1,3 δισ. σε τέσσερα μέτωπα: Πού ρίχνει το βάρος η Πολιτική Προστασία μετά τις φωτιές και τις πλημμύρες

Από τις αποκαταστάσεις μετά τις καταστροφές στην πρόληψη πριν από αυτές – Ρέματα, αντιπλημμυρικά, κρίσιμα δίκτυα και νέα εργαλεία έγκαιρης προειδοποίησης απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος των πόρων

Πολιτική Προστασία: 1,44 δισ. ευρώ για να θωρακιστεί η χώρα – Πού πέφτει το μεγάλο χρήμα έως το 2030

Σχεδόν 1,44 δισ. ευρώ από εθνικούς πόρους κατευθύνονται έως το 2030 στην Πολιτική Προστασία, με έναν σχεδιασμό που αποκαλύπτει καθαρά τη νέα προτεραιότητα του κράτους: λιγότερη έμφαση στις μεμονωμένες προμήθειες εξοπλισμού και πολύ περισσότερη σε υποδομές, αντιπλημμυρική προστασία, διαχείριση κινδύνων και ανθεκτικότητα κρίσιμων δικτύων.

Η κατανομή των κονδυλίων του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης 2026-2030 δείχνει ότι το μεγάλο βάρος πέφτει εκεί όπου η χώρα έχει πληρώσει τα τελευταία χρόνια το ακριβότερο τίμημα: σε υποδομές που καταστρέφονται από ακραία καιρικά φαινόμενα, σε ρέματα και ποτάμια, σε περιοχές υψηλού κινδύνου και σε δίκτυα που πρέπει να συνεχίσουν να λειτουργούν ακόμη και μέσα σε κρίση.

Η πολιτική κατεύθυνση είναι σαφής:

η Πολιτική Προστασία επιχειρεί να περάσει από το μοντέλο της αποκατάστασης μετά την καταστροφή σε ένα μοντέλο πρόληψης και ανθεκτικότητας πριν από αυτή.

387,4 εκατ. ευρώ για όσα καταστράφηκαν

Το μεγαλύτερο κονδύλι του προγράμματος, ύψους 387,4 εκατ. ευρώ, κατευθύνεται στην αποκατάσταση δημόσιων υποδομών που έχουν υποστεί ζημιές από φυσικές καταστροφές.

Δρόμοι, γέφυρες, δίκτυα, δημόσιες εγκαταστάσεις και άλλες κρίσιμες υποδομές που πλήττονται από πυρκαγιές, πλημμύρες ή ακραία καιρικά φαινόμενα βρίσκονται στο επίκεντρο.

Το γεγονός ότι η μεγαλύτερη χρηματοδότηση εξακολουθεί να αφορά αποκαταστάσεις δείχνει και το μέγεθος του προβλήματος: το κράτος συνεχίζει να πληρώνει ακριβά τις συνέπειες καταστροφών που έχουν ήδη συμβεί.

333,3 εκατ. για να μην φτάνουμε πάντα στην καταστροφή

Το δεύτερο μεγαλύτερο πακέτο, 333,3 εκατ. ευρώ, αφορά την πρόληψη και διαχείριση φυσικών κινδύνων.

Εδώ βρίσκεται ίσως και η πιο σημαντική πολιτική μετατόπιση.

Η λογική δεν είναι πλέον μόνο να υπάρχουν πυροσβεστικά μέσα ή μηχανισμοί έκτακτης ανάγκης όταν ξεκινήσει η κρίση.

Είναι να μειώνεται εκ των προτέρων η πιθανότητα ένα ακραίο φαινόμενο να εξελιχθεί σε μεγάλη καταστροφή.

Πρόκειται ουσιαστικά για επενδύσεις που πρέπει να λειτουργούν πριν εμφανιστεί το πρόβλημα και όχι όταν πλέον έχει γίνει μη αναστρέψιμο.

Σχεδόν 291 εκατ. ευρώ μόνο για ρέματα και ποτάμια

Ιδιαίτερα υψηλό είναι το κονδύλι για καθαρισμούς και συντήρηση ρεμάτων και ποταμών.

Ο προϋπολογισμός φτάνει τα 290,95 εκατ. ευρώ.

Η επιλογή είναι ευθέως συνδεδεμένη με τις εμπειρίες των τελευταίων ετών και κυρίως με τις μεγάλες πλημμύρες.

Οι καθαρισμοί υδατορεμάτων δεν είναι πλέον μια δευτερεύουσα τεχνική παρέμβαση.

