Μερτς στην πιο δύσκολη Κυριακή του: Γιατί ο Ζέντερ δηλώνει πίστη τώρα – και όλοι κοιτούν την 21η Σεπτεμβρίου

Στη γερμανική πολιτική υπάρχει αυτή τη στιγμή μια φαινομενική αντίφαση.

Ο Μάρκους Ζέντερ, πρόεδρος της CSU και πρωθυπουργός της Βαυαρίας, δηλώνει ότι στηρίζει τον Φρίντριχ Μερτς και ότι δεν χρειάζεται συζήτηση προσώπων αλλά αποτελεσματικότερη κυβερνητική πολιτική.

Την ίδια ώρα, ο Γερμανός καγκελάριος βρίσκεται αντιμέτωπος με έντονη εσωκομματική πίεση μετά τη βαριά ήττα της CDU στη Σαξονία-Άνχαλτ. Ο ίδιος χαρακτήρισε επίσημα το αποτέλεσμα ως τη βαρύτερη εκλογική ήττα που έχει υποστεί το κόμμα εδώ και χρόνια ή και δεκαετίες.

Και την Κυριακή έρχονται ακόμη δύο κάλπες.

Στις 20 Σεπτεμβρίου ψηφίζουν ταυτόχρονα Βερολίνο και Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, όπως επιβεβαιώνουν τόσο η ομοσπονδιακή εκλογική αρχή όσο και οι αρμόδιες αρχές των δύο κρατιδίων.

Αυτό μετατρέπει το Σαββατοκύριακο σε σημαντικό πολιτικό τεστ για τον Μερτς — χωρίς, βέβαια, οι δύο περιφερειακές αναμετρήσεις να αποτελούν τυπική ψήφο εμπιστοσύνης προς την ομοσπονδιακή κυβέρνηση.

Ο Ζέντερ κλείνει τώρα τη συζήτηση

Η δημόσια θέση του Ζέντερ είναι σαφής.

Θέλει τον Μερτς να συνεχίσει στην καγκελαρία και υποστηρίζει ότι η συζήτηση πρέπει να επικεντρωθεί στην απόδοση της κυβέρνησης και όχι σε σενάρια διαδοχής.

Αυτό μπορεί κάλλιστα να αποτελεί πραγματική πολιτική θέση.

Υπάρχει όμως και μια δεύτερη ανάγνωση, την οποία αναπτύσσει το κείμενο που αποτελεί τη βάση αυτού του άρθρου: κανένας πιθανός διεκδικητής της επόμενης ημέρας δεν έχει ισχυρό κίνητρο να προκαλέσει δημόσια κρίση ηγεσίας δύο ημέρες πριν ανοίξουν οι κάλπες.

Γιατί τότε θα αναλάμβανε και μέρος της ευθύνης για οτιδήποτε ακολουθήσει.

Το μάθημα του 2021 που δεν έχει ξεχάσει η CDU

Υπάρχει και ιστορικό προηγούμενο.

Το 2021, CDU και CSU πέρασαν από μια ιδιαίτερα δημόσια και τραυματική αντιπαράθεση για την κοινή υποψηφιότητα για την καγκελαρία.

Ο Ζέντερ διεκδίκησε τότε το χρίσμα απέναντι στον Άρμιν Λάσετ. Τελικά επικράτησε ο Λάσετ και η Χριστιανική Ένωση κατέγραψε στη συνέχεια το χειρότερο μέχρι τότε ομοσπονδιακό εκλογικό αποτέλεσμα της ιστορίας της.

Το πολιτικό μάθημα για CDU και CSU είναι προφανές: μια μάχη διαδοχής μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερη ζημιά όταν διεξάγεται δημόσια πριν από κρίσιμες κάλπες.

Αυτό δεν αποδεικνύει ότι υπάρχει οργανωμένο σχέδιο ανατροπής του Μερτς μετά τις 20 Σεπτεμβρίου.

Εξηγεί όμως γιατί ακόμη και όσοι μπορεί να έχουν φιλοδοξίες έχουν λόγο να περιμένουν.

Ο Χέντρικ Βουστ μπαίνει ξανά στο κάδρο

Στα γερμανικά δημοσιεύματα για την επόμενη ημέρα εμφανίζεται ιδιαίτερα το όνομα του πρωθυπουργού της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, Χέντρικ Βουστ, ενώ τα σενάρια διαδοχής έχουν ενταθεί μετά τη Σαξονία-Άνχαλτ.

Και εδώ όμως έχει σημασία η σιωπή.

Για έναν πιθανό διάδοχο, το πολιτικά ασφαλέστερο σενάριο είναι να μη φανεί ότι υπονομεύει έναν εν ενεργεία καγκελάριο πριν από δύο εκλογικές αναμετρήσεις.

Εάν η CDU καταγράψει κακά αποτελέσματα, το εσωκομματικό επιχείρημα εναντίον του Μερτς θα μπορεί να στηριχθεί στα ίδια τα εκλογικά δεδομένα.

Εάν τα αποτελέσματα είναι καλύτερα από τις προσδοκίες, όποιος είχε κινηθεί πρόωρα εναντίον του θα βρισκόταν πολιτικά εκτεθειμένος.

Η αναμονή, επομένως, δεν αποτελεί απόδειξη συνωμοσίας.

Αποτελεί απλώς τη στρατηγική με το μικρότερο πολιτικό ρίσκο.

