Η ενεργειακή κρίση στη Μέση Ανατολή περνά σε μια πολύ πιο επικίνδυνη φάση.
Το πρόβλημα δεν είναι πλέον μόνο το Στενό του Ορμούζ.
Οι εξελίξεις του Σαββατοκύριακου δείχνουν ότι ο πόλεμος αρχίζει να απειλεί ταυτόχρονα τις εναλλακτικές διαδρομές που μέχρι σήμερα επέτρεπαν στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου να απορροφά μέρος του σοκ.
Νέα επίθεση σημειώθηκε σε εμπορικό πλοίο που κινούνταν μέσω του Ορμούζ, ενώ η Σαουδική Αραβία δέχθηκε νέες επιθέσεις και οι Χούθι ενίσχυσαν τη θέση τους γύρω από το Bab el-Mandeb.
Και πίσω από όλες αυτές τις εξελίξεις βρίσκεται ένα πολύ μεγαλύτερο ερώτημα:
πόσες ακόμη «εξόδους κινδύνου» διαθέτει η παγκόσμια αγορά πετρελαίου;
Νέο χτύπημα μέσα στο Hormuz
Η βρετανική υπηρεσία ναυτικής ασφάλειας UKMTO ανέφερε ότι πλοίο χτυπήθηκε από βλήμα ενώ διέσχιζε το Στενό του Ορμούζ.
Από το πλήγμα εκδηλώθηκε πυρκαγιά και το πλήρωμα αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το πλοίο.
Την ίδια ώρα, το Ιράν ανακοίνωσε ότι ένας άνθρωπος σκοτώθηκε και τέσσερα μέλη πληρώματος τραυματίστηκαν σε ξεχωριστό πλήγμα εναντίον ιρανικού εμπορικού πλοίου στα ανοικτά των ακτών του.
Η νέα επίθεση επιβεβαιώνει ότι η διέλευση από το σημαντικότερο ενεργειακό chokepoint του κόσμου παραμένει εξαιρετικά επικίνδυνη.
Η UKMTO διατηρεί αυξημένο επίπεδο παρακολούθησης της περιοχής, με σειρά περιστατικών να έχουν καταγραφεί γύρω από τον Κόλπο, το Hormuz και τις γειτονικές θαλάσσιες οδούς.
Η Σαουδική Αραβία γίνεται πλέον μέρος του μετώπου
Ακόμη σημαντικότερη για τις αγορές είναι η κλιμάκωση στη Σαουδική Αραβία.
Σαουδαραβικά κρατικά μέσα δημοσίευσαν εικόνες ζημιών σε κατοικίες και τέμενος στην επαρχία Jazan μετά από νέα διασυνοριακή επίθεση.
Οι Χούθι ανακοίνωσαν παράλληλα ότι έπληξαν σαουδαραβική στρατιωτική βάση σε γειτονική περιοχή.
Οι νότιες πόλεις της χώρας βρίσκονται σε αυξημένο συναγερμό εδώ και ημέρες.
Όμως το χτύπημα που πραγματικά αλλάζει την ενεργειακή εξίσωση είχε προηγηθεί.
East-West Pipeline: Το bypass του Hormuz βγήκε εκτός παιχνιδιού
Την Παρασκευή, επιθέσεις με drones έθεσαν εκτός λειτουργίας τον μήκους περίπου 1.200 χιλιομέτρων East-West Pipeline της Σαουδικής Αραβίας.
Πρόκειται για υποδομή τεράστιας στρατηγικής σημασίας.
Ο αγωγός μεταφέρει αργό από τις πετρελαιοπαραγωγές περιοχές της ανατολικής Σαουδικής Αραβίας προς το Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα.
Με άλλα λόγια, επιτρέπει στη Σαουδική Αραβία να εξάγει πετρέλαιο χωρίς να περνά από το Hormuz.
Ακριβώς αυτή η δυνατότητα έκανε τον αγωγό μία από τις σημαντικότερες ασφαλιστικές δικλίδες της παγκόσμιας αγοράς μετά την έναρξη της κρίσης.