Έχουν μετατραπεί σε βασικό εργαλείο αντιπλημμυρικής προστασίας, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου η έντονη δόμηση, οι παρεμβάσεις στις κοίτες και τα ακραία επεισόδια βροχόπτωσης αυξάνουν δραματικά τον κίνδυνο.

288,26 εκατ. για κρίσιμες υποδομές που πρέπει να «αντέχουν»

Ακόμη 288,26 εκατ. ευρώ κατευθύνονται στην αύξηση της ανθεκτικότητας κρίσιμων υποδομών και υπηρεσιών.

Η συγκεκριμένη κατηγορία αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία όσο η κλιματική κρίση αυξάνει τη συχνότητα και την ένταση των ακραίων φαινομένων.

Η πρόκληση δεν είναι μόνο να προστατευθεί μια υποδομή.

Είναι να μπορεί να συνεχίζει να λειτουργεί όταν όλα γύρω της δοκιμάζονται.

Ηλεκτρικά δίκτυα.

Ύδρευση.

Μεταφορές.

Τηλεπικοινωνίες.

Υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης.

Το νέο δόγμα ανθεκτικότητας αντιμετωπίζει αυτά τα συστήματα ως αλληλοεξαρτώμενα: εάν ένα καταρρεύσει, μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές συνέπειες και στα υπόλοιπα.

118,45 εκατ. ευρώ για τεχνολογία και ταχύτερη αντίδραση

Το πρόγραμμα προβλέπει επίσης 118,45 εκατ. ευρώ για την ενίσχυση της πρόληψης, της ετοιμότητας και της έγκαιρης ανταπόκρισης.

Εδώ μπαίνουν οι μηχανισμοί συντονισμού, τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και τα τεχνολογικά εργαλεία.

Αυτό είναι ένα ακόμη σημείο στο οποίο αλλάζει η Πολιτική Προστασία.

Η πληροφορία πρέπει πλέον να κινείται πριν από το φαινόμενο.

Πρόγνωση.

Παρακολούθηση.

Έγκαιρη ειδοποίηση.

Γρήγορη κινητοποίηση.

Συντονισμός υπηρεσιών.

Η τεχνολογία δεν αντικαθιστά τα φυσικά έργα, αλλά μπορεί να μειώσει δραστικά τον χρόνο μεταξύ της εμφάνισης ενός κινδύνου και της αντίδρασης του κράτους.

18,72 εκατ. για το επόμενο επίπεδο σχεδιασμού

Άλλα 18,72 εκατ. ευρώ προορίζονται για ολοκληρωμένο σχεδιασμό και προσαρμογή στην κλιματική πραγματικότητα.

Το ποσό είναι μικρότερο, αλλά στρατηγικά σημαντικό.

Αφορά τον σχεδιασμό του επόμενου κύκλου πολιτικών:

• πού υπάρχουν οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι,
• ποιες περιοχές χρειάζονται επείγουσες παρεμβάσεις,
• ποια έργα πρέπει να προηγηθούν,
• και πώς θα ενσωματωθεί η κλιματική μεταβολή στον μελλοντικό σχεδιασμό υποδομών.

Τέσσερις κατηγορίες «καταπίνουν» σχεδόν όλο το πακέτο

Το ενδιαφέρον είναι ότι τέσσερις βασικοί άξονες απορροφούν σχεδόν το σύνολο των 1,44 δισ. ευρώ:

• αποκατάσταση υποδομών,
• πρόληψη και διαχείριση κινδύνων,
• καθαρισμοί ρεμάτων και ποταμών,
• ανθεκτικότητα κρίσιμων υποδομών.

Μόνο αυτές οι τέσσερις κατηγορίες φτάνουν περίπου τα 1,30 δισ. ευρώ.

Δηλαδή πάνω από το 90% του συνολικού πακέτου.

Αυτό είναι ίσως και το καθαρότερο μήνυμα των αριθμών:

η νέα Πολιτική Προστασία επενδύει πρωτίστως σε τσιμέντο, υποδομές, αντιπλημμυρικά, δίκτυα και έργα πρόληψης.

Όχι μόνο σε οχήματα και επιχειρησιακά μέσα.

Οι φωτιές και οι πλημμύρες άλλαξαν τον χάρτη των επενδύσεων

Η κατανομή των κονδυλίων δεν είναι τυχαία.

Ακολουθεί σχεδόν πιστά τον χάρτη των μεγάλων φυσικών καταστροφών των τελευταίων ετών.

• Οι πυρκαγιές στον Έβρο, στην Πάρνηθα και στη Βόρεια Εύβοια.
• Οι πλημμύρες στη Θεσσαλία.
• Οι καταστροφές από ακραία καιρικά φαινόμενα σε πολλές περιοχές της χώρας.

