Ρωσία–Τουρκία: Ο Πούτιν δίνει «προνομιακά» λιπάσματα στον Ερντογάν εν μέσω κρίσης στο Ορμούζ

Η Άγκυρα στρέφεται στη Μόσχα για να καλύψει το κενό που αφήνουν οι διαταραχές στις προμήθειες από τον Κόλπο – Το μνημόνιο ανοίγει ειδική δίοδο για αζωτούχα, φωσφορικά λιπάσματα και αμμωνία, ενώ η Ρωσία διατηρεί περιορισμούς για άλλες αγορές.

Η κρίση στο Στενό του Ορμούζ αρχίζει να αναδιατάσσει όχι μόνο τις ενεργειακές ροές αλλά και έναν λιγότερο ορατό, εξίσου κρίσιμο χάρτη: αυτόν των λιπασμάτων και της αγροτικής παραγωγής.

Η Τουρκία ετοιμάζεται να υπογράψει με τη Ρωσία μνημόνιο συνεργασίας που θα της εξασφαλίσει ευκολότερη πρόσβαση σε ρωσικές εξαγωγές αζωτούχων και φωσφορικών λιπασμάτων, καθώς και αμμωνίας, την ώρα που οι προμήθειες από παραγωγούς του Περσικού Κόλπου έχουν διαταραχθεί από τον πόλεμο με το Ιράν και την ουσιαστική παράλυση της διέλευσης από το Ορμούζ.

Το deal έχει ιδιαίτερη γεωοικονομική σημασία.

Δεν πρόκειται απλώς για μια ακόμη εμπορική συμφωνία Ρωσίας–Τουρκίας. Η Άγκυρα αποκτά πρακτικά προνομιακή πρόσβαση σε προϊόντα στα οποία η Μόσχα εξακολουθεί να εφαρμόζει ευρύτερους περιορισμούς εξαγωγών.

Με άλλα λόγια, ο Ερντογάν εξασφαλίζει για την Τουρκία ένα είδος ειδικού διαδρόμου τροφοδοσίας σε μια αγορά που γίνεται όλο και πιο στρατηγική.

Η Άγκυρα ψάχνει «ασφάλεια λιπασμάτων»

Το μνημόνιο αναμένεται να υπογραφεί στη Μόσχα από τον Τούρκο υφυπουργό Γεωργίας Ahmet Bağcı και τον Ρώσο ομόλογό του Maxim Borovoy Markovich.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που μετέφερε το Bloomberg HT από το τουρκικό υπουργείο Γεωργίας, η συμφωνία θα επιτρέπει στην Τουρκία να εξαιρεθεί από ορισμένους ρωσικούς περιορισμούς στις εξαγωγές αζωτούχων και φωσφορικών λιπασμάτων και αμμωνίας.

Το timing δεν είναι τυχαίο.

Η Τουρκία χρειάζεται να διασφαλίσει επάρκεια λιπασμάτων πριν από την περίοδο κατά την οποία αυξάνεται η ζήτηση για τις ανοιξιάτικες καλλιέργειες, ενώ παράλληλα έχει χάσει μέρος της πρόσβασης σε ουρία και πρώτες ύλες από τον Κόλπο.

Το Ορμούζ χτυπά και την αγροτική παραγωγή

Η κρίση στο Στενό του Ορμούζ συνδέεται συνήθως με πετρέλαιο και LNG.

Όμως το πλήγμα είναι πολύ ευρύτερο.

Ο Κόλπος αποτελεί σημαντική πηγή ουρίας, αμμωνίας, θείου και άλλων πρώτων υλών που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή λιπασμάτων. Η διαταραχή των θαλάσσιων ροών μεταφέρεται επομένως γρήγορα στην αγροτική αλυσίδα.

Για την Τουρκία το πρόβλημα είναι διπλό.

Δεν εισάγει μόνο έτοιμα λιπάσματα. Οι εγχώριες βιομηχανίες της εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενες πρώτες ύλες, όπως αμμωνία, φωσφορικό οξύ, φωσφορικά πετρώματα, κάλιο και θείο.

Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Bloomberg, η τουρκική βιομηχανία διαθέτει θεωρητική παραγωγική δυναμικότητα άνω των 8 εκατ. τόνων, αλλά οι ελλείψεις πρώτων υλών περιορίζουν την πραγματική παραγωγή κοντά στα 5 εκατ. τόνους, έναντι εγχώριας ζήτησης περίπου 7 εκατ. τόνων.

Αυτό σημαίνει ότι η ασφάλεια προμηθειών λιπασμάτων είναι ταυτόχρονα ζήτημα αγροτικής παραγωγής, τιμών τροφίμων και πληθωρισμού.

Η Ρωσία μετατρέπει τα commodities σε γεωπολιτικό εργαλείο

Για τη Μόσχα, η συμφωνία έχει διαφορετική αξία.

Η Ρωσία χρησιμοποιεί για άλλη μία φορά την ισχύ της στις πρώτες ύλες για να εμβαθύνει μια σχέση με χώρα-κλειδί του ΝΑΤΟ.

Μετά το φυσικό αέριο, το πετρέλαιο, τα πυρηνικά και τα σιτηρά, τα λιπάσματα προστίθενται σε μια ήδη πυκνή οικονομική σχέση Μόσχας–Άγκυρας.