Τώρα βρίσκεται εκτός λειτουργίας.
Και δεν υπάρχει ακόμη σαφές χρονοδιάγραμμα επισκευής.
Οι εκτιμήσεις που μεταφέρουν πηγές της αγοράς κυμαίνονται από μερικές ημέρες έως αρκετές εβδομάδες.
Μόλις 5–7 ημέρες αποθέματα στο Yanbu
Εδώ βρίσκεται το πιο ανησυχητικό στοιχείο του νέου update.
Σύμφωνα με traders και αγοραστές σαουδαραβικού πετρελαίου που μίλησαν στο Reuters, το Ριάντ διαθέτει αρκετό αποθηκευμένο πετρέλαιο στο λιμάνι Yanbu της Ερυθράς Θάλασσας ώστε να διατηρήσει τις εξαγωγές για περίπου πέντε έως επτά ημέρες, εφόσον ο East-West Pipeline παραμείνει κλειστός.
Μετά από αυτό, το πρόβλημα αλλάζει κλίμακα.
Έως και 4% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου θα μπορούσε να βρεθεί σε κίνδυνο.
Και αυτό έρχεται επιπλέον των εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως που έχουν ήδη επηρεαστεί από την αναστάτωση στο Hormuz.
Η αγορά, δηλαδή, αποκτά πλέον ένα πραγματικό χρονόμετρο.
Οι Χούθι πήραν το Περίμ – Και αυτό αλλάζει το Bab el-Mandeb
Το δεύτερο μεγάλο γεγονός της Παρασκευής σημειώθηκε εκατοντάδες χιλιόμετρα νοτιότερα.
Οι Χούθι κατέλαβαν το νησί Περίμ.
Και η γεωγραφία εδώ έχει τεράστια σημασία.
Το Περίμ βρίσκεται μέσα στο Bab el-Mandeb, το «Στενό των Δακρύων», στην είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας.
Από εκεί περνά μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες που συνδέουν τον Ινδικό Ωκεανό με την Ερυθρά Θάλασσα, το Σουέζ και τελικά την Ευρώπη.
Η κατοχή του νησιού δεν σημαίνει αυτομάτως ότι οι Χούθι μπορούν να κλείσουν πλήρως το Bab el-Mandeb.
Τους δίνει όμως μια πολύ πιο ισχυρή γεωγραφική θέση δίπλα σε ένα από τα σημαντικότερα chokepoints του παγκόσμιου εμπορίου.
Το σενάριο που φοβόταν η αγορά
Εδώ ενώνονται τα κομμάτια.
Για μήνες, η αγορά κατάφερνε να αντιμετωπίσει το πρόβλημα του Hormuz μέσω εναλλακτικών διαδρομών.
Το σαουδαραβικό πετρέλαιο μπορούσε να κινηθεί δυτικά μέσω του East-West Pipeline προς την Ερυθρά Θάλασσα.
Από εκεί μπορούσε να φτάσει στις διεθνείς αγορές χωρίς να περάσει από το Hormuz.
Τώρα:
Hormuz: παραμένει σοβαρά διαταραγμένο.
East-West Pipeline: βρίσκεται εκτός λειτουργίας.
Bab el-Mandeb: αντιμετωπίζει αυξημένο στρατιωτικό κίνδυνο μετά την προέλαση των Χούθι.
Η αγορά επομένως δεν αντιμετωπίζει πλέον ένα μόνο chokepoint.
Αντιμετωπίζει μια αλυσίδα chokepoints.
Το πετρέλαιο πάνω από τα $100
Η κλιμάκωση έρχεται ενώ οι τιμές του πετρελαίου έχουν ήδη επιστρέψει πάνω από τα $100 το βαρέλι.