Η πραγματική πίεση έρχεται από την AfD

Το πρόβλημα για τη CDU δεν περιορίζεται στις εσωκομματικές ισορροπίες.

Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, οι τελευταίες δημοσκοπήσεις που επικαλούνται γερμανικά μέσα εμφανίζουν την AfD να διεκδικεί την πρώτη θέση απέναντι στην SPD, ενώ η CDU κατεβαίνει με επικεφαλής τον Ντάνιελ Πέτερς.

Η κάλπη αφορά περίπου 1,3 εκατ. ψηφοφόρους, ενώ για πρώτη φορά στο κρατίδιο δικαίωμα συμμετοχής έχουν και οι 16χρονοι.

Στο Βερολίνο, παράλληλα, η CDU προσέρχεται στις κάλπες έχοντας ήδη περάσει από εσωτερική αναστάτωση στην προεκλογική περίοδο. Το ZDF χαρακτηρίζει τις δύο αναμετρήσεις της 20ής Σεπτεμβρίου τις τελευταίες μεγάλες εκλογικές αποφάσεις του 2026 στη Γερμανία.

Γιατί κανείς δεν θέλει «χάος στο Βερολίνο» πριν από την κάλπη

Μια ανοιχτή απόπειρα απομάκρυνσης του καγκελαρίου πριν από την Κυριακή θα δημιουργούσε τρία προβλήματα ταυτόχρονα.

Θα μετέτρεπε δύο περιφερειακές εκλογές σε δημοψήφισμα για την επιβίωση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, θα πρόσφερε στην AfD έτοιμο επιχείρημα περί κρίσης του πολιτικού κατεστημένου και θα ανάγκαζε την CDU να ανοίξει τη συζήτηση διαδοχής χωρίς να γνωρίζει ακόμη τα αποτελέσματα.

Γι’ αυτό η δημόσια συσπείρωση γύρω από τον Μερτς δεν πρέπει αυτομάτως να ερμηνεύεται ούτε ως απόλυτη πίστη ούτε ως προσχηματική.

Μπορεί να αποτελεί απλώς πολιτική διαχείριση μέχρι να κλείσουν οι κάλπες.

Άλλωστε, οκτώ πρωθυπουργοί κρατιδίων της CDU έχουν ήδη τοποθετηθεί υπέρ της πολιτικής σταθερότητας και της στήριξης του καγκελαρίου, την ώρα που η συζήτηση για το μέλλον του συνεχίζεται.

Η 20ή Σεπτεμβρίου δεν αποφασίζει τον καγκελάριο – μπορεί όμως να αλλάξει τη συζήτηση

Χρειάζεται εδώ μια κρίσιμη διάκριση.

Οι πολίτες του Βερολίνου και του Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας δεν ψηφίζουν για τον Φρίντριχ Μερτς. Εκλέγουν τα κοινοβούλια των κρατιδίων τους.

Επομένως, κανένα αποτέλεσμα της Κυριακής δεν απομακρύνει αυτομάτως τον καγκελάριο.

Πολιτικά, όμως, δύο ακόμη αδύναμα αποτελέσματα μετά τη Σαξονία-Άνχαλτ θα μπορούσαν να ενισχύσουν τις φωνές στο εσωτερικό της CDU που ζητούν αλλαγή πορείας ή ηγεσίας. Γερμανικά μέσα ήδη καταγράφουν σχετική συζήτηση.

Το αντίθετο επίσης ισχύει: αποτελέσματα καλύτερα από τις προσδοκίες θα μπορούσαν να προσφέρουν στον Μερτς χώρο για να μεταφέρει τη συζήτηση από το πρόσωπό του σε αλλαγές πολιτικής και κυβερνητικής λειτουργίας.

Το πραγματικό τεστ αρχίζει στις 21 Σεπτεμβρίου

Γι’ αυτό ίσως το σημαντικότερο πολιτικό γεγονός να μη συμβεί την Κυριακή το βράδυ.

Μπορεί να συμβεί τη Δευτέρα το πρωί.

Όχι απαραίτητα με παραίτηση ή αμφισβήτηση της καγκελαρίας, αλλά με τις πρώτες δηλώσεις των ισχυρών προσώπων της Χριστιανικής Ένωσης.

Ζέντερ.

Βουστ.

Οι πρωθυπουργοί των κρατιδίων της CDU.

Η κοινοβουλευτική ομάδα.

Εάν η σημερινή δημόσια στήριξη παραμείνει αμετάβλητη μετά από ένα δυσμενές αποτέλεσμα, αυτό θα αποτελέσει ένδειξη ότι η ηγεσία επιλέγει σταθερότητα και περισσότερο χρόνο για τον Μερτς.

Εάν όμως το λεξιλόγιο αλλάξει — από τη «στήριξη» στη συζήτηση για «ευθύνη», «νέα αρχή» ή «πορεία του κόμματος» — τότε θα έχει ξεκινήσει μια διαφορετική πολιτική διαδικασία.

Γι’ αυτό η μεγάλη ιστορία της γερμανικής Κυριακής δεν είναι μόνο πόσο θα πάρουν CDU, SPD ή AfD. Είναι τι θα πουν οι άνθρωποι που σήμερα δηλώνουν πίστη στον Μερτς όταν, από το βράδυ της 20ής Σεπτεμβρίου, δεν θα μιλούν πλέον για δημοσκοπήσεις αλλά για πραγματικές ψήφους.