Φον ντερ Λάιεν: €2 τρισ. για να κόψει η Ευρώπη τον «ομφάλιο λώρο» με ΗΠΑ και Κίνα

Η Κομισιόν θέλει σχεδόν €2 τρισ. για την περίοδο 2028–2034 ώστε η Ευρώπη να μειώσει την εξάρτησή της από ΗΠΑ και Κίνα σε τεχνολογία, ενέργεια, κρίσιμες πρώτες ύλες και άμυνα. Όμως το Βερολίνο και πέντε ακόμη χώρες ζητούν περικοπές εκατοντάδων δισ. ευρώ, ανοίγοντας τη μεγαλύτερη μάχη για το ποιος θα πληρώσει την «ευρωπαϊκή αυτονομία».

Φον ντερ Λάιεν: «Ο επόμενος προϋπολογισμός θα είναι το όπλο της ευρωπαϊκής ανεξαρτησίας»

Η Ευρώπη ψάχνει €2 τρισ. για άμυνα, ΑΙ και ενέργεια – Η Γερμανία τραβά χειρόφρενο  –   Η επόμενη μεγάλη πολιτική σύγκρουση στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα γίνει μόνο για την άμυνα, την Ουκρανία ή την ανταγωνιστικότητα.

Θα γίνει για τον προϋπολογισμό.

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έστειλε από το Παρίσι ένα ξεκάθαρο μήνυμα: αν η Ευρώπη θέλει να γίνει πιο ανεξάρτητη από ξένες δυνάμεις, θα πρέπει να χρηματοδοτήσει αυτή την ανεξαρτησία.

«Ο επόμενος προϋπολογισμός θα είναι ο χρηματοδοτικός βραχίονας της ανεξαρτησίας μας», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε ομιλία της στη γαλλική επιχειρηματική οργάνωση MEDEF.

Η φράση αυτή συμπυκνώνει τη νέα φιλοσοφία των Βρυξελλών.

Ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός δεν αντιμετωπίζεται πλέον απλώς ως εργαλείο συνοχής, γεωργικών ενισχύσεων και περιφερειακής ανάπτυξης.

Μετατρέπεται σταδιακά σε εργαλείο γεωπολιτικής ισχύος.

Σχεδόν €2 τρισ. για μια πιο αυτόνομη Ευρώπη

Η Κομισιόν έχει προτείνει για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028–2034 έναν προϋπολογισμό σχεδόν €2 τρισ., που αντιστοιχεί περίπου στο 1,26% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος της ΕΕ κατά μέσο όρο.

Το πολιτικό σκεπτικό είναι πολύ ευρύτερο από έναν απλό επταετή προγραμματισμό δαπανών.

Η Ευρώπη θέλει να μειώσει την εξάρτησή της από:

την Κίνα στις κρίσιμες πρώτες ύλες και σε σημαντικά τμήματα των βιομηχανικών αλυσίδων,

τις ΗΠΑ στην τεχνολογία, στο υπολογιστικό νέφος και σε κρίσιμες ψηφιακές υποδομές,

και τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Η λογική των Βρυξελλών είναι ότι χωρίς ευρωπαϊκό κεφάλαιο δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία.

Από την έρευνα μέχρι το εργοστάσιο

Στην καρδιά του σχεδίου βρίσκεται η χρηματοδότηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και τεχνολογίας.

Η Κομισιόν προβλέπει €234 δισ. για το νέο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας και €175 δισ. για το πρόγραμμα Ορίζων Ευρώπη, δημιουργώντας συνολικό πακέτο περίπου €409 δισ. για έρευνα, τεχνολογία και στρατηγικές επενδύσεις.

Η φον ντερ Λάιεν το περιέγραψε ως μια προσπάθεια να καλυφθεί ολόκληρη η αλυσίδα:

«Από την έρευνα στην καινοτομία, από τα εργαστήρια στις επιχειρήσεις και από τα πρώτα πρωτότυπα στη βιομηχανική παραγωγή.»

Το νέο Ταμείο Ανταγωνιστικότητας θα επικεντρώνεται σε τέσσερις βασικούς τομείς:

καθαρή μετάβαση και απανθρακοποίηση,

ψηφιακή τεχνολογία,

υγεία, βιοτεχνολογία και αγροδιατροφική οικονομία,

άμυνα και διάστημα.