Οι traders προετοιμάζονται για νέα ανοδική πίεση καθώς οι αγορές αποτιμούν όχι απλώς τον κίνδυνο στο Hormuz, αλλά την πιθανότητα σοβαρότερης διαταραχής των σαουδαραβικών εξαγωγών.
Το ενεργειακό σοκ έχει ήδη περάσει και στην πραγματική οικονομία.
Στις ΗΠΑ, η μέση λιανική τιμή του diesel ανέβηκε την Κυριακή πάνω από τα $6,20 ανά γαλόνι, σε νέο ιστορικό υψηλό.
Και αυτό έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία για τον Donald Trump.
Το diesel δεν αφορά μόνο τους οδηγούς.
Αφορά τις μεταφορές, τα φορτηγά, τη γεωργία, τις αλυσίδες logistics και τελικά το κόστος σχεδόν κάθε προϊόντος.
Η διπλωματική έξοδος επίσης απομακρύνεται
Σαν να μην ήταν αρκετή η στρατιωτική κλιμάκωση, υποχώρησαν και οι ελπίδες για άμεση διπλωματική αποκλιμάκωση.
Περιφερειακή συνάντηση που επρόκειτο να πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα στο Ομάν αναβλήθηκε.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Sayyid Badr Albusaidi, ανακοίνωσε ότι η συνάντηση μετατίθεται «προς το συμφέρον της συναίνεσης».
«Παραμένουμε προσηλωμένοι στην προώθηση ενός διαλόγου που υποστηρίζει τη σταθερότητα και τη διαρκή συνεργασία στην περιοχή μας», ανέφερε.
Στη συνάντηση αναμενόταν να συμμετάσχει το Ιράν, ενώ το Ιράκ είχε ανακοινώσει αποστολή αντιπροσωπείας και Σαουδική Αραβία και Κατάρ αναμένονταν να εκπροσωπηθούν σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών.
Το Μπαχρέιν είχε δηλώσει ότι δεν θα συναντηθεί με Ιρανούς αξιωματούχους.
Η Τεχεράνη δεν ανοίγει το Hormuz
Ακόμη σημαντικότερο είναι ότι η βασική ιρανική θέση δεν έχει αλλάξει.
Ο υπουργός Εξωτερικών Abbas Araqchi δήλωσε ότι, ανεξαρτήτως οποιασδήποτε συμφωνίας με το Ομάν για τους κανόνες ναυσιπλοΐας, το Ιράν δεν προτίθεται να ανοίξει πλήρως το Hormuz μέχρι οι ΗΠΑ να ικανοποιήσουν τις απαιτήσεις της Τεχεράνης.
Αυτό σημαίνει ότι η αγορά δεν μπορεί πλέον να βασίζεται στην υπόθεση μιας γρήγορης διπλωματικής επιστροφής στην κανονικότητα.
Και όσο παρατείνεται η κρίση, τόσο μεγαλύτερη σημασία αποκτούν οι εναλλακτικές υποδομές.
Ακριβώς εκεί όπου τώρα σημειώνονται οι νέες επιθέσεις.
Το νέο δίλημμα του Trump
Η προέλαση των Χούθι δημιουργεί παράλληλα ένα νέο στρατηγικό πρόβλημα για την Ουάσιγκτον.
Οι ΗΠΑ θέλουν να προστατεύσουν τη Σαουδική Αραβία και την ελεύθερη ναυσιπλοΐα.
Δεν θέλουν όμως να ανοίξουν ακόμη ένα μέτωπο στην Υεμένη.
Σύμφωνα με το Reuters, ο Mohammed bin Salman επικοινώνησε με τον Donald Trump ζητώντας αμερικανική στρατιωτική υποστήριξη απέναντι στους Χούθι.
Η αμερικανική πλευρά, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, περιορίστηκε μέχρι στιγμής στην προσφορά intelligence support.
Ο Trump επιβεβαίωσε ότι μίλησε με τον Σαουδάραβα διάδοχο.
