώ, το οποίο δεν στοχεύει μόνο στην αγορά οπλικών συστημάτων αλλά κυρίως στη δημιουργία νέων εργοστασίων, γραμμών παραγωγής και ευρωπαϊκών βιομηχανικών συνεργασιών.

Πρόκειται ουσιαστικά για τη μεγαλύτερη κοινή προσπάθεια ενίσχυσης της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας στην ιστορία της Ένωσης.

Το βρετανικό «όχι» αποκάλυψε το πραγματικό δίλημμα της Ευρώπης

Η πρόσφατη αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από τις διαπραγματεύσεις συμμετοχής στο SAFE δεν ήταν μια απλή οικονομική διαφωνία.

Το Λονδίνο φέρεται να κλήθηκε να καταβάλει περίπου 6 δισ. ευρώ για πρόσβαση στο πρόγραμμα, όταν ο Καναδάς είχε εξασφαλίσει αντίστοιχη συμμετοχή με κόστος περίπου 10 εκατ. ευρώ.

Η Βρετανίδα υπουργός Εσωτερικών Yvette Cooper ήταν ιδιαίτερα σαφής:

«Θέλουμε να συμμετέχουμε μόνο σε συμφωνίες που προσφέρουν πραγματική αξία για τα χρήματα των Βρετανών φορολογουμένων.»

Πίσω όμως από το οικονομικό σκέλος κρύβεται ένα βαθύτερο γεωπολιτικό ερώτημα:

Μπορεί η Ευρωπαϊκή Ένωση να οικοδομήσει στρατηγική αυτονομία αποκλείοντας μία από τις ισχυρότερες στρατιωτικές δυνάμεις της Ευρώπης;

Ο κανόνας του 65% αλλάζει τους συσχετισμούς

Η φιλοσοφία του SAFE είναι ξεκάθαρη.

Για να χρηματοδοτηθεί ένα αμυντικό πρόγραμμα, τουλάχιστον το 65% της συνολικής αξίας του οπλικού συστήματος πρέπει να παράγεται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου ή της Ουκρανίας.

Η διάταξη αυτή επιδιώκει να περιορίσει την εξάρτηση από προμηθευτές εκτός Ευρώπης, να αυξήσει την εγχώρια παραγωγή και να δημιουργήσει νέα ευρωπαϊκή τεχνογνωσία.

Ταυτόχρονα όμως δημιουργεί νέες πολιτικές και εμπορικές εντάσεις, καθώς χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, με ισχυρή αμυντική βιομηχανία αλλά εκτός Ε.Ε., βρίσκονται σε μια ιδιότυπη «γκρίζα ζώνη».

190 δισ. ευρώ έως το 2036 αλλάζουν τον ευρωπαϊκό χάρτη

Το SAFE δεν αποτελεί το μοναδικό χρηματοδοτικό εργαλείο.

Το European Defence Industry Programme (EDIP) προσθέτει ακόμη 1,5 δισ. ευρώ άμεσων επιχορηγήσεων, ενώ συνολικά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι μέχρι το 2036 μπορούν να κινητοποιηθούν περίπου 190 δισ. ευρώ.

Οι επενδύσεις επικεντρώνονται σε πέντε στρατηγικούς τομείς:

• μη επανδρωμένα συστήματα και anti-drone τεχνολογία,
• αεράμυνα και αντιπυραυλική προστασία,
• διαστημικές δυνατότητες,
• θαλάσσια και υποθαλάσσια ασφάλεια,
• ενίσχυση της άμυνας στην ανατολική πτέρυγα της Ευρώπης.

Στα περισσότερα από τα κοινά αυτά έργα συμμετέχει και η Ουκρανία, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι Βρυξέλλες αντιμετωπίζουν ήδη το Κίεβο ως αναπόσπαστο κομμάτι της μελλοντικής ευρωπαϊκής αμυντικής αρχιτεκτονικής.

