Το Ισραήλ βάζει στο στόχαστρο το Τουρκολιβυκό: GSI, Κάσος και η μάχη για την Ανατολική Μεσόγειο
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 9 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//Το Ισραήλ βάζει στο στόχαστρο το Τουρκολιβυκό: GSI, Κάσος και η μάχη για την Ανατολική Μεσόγειο
Το καλώδιο Κρήτης–Κύπρου μετατρέπεται ξανά σε ένα από τα σημαντικότερα γεωπολιτικά τεστ της Ανατολικής Μεσογείου.
Και αυτή τη φορά στην εξίσωση μπαίνει πιο καθαρά και το Ισραήλ.
Καθώς αναμένεται η επόμενη φάση των θαλάσσιων ερευνών για τον Great Sea Interconnector, στην Αθήνα άνοιξε συζήτηση για το εάν θα μπορούσε να υπάρξει αλλαγή της όδευσης του καλωδίου ώστε να αποφευχθούν περιοχές που η Τουρκία εντάσσει στο θαλάσσιο πάρκο Φετιγιέ–Κας.
Η κυβέρνηση, ωστόσο, δηλώνει ότι δεν γνωρίζει τέτοιο σχεδιασμό.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης δήλωσε τη Δευτέρα ότι η ενημέρωσή του είναι πως το έργο θα προχωρήσει με βάση τον αρχικό σχεδιασμό.
Και το βασικό γεωπολιτικό πρόβλημα βρίσκεται ούτως ή άλλως βαθύτερα.
Δεν είναι απλώς το τουρκικό θαλάσσιο πάρκο.
Είναι το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο.
Γιατί η αλλαγή της όδευσης δεν λύνει το πρόβλημα
Η ιδέα ότι μια μικρή μετατόπιση του GSI θα μπορούσε να παρακάμψει το νέο τουρκικό θαλάσσιο πάρκο δεν αντιμετωπίζει την κεντρική ελληνοτουρκική διαφορά.
Η Τουρκία υποστηρίζει ότι εκτεταμένες θαλάσσιες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου αποτελούν τουρκική υφαλοκρηπίδα και ότι έργα που τις διασχίζουν δεν μπορούν να πραγματοποιούνται χωρίς τη δική της συναίνεση.
Η Ελλάδα απορρίπτει αυτή τη θέση.
Η Αθήνα θεωρεί το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο αντίθετο προς το Διεθνές Δίκαιο και υποστηρίζει ότι δεν παράγει έννομα αποτελέσματα εις βάρος των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Άρα ακόμη και εάν ένα καλώδιο κινηθεί νοτιότερα από τα όρια του τουρκικού θαλάσσιου πάρκου, παραμένει η σύγκρουση για τις θαλάσσιες ζώνες.
Το προηγούμενο της Κάσου
Και υπάρχει ήδη προηγούμενο.
Ιούλιος 2024 – Κάσος.
Το ιταλικό ερευνητικό Ievoli Relume πραγματοποιούσε έρευνες για τη μελλοντική εγκατάσταση του υποθαλάσσιου καλωδίου.
Η Άγκυρα εξέδωσε δική της NAVTEX υποστηρίζοντας ότι τμήμα των ερευνών βρισκόταν σε «τουρκική υφαλοκρηπίδα» και στην περιοχή αναπτύχθηκαν έως και πέντε τουρκικά πολεμικά πλοία.
Η Αθήνα απέρριψε τις τουρκικές διεκδικήσεις και ανέπτυξε δικές της μονάδες.
Το επεισόδιο αποκλιμακώθηκε μέσω διπλωματικών διαύλων και το Ievoli Relume ολοκλήρωσε τις εργασίες που, σύμφωνα με την ελληνική κυβερνητική εκδοχή, είχαν προγραμματιστεί.
Το κρίσιμο σημείο: Ελλάδα–Αίγυπτος εναντίον Τουρκίας–Λιβύης
Πίσω από το περιστατικό της Κάσου βρίσκεται η σύγκρουση δύο διαφορετικών χαρτών.