Παράλληλα, ανέφερε ότι και οι Χούθι επικοινώνησαν με την αμερικανική κυβέρνηση ζητώντας από την Ουάσιγκτον να μην εμπλακεί στον πόλεμο της Υεμένης.
Το δίλημμα είναι προφανές.
Εάν οι ΗΠΑ δεν επέμβουν, οι Χούθι μπορεί να αυξήσουν την πίεση στη Σαουδική Αραβία και στην Ερυθρά Θάλασσα.
Εάν επέμβουν, η Ουάσιγκτον ανοίγει ουσιαστικά ένα ακόμη πολεμικό μέτωπο.
Από τον πόλεμο του Hormuz στον πόλεμο των ενεργειακών διαδρόμων
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο συμπέρασμα των τελευταίων 48 ωρών.
Ο πόλεμος αλλάζει χαρακτήρα.
Στην πρώτη φάση, η παγκόσμια αγορά παρακολουθούσε κυρίως το Hormuz.
Τώρα πρέπει να παρακολουθεί ταυτόχρονα:
- το Hormuz,
- τον East-West Pipeline,
- το Yanbu,
- το Bab el-Mandeb,
- την Υεμένη,
- και τη δυνατότητα της Σαουδικής Αραβίας να διατηρήσει τις εξαγωγές της.
Δεν πρόκειται πλέον μόνο για έναν πόλεμο γύρω από ένα στρατηγικό στενό.
Πρόκειται για μια μάχη γύρω από ολόκληρη την αρχιτεκτονική μεταφοράς της ενέργειας από τον Κόλπο προς τον υπόλοιπο κόσμο.
Γιατί η Ευρώπη βρίσκεται ξανά στην πρώτη γραμμή
Για την Ευρώπη, το πρόβλημα είναι διπλό.
Το Hormuz αποτελεί βασική πύλη της ενεργειακής παραγωγής του Κόλπου.
Η Ερυθρά Θάλασσα και το Σουέζ αποτελούν τη φυσική διαδρομή αυτών των φορτίων προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Εάν η πρώτη πύλη περιορίζεται και η δεύτερη γίνεται ταυτόχρονα πιο επικίνδυνη, η Ευρώπη αντιμετωπίζει μεγαλύτερες αποστάσεις μεταφοράς, υψηλότερα ναύλα, αυξημένα ασφάλιστρα και τελικά ακριβότερη ενέργεια.
Και όλα αυτά συμβαίνουν την ώρα που η ΕΚΤ αυξάνει τα επιτόκια για να αντιμετωπίσει τον πληθωρισμό που παράγει ακριβώς αυτή η ενεργειακή κρίση.
Οι επόμενες 5–7 ημέρες αποκτούν τεράστια σημασία
Το κρίσιμο στοιχείο πλέον δεν είναι μόνο η τιμή του Brent.
Είναι ο χρόνος.
Εάν ο East-West Pipeline επιστρέψει γρήγορα σε λειτουργία, η Σαουδική Αραβία θα ανακτήσει μία κρίσιμη εναλλακτική διαδρομή.
Εάν όμως οι επισκευές διαρκέσουν εβδομάδες, τα αποθέματα στο Yanbu αρχίζουν να αποκτούν στρατηγική σημασία.
Και εάν παράλληλα συνεχιστούν οι επιθέσεις γύρω από το Hormuz και οι Χούθι εδραιώσουν τη θέση τους στο Bab el-Mandeb, η αγορά θα αντιμετωπίσει κάτι πολύ πιο σοβαρό από ένα προσωρινό spike στις τιμές.
Θα αντιμετωπίσει την πιθανότητα ενός παρατεταμένου παγκόσμιου supply shock.
Μέχρι τώρα, η αγορά πετρελαίου άντεξε τον πόλεμο επειδή υπήρχαν εναλλακτικές.
Το νέο ερώτημα είναι πολύ πιο επικίνδυνο:
τι συμβαίνει όταν αρχίζουν να χτυπιούνται και οι εναλλακτικές;
Πηγή: pagenews.gr