Το πιο σημαντικό είναι ότι η Ρωσία δεν ανοίγει απλώς τις εξαγωγές της γενικά.

Δημιουργεί εξαίρεση για την Τουρκία την ώρα που διατηρεί ποσοστώσεις και άλλους περιορισμούς με στόχο την προστασία της δικής της εσωτερικής αγοράς.

Αυτό δίνει στο Κρεμλίνο διαπραγματευτική ισχύ και στην Άγκυρα προνομιακή θέση.

Το deal έρχεται αμέσως μετά το τετ α τετ Πούτιν–Ερντογάν

Η χρονική συγκυρία έχει ιδιαίτερη σημασία.

Μόλις μία εβδομάδα νωρίτερα, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είχε συναντηθεί με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στο περιθώριο της συνόδου του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης στο Μπισκέκ.

Η νέα συμφωνία δείχνει ότι οι επαφές των δύο πλευρών παράγουν γρήγορα οικονομικό αποτέλεσμα.

Και αυτό ενισχύει ένα σταθερό χαρακτηριστικό της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής:

η Άγκυρα παραμένει μέλος του ΝΑΤΟ, υποστηρίζει την Ουκρανία σε επιλεγμένους τομείς, αλλά ταυτόχρονα αρνείται να αποκόψει τη Ρωσία από κρίσιμες διμερείς οικονομικές σχέσεις.

Από το Akkuyu στα λιπάσματα

Η σχέση Ρωσίας–Τουρκίας έχει ήδη μεγάλο ενεργειακό βάθος.

Το Akkuyu, ο πρώτος πυρηνικός σταθμός της Τουρκίας, κατασκευάζεται από τη ρωσική Rosatom, ενώ Ερντογάν και Πούτιν έχουν συζητήσει περαιτέρω συνεργασία στον πυρηνικό τομέα.

Παράλληλα, η Τουρκία αποτελεί σημαντικό κόμβο για ρωσικές ενεργειακές και εμπορικές ροές.

Τα λιπάσματα προσθέτουν τώρα ακόμη μία στρατηγική διάσταση: την επισιτιστική ασφάλεια.

Και αυτό είναι κρίσιμο επειδή οι αγροτικές εισροές επηρεάζουν άμεσα το τελικό κόστος τροφίμων, ιδιαίτερα σε μια χώρα που συνεχίζει να αντιμετωπίζει υψηλό πληθωρισμό τροφίμων. Σύμφωνα με στοιχεία της TÜRK-İŞ που επικαλείται το Turkish Minute, το κόστος του καλαθιού τροφίμων στην Άγκυρα αυξήθηκε κατά 37,9% τον Αύγουστο σε ετήσια βάση.

Η Τουρκία αγοράζει χρόνο πριν από την επόμενη καλλιεργητική περίοδο

Για την Άγκυρα, η συμφωνία λειτουργεί ως ασφάλεια απέναντι σε ένα supply shock που διαφορετικά θα μπορούσε να περάσει γρήγορα στις τιμές παραγωγού.

Αν οι εισαγωγές από τον Κόλπο παραμείνουν περιορισμένες, η Ρωσία μπορεί να καλύψει μέρος του κενού.

Αυτό δεν εξαφανίζει τον κίνδυνο.

Η μεταφορά ρωσικών φορτίων έχει και αυτή προβλήματα, καθώς οι επιθέσεις στη Μαύρη Θάλασσα έχουν οδηγήσει μέρος του εμπορίου προς λιμάνια της Βαλτικής, αυξάνοντας το κόστος και τις αποστάσεις μεταφοράς προς την Τουρκία.

Αλλά η ύπαρξη μιας προνομιακής συμφωνίας δίνει στην Άγκυρα περισσότερες επιλογές.

Και σε μια περίοδο γεωπολιτικής αστάθειας, οι επιλογές έχουν πλέον οικονομική αξία.

Το νέο τρίγωνο: Ορμούζ – Ρωσία – Τουρκία

Η ουσία της συμφωνίας βρίσκεται ακριβώς εδώ.

Η κρίση στο Ιράν κλείνει ή περιορίζει μία εμπορική διαδρομή.

Η Ρωσία ανοίγει μία άλλη.

Η Τουρκία αξιοποιεί την ιδιαίτερη σχέση της με τη Μόσχα για να μειώσει τον κίνδυνο στην αγροτική της αλυσίδα.

Πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς οι σύγχρονες γεωπολιτικές κρίσεις μεταφέρονται από την ενέργεια στα τρόφιμα και από τις στρατιωτικές ισορροπίες στις εμπορικές συμφωνίες.

Και η πραγματική δύναμη της νέας συμφωνίας δεν βρίσκεται μόνο στους τόνους λιπασμάτων που θα αγοράσει η Τουρκία. Βρίσκεται στο ότι η Μόσχα μπορεί, μέσα σε μια περίοδο παγκόσμιας έλλειψης, να αποφασίζει ποιος αποκτά προνομιακή πρόσβαση – και η Άγκυρα κατάφερε για άλλη μία φορά να βρίσκεται στη λίστα.

Πηγή: pagenews.gr