Η Ελλάδα έχει προχωρήσει από το 2020 σε μερική οριοθέτηση ΑΟΖ με την Αίγυπτο.
Η Τουρκία, από την άλλη, επικαλείται το Μνημόνιο οριοθέτησης θαλάσσιων δικαιοδοσιών που υπέγραψε το 2019 με την τότε κυβέρνηση της Τρίπολης.
Οι δύο χαράξεις αλληλεπικαλύπτονται σε συγκεκριμένες περιοχές.
Η Αθήνα απορρίπτει το Τουρκολιβυκό ως άκυρο και αντίθετο στο Διεθνές Δίκαιο.
Η Άγκυρα υποστηρίζει το ακριβώς αντίθετο και το χρησιμοποιεί ως βάση των δικών της αξιώσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο GSI επιστρέφει λοιπόν στο ίδιο σημείο
Αυτό ακριβώς κάνει δύσκολη οποιαδήποτε εύκολη «τεχνική λύση».
Η διαδρομή Κρήτη–Κύπρος πρέπει να κινηθεί προς ανατολάς.
Και εκεί συναντά τις περιοχές στις οποίες η Τουρκία προβάλλει αξιώσεις θαλάσσιας δικαιοδοσίας.
Επομένως η γεωγραφία δεν εξαφανίζει τη γεωπολιτική.
Ακόμη και μια νοτιότερη όδευση θα μπορούσε να δημιουργήσει νέα τεχνικά και οικονομικά προβλήματα, λόγω μεγαλύτερου μήκους και δυσκολότερου βυθού.
Η Meridiam αλλάζει το επιχειρηματικό βάρος του έργου
Υπάρχει όμως πλέον μια σημαντική διαφορά σε σχέση με το 2024.
Ο GSI δεν βρίσκεται στο ίδιο εταιρικό σχήμα.
Στις 5 Αυγούστου υπεγράφη, παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη, η συμφωνία εισόδου της γαλλικής Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στην εταιρεία Great Sea Interconnector.
Παράλληλα υπεγράφη συμφωνία ΑΔΜΗΕ–GSI–Nexans για τις θαλάσσιες έρευνες βυθού.
Η γαλλική παρουσία επομένως είναι πλέον άμεση και επιχειρηματικά σημαντική.
Και τώρα μπαίνει το Ισραήλ
Εδώ βρίσκεται η μεγάλη νέα εξέλιξη.
Σύμφωνα με σημερινό δημοσίευμα της Jerusalem Post, η Διεύθυνση Πληροφοριών των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων έχει αρχίσει να εστιάζει στον λεγόμενο «Libya corridor» και στην αυξανόμενη στρατιωτική και διπλωματική παρουσία της Τουρκίας στην περιοχή.
Το ισραηλινό δημοσίευμα συνδέει ευθέως αυτή την ανησυχία με το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο του 2019.
Για το Τελ Αβίβ, το θέμα δεν είναι πλέον μόνο ελληνοτουρκικό.
Ακουμπά άμεσα την ισραηλινή ασφάλεια.
Τι φοβούνται οι Ισραηλινοί
Η Jerusalem Post περιγράφει τρεις βασικούς τομείς ενδιαφέροντος.
Πρώτον: Ενέργεια.
Το Τουρκολιβυκό μπορεί, σύμφωνα με την ισραηλινή ανάλυση, να χρησιμοποιηθεί από την Άγκυρα για να δυσκολέψει ή να εμποδίσει έναν μελλοντικό αγωγό φυσικού αερίου από το Ισραήλ προς την Κύπρο, την Ελλάδα και τελικά την ευρωπαϊκή αγορά.
Δεύτερον: Υποθαλάσσιες υποδομές.
Στην ίδια γεωγραφία περνούν ή σχεδιάζονται καλώδια ηλεκτρικής ενέργειας και τηλεπικοινωνιών.
