PISA 2025: Συναγερμός για την Ελλάδα – 1 στους 2 μαθητές δεν έχει ούτε το βασικό επίπεδο εγγραμματισμού

Η εικόνα της Ελλάδας στην PISA 2025 είναι μεικτή, με ορισμένα σημάδια σταθεροποίησης, αλλά και επίμονες αδυναμίες στα βασικά γνωστικά αντικείμενα. Στα Μαθηματικά η απόσταση από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ φαίνεται να περιορίζεται για πρώτη φορά μετά από περίπου μία δεκαετία.

Μεικτή εικόνα από την PISA 2025

Η νέα αποτύπωση της PISA 2025 για τους Έλληνες μαθητές δείχνει μια εικόνα που δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ούτε καθαρά θετική ούτε απολύτως ανησυχητική, αλλά μάλλον σύνθετη. Παρά τη διαχρονικά χαμηλή επίδοση, καταγράφονται ενδείξεις σταθεροποίησης και μικρής σύγκλισης με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Το πιο αξιοσημείωτο στοιχείο αφορά τα Μαθηματικά, όπου η επίδοση των μαθητών στην Ελλάδα μειώθηκε κατά 6 μονάδες σε σχέση με το 2022.

Την ίδια ώρα, σε άλλες χώρες και σύνολα αναφοράς οι πτώσεις ήταν ακόμη μεγαλύτερες, καθώς η αντίστοιχη υποχώρηση έφτασε τις 11 μονάδες στον ΟΟΣΑ και τις 12 μονάδες στην ΕΕ27. Αυτό, σύμφωνα με την ανάλυση των αποτελεσμάτων, σημαίνει ότι για πρώτη φορά μετά από περίπου δέκα χρόνια ανακόπτεται η διαρκής διεύρυνση της απόστασης της Ελλάδας από τον ΟΟΣΑ στα Μαθηματικά.

Πτώση και σε Φυσικές Επιστήμες και Κατανόηση Κειμένου

Η εικόνα στις υπόλοιπες βασικές περιοχές αξιολόγησης είναι επίσης αρνητική, αν και με διαφορετική ένταση. Στις Φυσικές Επιστήμες η επίδοση των Ελλήνων μαθητών υποχώρησε κατά 7 μονάδες, όταν ο μέσος όρος της πτώσης ήταν 5 μονάδες τόσο στον ΟΟΣΑ όσο και στην ΕΕ27. Στην Κατανόηση Κειμένου η μείωση έφτασε τις 16 μονάδες, όσο και στον ΟΟΣΑ, αλλά λιγότερο από την πτώση των 18 μονάδων στην ΕΕ27.

Παρά τα σημάδια σταθεροποίησης, η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται κάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και στα τρία βασικά γνωστικά αντικείμενα. Αυτό αποτυπώνει ότι η βελτίωση παραμένει περιορισμένη και δεν αρκεί για να αλλάξει ουσιαστικά η θέση της χώρας στο διεθνές εκπαιδευτικό τοπίο.

Το κρίσιμο ζήτημα του βασικού επιπέδου

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το ποσοστό των μαθητών που ολοκληρώνουν την υποχρεωτική εκπαίδευση χωρίς να έχουν φτάσει το βασικό επίπεδο λειτουργικού εγγραμματισμού. Στις Φυσικές Επιστήμες το ποσοστό αυτό φτάνει το 40,9%, στην Κατανόηση Κειμένου το 43,8% και στα Μαθηματικά το 49,5%. Το τελευταίο στοιχείο είναι και το πιο ανησυχητικό, καθώς σχεδόν ένας στους δύο 15χρονους δεν διαθέτει το μαθηματικό επίπεδο που απαιτείται για την καθημερινή ζωή.

Το εύρημα αυτό δεν αφορά μόνο τις σχολικές επιδόσεις, αλλά και το εκπαιδευτικό προφίλ με το οποίο οι μαθητές περνούν στην επόμενη φάση της ζωής τους. Η εικόνα που προκύπτει δείχνει ότι η αδυναμία εντοπίζεται σε μεγάλο μέρος του μαθητικού πληθυσμού και δεν περιορίζεται σε μεμονωμένες περιπτώσεις.

Μεγάλες διαφορές ανάμεσα στα σχολεία

Η επεξεργασία των στοιχείων αναδεικνύει και έντονες αποκλίσεις μεταξύ των σχολικών μονάδων. Περίπου 38 σχολεία του δείγματος, εκ των οποίων τα 32 είναι δημόσια, κατέγραψαν επιδόσεις από πολύ υψηλότερες έως κοντά στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι υπάρχουν σχολεία που καταφέρνουν να κινηθούν αισθητά καλύτερα από το συνολικό μέσο ελληνικό αποτέλεσμα.