«Δεν μπορείς να έχεις νέες φιλοδοξίες χωρίς τα χρήματα»

Η βασική θέση της προέδρου της Κομισιόν είναι απλή:

η Ευρώπη δεν μπορεί να μιλά για στρατηγική αυτονομία, τεχνολογική κυριαρχία, άμυνα και ανταγωνιστικότητα χωρίς να διαθέτει τους πόρους που απαιτούνται.

«Η Ευρώπη δεν μπορεί να θέτει νέες φιλοδοξίες χωρίς να διαθέτει τα μέσα για να τις χρηματοδοτήσει», υπογράμμισε.

Και εδώ ακριβώς αρχίζει η μεγάλη σύγκρουση.

Γιατί οι κυβερνήσεις μπορεί να συμφωνούν ότι η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερη άμυνα, περισσότερη τεχνολογία και ισχυρότερη βιομηχανία.

Δεν συμφωνούν όμως στο πόσο πρέπει να κοστίσουν όλα αυτά.

Η Γερμανία σηκώνει το μπλόκο

Ο Φρίντριχ Μερτς έχει ήδη περάσει στην αντεπίθεση.

Η Γερμανία, μαζί με Αυστρία, Δανία, Φινλανδία, Ολλανδία και Σουηδία, ζητά να μειωθεί ο προτεινόμενος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός κατά αρκετές εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ.

Ο Γερμανός καγκελάριος ήταν κατηγορηματικός:

«Οι σημερινές προτάσεις προβλέπουν αυξήσεις έως και 60%. Σε μια περίοδο δημοσιονομικής εξυγίανσης, αυτό απλώς δεν είναι οικονομικά ανεκτό.» 

Και πρόσθεσε ότι απαιτούνται:

«Περικοπές αρκετών εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ σε όλους τους τομείς.» 

Το Βερολίνο δηλώνει ότι αποδέχεται την ανάγκη για περισσότερη ανταγωνιστικότητα και αμυντική ικανότητα.

Αλλά αρνείται να δεχθεί ότι αυτό πρέπει να οδηγήσει σε τόσο μεγάλη αύξηση του κοινοτικού προϋπολογισμού.

Το νέο ευρωπαϊκό παράδοξο

Εδώ βρίσκεται και το βασικό παράδοξο της νέας ευρωπαϊκής συζήτησης.

Οι περισσότερες κυβερνήσεις συμφωνούν ότι η Ευρώπη πρέπει να ξοδέψει περισσότερα για:

άμυνα,

τεχνολογία,

ενέργεια,

στρατηγικές υποδομές,

κρίσιμες πρώτες ύλες,

τεχνητή νοημοσύνη.

Την ίδια στιγμή, όμως, ελάχιστες θέλουν να μειωθούν οι πόροι για:

γεωργία,

συνοχή,

περιφέρειες,

εθνικά αναπτυξιακά προγράμματα.

Και σχεδόν κανείς δεν θέλει να πληρώσει αισθητά περισσότερα.

Αυτό είναι το δημοσιονομικό αδιέξοδο που επιχειρεί πλέον να λύσει ο Αντόνιο Κόστα.

Ο Κόστα ξεκινά περιοδεία στις πρωτεύουσες

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου πραγματοποιεί γύρο επαφών στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες από τις 25 Αυγούστου έως τις 17 Σεπτεμβρίου, με το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο να βρίσκεται στην κορυφή της ατζέντας.

Στόχος είναι να καταγραφούν οι «κόκκινες γραμμές» των κρατών πριν ξεκινήσει η τελική φάση διαπραγμάτευσης.

Η εικόνα ήδη διαμορφώνεται.

Οι βόρειες, καθαρά συνεισφέρουσες οικονομίες ζητούν μικρότερο προϋπολογισμό.

Οι χώρες της νότιας Ευρώπης πιέζουν για μεγαλύτερη χρηματοδότηση.

Οι ανατολικές χώρες θέλουν περισσότερα χρήματα για άμυνα, αλλά δεν δέχονται εύκολα απώλειες στη συνοχή και στη γεωργία.

Ανατολική Ευρώπη: «Ναι στην άμυνα, όχι εις βάρος των περιφερειών»

Αυτή η αντίφαση φάνηκε ξεκάθαρα στις επαφές του Κόστα.

Στην Πράγα, ο Αντρέι Μπάμπις υποστήριξε ότι η Τσεχία θέλει περισσότερες δαπάνες για άμυνα και τεχνολογία, αλλά όχι εις βάρος των περιφερειακών κονδυλίων.