Τρίτον: Ελευθερία ναυσιπλοΐας.
Και εδώ το ισραηλινό ενδιαφέρον γίνεται ακόμη μεγαλύτερο.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, περίπου το 98% των ισραηλινών εισαγωγών φτάνει διά θαλάσσης.
Από τον GSI στους αγωγούς φυσικού αερίου
Έτσι αρχίζουν να ενώνονται κομμάτια που μέχρι σήμερα αντιμετωπίζονταν ξεχωριστά.
Ο GSI είναι ηλεκτρικό καλώδιο.
Οι σχεδιαζόμενες ενεργειακές διαδρομές Ισραήλ–Κύπρου–Ελλάδας μπορεί να αφορούν ηλεκτρική ενέργεια ή φυσικό αέριο.
Τα υποθαλάσσια data cables αποτελούν κρίσιμη ψηφιακή υποδομή.
Όλα όμως έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό:
διασχίζουν την Ανατολική Μεσόγειο.
Και ακριβώς εκεί η Τουρκία επιχειρεί να κατοχυρώσει τη δική της αντίληψη για τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες.
Mossad, IDF και Ναυτικό κοιτούν την ίδια περιοχή
Η Jerusalem Post αναφέρει ότι το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται σε μία υπηρεσία.
Στο ισραηλινό αμυντικό σύστημα παρακολουθούν τις τουρκικές κινήσεις:
- η Διεύθυνση Πληροφοριών του IDF,
- η Mossad,
- και η υπηρεσία πληροφοριών του Ισραηλινού Ναυτικού.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι που επικαλείται η εφημερίδα εκτιμούν ότι η διεύρυνση της τουρκικής παρουσίας μπορεί να περιορίσει την ελευθερία κινήσεων του Ισραήλ στην περιοχή.
Πρόκειται για ισραηλινή εκτίμηση ασφαλείας και όχι για διαπιστωμένη τουρκική πρόθεση έναντι κάθε συγκεκριμένου έργου.
Η Λιβύη γίνεται ξανά κομβική
Το δεύτερο σημείο που παρακολουθεί το Ισραήλ είναι η τουρκική παρουσία στη Λιβύη.
Η Τουρκία έχει αποκτήσει σημαντική στρατιωτική, πολιτική και οικονομική παρουσία στη χώρα μετά την υποστήριξή της προς την κυβέρνηση της Τρίπολης.
Το ισραηλινό αμυντικό σύστημα εξετάζει πλέον τι σημαίνει αυτή η παρουσία για ολόκληρο τον θαλάσσιο διάδρομο της Ανατολικής Μεσογείου.
Και αυτό μετατρέπει τη Λιβύη από περιφερειακό μέτωπο σε κρίσιμο κόμβο της αντιπαράθεσης Τουρκίας–Ισραήλ.
Ορμούζ και Μπαμπ αλ-Μαντάμπ αλλάζουν την εξίσωση
Υπάρχει και ένας ακόμη λόγος για τον οποίο το Τελ Αβίβ κοιτάζει τώρα πολύ πιο προσεκτικά τη Μεσόγειο.
Το Ισραήλ παρακολουθεί ήδη δύο κρίσιμα σημεία της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας:
τα Στενά του Ορμούζ και το Μπαμπ αλ-Μαντάμπ.
Η ένταση στις δύο αυτές θαλάσσιες αρτηρίες αυξάνει τη στρατηγική αξία της ασφαλούς πρόσβασης στη Μεσόγειο.
Επομένως, για το Ισραήλ, η συζήτηση για το Τουρκολιβυκό δεν αφορά πλέον μόνο έναν πιθανό ενεργειακό αγωγό.
Αφορά συνολικά την ασφάλεια των θαλάσσιων εμπορικών οδών.
Ελλάδα – Κύπρος – Ισραήλ: Το καλώδιο αποκτά άλλη διάσταση
Ο αρχικός σχεδιασμός του Great Sea Interconnector δεν σταματά στην Κύπρο.