Ωστόσο, η διαφοροποίηση μεταξύ μονάδων παραμένει μεγάλη και συνδέεται και με κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες. Οι ανισότητες εξακολουθούν να επηρεάζουν τις μαθητικές επιδόσεις, με τους μαθητές μεταναστευτικού υπόβαθρου να αποτελούν μια ιδιαίτερη πρόκληση, καθώς περισσότεροι από τους μισούς δεν μιλούν ελληνικά στο σπίτι και συχνά προέρχονται από χαμηλότερα κοινωνικοοικονομικά στρώματα.

Το μαθησιακό περιβάλλον και η στάση των μαθητών

Η έρευνα καταγράφει ότι οι μαθητές στην Ελλάδα βιώνουν ένα λιγότερο υποστηρικτικό και γνωστικά ενισχυτικό περιβάλλον σε σχέση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Αναφέρουν μικρότερη στήριξη από τους εκπαιδευτικούς, λιγότερες διδακτικές πρακτικές που ενθαρρύνουν την ενεργό σκέψη, αλλά και περιορισμένη αξιοποίηση των ψηφιακών τεχνολογιών και της τεχνητής νοημοσύνης στο σχολείο.

Ταυτόχρονα, εμφανίζονται πιο αρνητικές στάσεις απέναντι στη μάθηση, κυρίως σε ό,τι αφορά την περιέργεια, την επιμονή και την αυτορρύθμιση. Παρ’ όλα αυτά, οι μαθητές δείχνουν ισχυρότερη πεποίθηση ότι οι ικανότητές τους μπορούν να βελτιωθούν μέσα από την προσπάθεια και τη μάθηση, στοιχείο που λειτουργεί ως αντίβαρο στις πιο αρνητικές αποτιμήσεις.

Πειθαρχία, ασφάλεια και εκφοβισμός

Στο πεδίο του σχολικού κλίματος, οι μαθητές στην Ελλάδα αναφέρουν συχνότερα προβλήματα πειθαρχίας, απουσίες και καθυστερήσεις. Αντίθετα, τα σοβαρότερα φαινόμενα παραβατικότητας παραμένουν χαμηλότερα από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Ο σχολικός εκφοβισμός κινείται σε παρόμοια επίπεδα με εκείνα του ΟΟΣΑ.

Σε σύγκριση με το 2022, πάντως, καταγράφεται βελτίωση στο αίσθημα ασφάλειας και στο αίσθημα του «ανήκειν» στο σχολείο. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι, παρά τις δυσκολίες στην καθημερινότητα της τάξης, υπάρχουν ορισμένες θετικές μεταβολές στο κλίμα των σχολείων.

Ψηφιακές υποδομές και ελλείψεις προσωπικού

Σημαντική πρόοδος έχει σημειωθεί στις ψηφιακές υποδομές, ιδιαίτερα μετά το 2018. Ο αριθμός των διαθέσιμων ηλεκτρονικών υπολογιστών για εκπαιδευτική χρήση έχει αυξηθεί αισθητά. Παρά την πρόοδο όμως, οι σχολικές μονάδες εξακολουθούν να υστερούν σε υποδομές και εξοπλισμό σε σχέση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.

Την ίδια στιγμή, οι διευθυντές των σχολείων αναφέρουν μεγαλύτερες ελλείψεις προσωπικού σε σχέση με τον ΟΟΣΑ, κυρίως σε κοινωνικά ευάλωτες περιοχές και στην περιφέρεια. Από την άλλη πλευρά, η Ελλάδα διαθέτει μικρότερες τάξεις και χαμηλότερη αναλογία μαθητών ανά εκπαιδευτικό, κάτι που μετατοπίζει το πρόβλημα περισσότερο στην κατανομή και αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού.

Το στοίχημα για τα επόμενα χρόνια

Τα αποτελέσματα της PISA 2025 δεν δείχνουν θεαματική αλλαγή για την ελληνική εκπαίδευση. Δείχνουν όμως ότι η πολυετής διεύρυνση της απόστασης από τον ΟΟΣΑ φαίνεται πλέον να περιορίζεται, κυρίως στα Μαθηματικά. Το βασικό πρόβλημα εξακολουθεί να είναι η χαμηλή επίδοση μεγάλου μέρους των μαθητών και, ειδικά, το γεγονός ότι σχεδόν ένας στους δύο 15χρονους δεν έχει αποκτήσει το βασικό μαθηματικό επίπεδο.

Η πρόκληση για το εκπαιδευτικό σύστημα δεν αφορά μόνο τους διαθέσιμους πόρους. Το κρίσιμο ζήτημα είναι ο τρόπος αξιοποίησής τους, μαζί με τη βελτίωση της διδασκαλίας, την ενίσχυση της μαθητικής συμμετοχής, την αξιοποίηση της τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης και τη στοχευμένη στήριξη των μαθητών που αντιμετωπίζουν περισσότερα εμπόδια.

Πηγή: Pagenews.gr