Κάθε ένα από αυτά τα γεγονότα αποκάλυψε αδυναμίες όχι μόνο στην άμεση επέμβαση, αλλά κυρίως στην προετοιμασία των υποδομών πριν από την κρίση.

Οι πλημμύρες, για παράδειγμα, δεν αντιμετωπίζονται μόνο με αντλίες όταν ήδη έχουν πλημμυρίσει πόλεις.

Χρειάζονται καθαρισμένα ρέματα, αντιπλημμυρικά έργα, σωστές απορροές, αναβαθμισμένα δίκτυα και σχεδιασμό πολλών ετών.

Από την «Πυροσβεστική» στην ανθεκτικότητα ολόκληρου του κράτους

Αυτή είναι και η μεγαλύτερη αλλαγή φιλοσοφίας.

Για χρόνια, η Πολιτική Προστασία ταυτιζόταν στη δημόσια συζήτηση σχεδόν αποκλειστικά με το εάν υπάρχουν αρκετά πυροσβεστικά αεροπλάνα, οχήματα και προσωπικό.

Αυτά παραμένουν απολύτως κρίσιμα.

Όμως η σύγχρονη Πολιτική Προστασία είναι πολύ ευρύτερη.

Αφορά:

• την πολεοδομία,
• τα δίκτυα ηλεκτρισμού,
• τις υποδομές ύδρευσης,
• τα ποτάμια και τα ρέματα,
• τους δρόμους,
• τις τηλεπικοινωνίες,
• τα συστήματα προειδοποίησης,
• τις τοπικές αρχές,

και τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζεται συνολικά μια περιοχή ώστε να μπορεί να αντέξει ένα ακραίο φαινόμενο.

Με αυτή την έννοια, τα 1,44 δισ. ευρώ δεν χρηματοδοτούν απλώς την Πολιτική Προστασία.

Χρηματοδοτούν τη θωράκιση του κράτους απέναντι σε μια νέα κλιματική πραγματικότητα.

Το μεγάλο πρόβλημα: τα χρήματα πρέπει να γίνουν έργα

Και εδώ βρίσκεται η πραγματική πολιτική πρόκληση.

Τα 1,44 δισ. ευρώ υπάρχουν στον σχεδιασμό.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι αυτομάτως γίνονται αντιπλημμυρικά έργα, καθαρισμένα ρέματα ή ανθεκτικά δίκτυα.

Απαιτούνται μελέτες.

• Αδειοδοτήσεις.
• Απαλλοτριώσεις.
• Διαγωνισμοί.
• Συμβάσεις.
• Κατασκευαστική ικανότητα.
• Παρακολούθηση.

Και συντονισμός μεταξύ υπουργείων, περιφερειών, δήμων και τεχνικών φορέων.

Σε μεγάλα έργα Πολιτικής Προστασίας, η πραγματική μάχη συχνά δεν είναι να βρεθεί η χρηματοδότηση.

Είναι να ωριμάσει και να εκτελεστεί το έργο πριν συμβεί η επόμενη καταστροφή.

Το τεστ του 2030

Η κυβέρνηση βάζει πλέον στο τραπέζι έναν σημαντικό επενδυτικό φάκελο.

Το ερώτημα δεν θα είναι μόνο πόσα χρήματα δεσμεύθηκαν.

Θα είναι:

• πόσα έργα ολοκληρώθηκαν,
• πόσα ρέματα καθαρίστηκαν,
• πόσα κρίσιμα δίκτυα θωρακίστηκαν,
• πόσες περιοχές απέκτησαν πραγματική αντιπλημμυρική προστασία,
• και πόσο μειώθηκε το κόστος των καταστροφών.

Γιατί εάν τα 1,44 δισ. ευρώ μετατραπούν σε πραγματικές υποδομές, το όφελος δεν θα μετρηθεί μόνο σε χιλιόμετρα έργων.

Θα μετρηθεί σε λιγότερες καταστροφές, λιγότερες αποζημιώσεις, λιγότερες διακοπές κρίσιμων υπηρεσιών και – κυρίως – λιγότερο ανθρώπινο κόστος.

Και εκεί βρίσκεται το πραγματικό στοίχημα της νέας Πολιτικής Προστασίας:

να πάψει το κράτος να πληρώνει διαρκώς για την επόμενη καταστροφή και να αρχίσει να πληρώνει εγκαίρως για να μην γίνει τόσο μεγάλη.

Πηγή: pagenews.gr