Η Πολωνία γίνεται το νέο εργαστήριο της ευρωπαϊκής άμυνας

Καμία χώρα δεν συμβολίζει περισσότερο τη νέα ευρωπαϊκή στρατηγική από την Πολωνία.

Με αμυντικές δαπάνες που προσεγγίζουν το 4,8% του ΑΕΠ, τις υψηλότερες στο ΝΑΤΟ, η Βαρσοβία εξελίσσεται στον βασικό κόμβο της νέας αμυντικής βιομηχανίας της Ευρώπης.

Το μεγάλο ερώτημα όμως παραμένει ανοικτό:

Θα οδηγήσουν αυτές οι επενδύσεις στη δημιουργία μιας πραγματικά κοινής ευρωπαϊκής παραγωγικής βάσης ή θα καταλήξουν να ενισχύσουν κυρίως τα εθνικά οπλοστάσια;

Η παραγωγή αυξάνεται, αλλά οι ελλείψεις παραμένουν

Παρά τις μεγάλες επενδύσεις, η πραγματικότητα παραμένει απαιτητική.

Η Γερμανία συνεχίζει να αυξάνει σημαντικά την παραγωγή πυρομαχικών, ωστόσο μέσα στο 2026 αναφέρθηκαν κρίσιμες ελλείψεις στα αποθέματα αντιαεροπορικών πυραύλων.

Το γεγονός αυτό αναδεικνύει τη βασική πρόκληση της ευρωπαϊκής στρατηγικής:

Η βιομηχανική επέκταση απαιτεί χρόνο, ενώ οι γεωπολιτικές απειλές εξελίσσονται με πολύ ταχύτερους ρυθμούς.

Επιπλέον, τα περισσότερα προγράμματα του EDIP προβλέπεται να αποδώσουν επιχειρησιακά αποτελέσματα μεταξύ 2028 και 2033, ενώ ο νέος Ανώτατος Συμμαχικός Διοικητής Ευρώπης του ΝΑΤΟ, στρατηγός Alexus Grynkewich, έχει ήδη θέσει ως στόχο οι ευρωπαϊκοί σύμμαχοι να μπορούν να αναλάβουν οι ίδιοι την άμυνα της ηπείρου έως το 2035.

Το SAFE δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό πρόγραμμα.

Στην πραγματικότητα λειτουργεί ως εργαλείο αναδιαμόρφωσης της γεωπολιτικής ισορροπίας της Ευρώπης.

Οι Βρυξέλλες επιχειρούν να δημιουργήσουν μια νέα γενιά ευρωπαϊκών αμυντικών επιχειρήσεων, μειώνοντας σταδιακά την εξάρτηση από αμερικανικές και άλλες εξωευρωπαϊκές αλυσίδες παραγωγής.

Ωστόσο, η υπόθεση του Ηνωμένου Βασιλείου δείχνει ότι η πολιτική ενοποίηση δεν προχωρά με τον ίδιο ρυθμό όπως η βιομηχανική ανάπτυξη. Η Ευρώπη μπορεί να χτίζει εργοστάσια, να αυξάνει την παραγωγή και να χρηματοδοτεί κοινά εξοπλιστικά προγράμματα, αλλά εξακολουθεί να αναζητά σαφή απάντηση στο θεμελιώδες ερώτημα της νέας εποχής: ποιοι αποτελούν τελικά μέρος της ευρωπαϊκής αμυντικής κοινότητας και με ποιους όρους.

Αυτό το δίλημμα αναμένεται να καθορίσει όχι μόνο την επιτυχία του SAFE, αλλά και τον βαθμό στον οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορέσει να εξελιχθεί σε πραγματικό γεωπολιτικό και αμυντικό πόλο ισχύος την επόμενη δεκαετία.

• Η Ευρώπη επανεξοπλίζεται, αλλά οι εθνικοί πρωταθλητές κερδίζουν τον πόλεμο των συμβολαίων

Πηγή: pagenews.gr