Η μακροπρόθεσμη αρχιτεκτονική του έργου προβλέπει σύνδεση και με το Ισραήλ.
Αυτό σημαίνει ότι η δυνατότητα ασφαλούς ανάπτυξης υποθαλάσσιων υποδομών μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ αποκτά μεγαλύτερη στρατηγική σημασία.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο εάν το έργο είναι οικονομικά βιώσιμο.
Είναι και εάν οι τρεις χώρες μπορούν να διαμορφώσουν έναν σταθερό ενεργειακό διάδρομο μέσα σε μια περιοχή όπου οι θαλάσσιες διεκδικήσεις παραμένουν ανοιχτές.
Η Τουρκία έχει διαφορετική ανάγνωση
Η Άγκυρα απορρίπτει την ελληνική και κυπριακή προσέγγιση στις θαλάσσιες ζώνες και θεωρεί ότι οι δικές της αξιώσεις στηρίζονται στην αρχή της δίκαιης οριοθέτησης.
Υποστηρίζει επίσης ότι μεγάλα ενεργειακά projects που περνούν από περιοχές τις οποίες θεωρεί δική της θαλάσσια δικαιοδοσία δεν μπορούν να υλοποιούνται χωρίς τη συναίνεσή της.
Επομένως η τουρκική θέση δεν έχει μεταβληθεί.
Αυτό είναι και το βασικό πρόβλημα για τον GSI.
Το πραγματικό τεστ δεν είναι ο χάρτης – είναι η επόμενη NAVTEX
Γι’ αυτό η κρίσιμη στιγμή θα έρθει όταν το έργο περάσει ξανά από τους χάρτες στη θάλασσα.
Η Αθήνα έχει καταστήσει σαφές ότι οι αρμόδιες ελληνικές αρχές θα εκδίδουν τις αναγκαίες NAVTEX όταν υποβληθούν τα σχετικά αιτήματα για εργασίες σε περιοχές ελληνικής αρμοδιότητας.
Τότε θα φανεί και η αντίδραση της Άγκυρας.
Το 2024 υπήρξε η Κάσος.
Το 2026 το έργο διαθέτει γαλλικό πλειοψηφικό επενδυτή, ενώ η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται σε πολύ διαφορετικό γεωπολιτικό περιβάλλον.
Και πλέον το Ισραήλ παρακολουθεί το Τουρκολιβυκό και ως δικό του ζήτημα ασφαλείας.
Η νέα γεωπολιτική γραμμή της Ανατολικής Μεσογείου
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο της σημερινής εξέλιξης.
Μέχρι σήμερα το Τουρκολιβυκό παρουσιαζόταν κυρίως ως σύγκρουση:
Ελλάδας – Τουρκίας – Λιβύης.
Τώρα η ισραηλινή στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών εξετάζει τις συνέπειές του για:
τη ναυσιπλοΐα του Ισραήλ, τις ενεργειακές του διαδρομές, τα υποθαλάσσια καλώδια και τη συνεργασία του με Ελλάδα, Κύπρο και Αίγυπτο.
Δεν σημαίνει ότι το Ισραήλ έχει ανακοινώσει κάποια νέα πολιτική ή στρατιωτική κίνηση κατά του Τουρκολιβυκού.
Σημαίνει όμως ότι το θέμα έχει περάσει πλέον στον ισραηλινό σχεδιασμό ασφαλείας, σύμφωνα με τη Jerusalem Post.
Και αυτό αλλάζει το γεωπολιτικό βάρος της υπόθεσης.
Γιατί ο GSI παύει όλο και περισσότερο να είναι απλώς ένα καλώδιο Κρήτης–Κύπρου.
Γίνεται κομμάτι της μεγαλύτερης μάχης για το ποιος θα χαράξει τους ενεργειακούς, εμπορικούς και στρατηγικούς διαδρόμους της Ανατολικής Μεσογείου.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