Ανάλογη στάση είχε εκφράσει νωρίτερα ο Ρόμπερτ Φίτσο στη Σλοβακία, ενώ και ο Λιθουανός πρόεδρος Γκιτάνας Ναουσέντα έχει ζητήσει ισχυρότερη άμυνα χωρίς να θυσιαστούν η πολιτική συνοχής και η Κοινή Αγροτική Πολιτική.

Η περιοδεία του Κόστα ακριβώς αυτό προσπαθεί να χαρτογραφήσει: πώς μπορεί η ΕΕ να χρηματοδοτήσει νέες στρατηγικές ανάγκες χωρίς να διαλύσει τις παραδοσιακές πολιτικές της.

Το πραγματικό στοίχημα είναι η βιομηχανική κυριαρχία

Η παρέμβαση φον ντερ Λάιεν έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή αλλάζει το λεξιλόγιο γύρω από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.

Δεν μιλά πλέον μόνο για ανάπτυξη.

Μιλά για ανεξαρτησία.

Η διαφορά είναι μεγάλη.

Η Ευρώπη έχει διαπιστώσει τα τελευταία χρόνια ότι εξαρτήσεις οι οποίες κάποτε θεωρούνταν οικονομικά αποδοτικές μπορούν να μετατραπούν σε γεωπολιτικό κίνδυνο.

Το φυσικό αέριο από τη Ρωσία ήταν ένα παράδειγμα.

Οι σπάνιες γαίες και τα κρίσιμα μέταλλα από την Κίνα είναι ένα δεύτερο.

Η εξάρτηση από αμερικανικά υπολογιστικά συστήματα, πλατφόρμες και τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί ένα τρίτο.

Η Κομισιόν θέλει ο προϋπολογισμός 2028–2034 να λειτουργήσει ως κεφάλαιο για την αντιμετώπιση αυτών των εξαρτήσεων.

Και εδώ εμφανίζεται η πραγματική σύγκρουση με τη Γερμανία

Η διαφωνία Βρυξελλών–Βερολίνου δεν είναι απλώς για το ύψος των δαπανών.

Είναι και διαφωνία φιλοσοφίας.

Η Κομισιόν λέει ουσιαστικά:

αν η Ευρώπη θέλει να γίνει παγκόσμια δύναμη, πρέπει να πληρώσει γι’ αυτό.

Το γερμανικό μπλοκ απαντά:

οι νέες προτεραιότητες πρέπει να χρηματοδοτηθούν μέσα από ανακατανομή και περικοπές, όχι από μια ανεξέλεγκτη διόγκωση του προϋπολογισμού.

Και οι δύο πλευρές, όμως, συμφωνούν σε ένα:

η ανταγωνιστικότητα και η άμυνα πρέπει να ανέβουν πολύ ψηλότερα στην ευρωπαϊκή ατζέντα.

 Η Ευρώπη ανακαλύπτει ότι η ανεξαρτησία έχει λογαριασμό

Η σημαντικότερη φράση της φον ντερ Λάιεν δεν αφορά το ποσό των €2 τρισ.

Αφορά τη λέξη «ανεξαρτησία».

Η ΕΕ προσπαθεί να περάσει από μια οικονομική ένωση που βασίστηκε στην παγκοσμιοποίηση σε μια γεωπολιτική ένωση που πρέπει να μπορεί να προστατεύει κρίσιμες αλυσίδες, βιομηχανίες και τεχνολογίες.

Αλλά αυτή η μετάβαση έχει κόστος.

Και αυτό είναι το σημείο όπου η ευρωπαϊκή συναίνεση αρχίζει να σπάει.

Όλοι θέλουν περισσότερη άμυνα.

Όλοι θέλουν περισσότερη τεχνολογία.

Όλοι θέλουν μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία.

Αλλά λίγοι θέλουν μεγαλύτερες εθνικές εισφορές και ακόμη λιγότεροι θέλουν να χάσουν τα κονδύλια που ήδη λαμβάνουν.

Η μάχη για τον νέο προϋπολογισμό, επομένως, δεν θα είναι τεχνική.

Θα είναι η πρώτη πραγματική δημοσιονομική δοκιμασία της λεγόμενης «ευρωπαϊκής κυριαρχίας».

Και το ερώτημα είναι πλέον πολύ συγκεκριμένο:

αν η Ευρώπη θέλει να εξαρτάται λιγότερο από Ουάσιγκτον και Πεκίνο, ποιος είναι διατεθειμένος να πληρώσει τον λογαριασμό;

Πηγή: pagenews.gr