Ιράν: Σε νέο ιστορικό χαμηλό το ριάλ, με απώλειες άνω του 50% σε έναν χρόνο

Παρέμβαση έως 2 δισ. δολαρίων για τη στήριξη του νομίσματος, ενώ ο πληθωρισμός πάνω από 70% εντείνει την πίεση στα νοικοκυριά.

Σε νέο χαμηλό υποχώρησε το ιρανικό ριάλ το Σάββατο 3 Οκτωβρίου, αποτυπώνοντας την ένταση της οικονομικής κρίσης που αντιμετωπίζει η χώρα. Το νόμισμα έχει χάσει περισσότερο από το μισό της αξίας του μέσα στον τελευταίο χρόνο, ενώ οι κυρώσεις και ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός επιβαρύνουν την οικονομία και περιορίζουν τις εξαγωγές πετρελαίου. Η κεντρική τράπεζα ανακοίνωσε παρέμβαση έως 2 δισ. δολαρίων, επιχειρώντας να ανακόψει την υποχώρηση.

Η εξέλιξη συνδέει τη συναλλαγματική αγορά με την καθημερινότητα των πολιτών. Η αξία του νομίσματος επηρεάζει το κόστος των εισαγωγών, την αξία των αποταμιεύσεων σε ξένο νόμισμα και τις αποφάσεις των επιχειρήσεων. Όταν η υποχώρηση συνοδεύεται από υψηλό πληθωρισμό, η πίεση μεταφέρεται σε ολόκληρη την οικονομική δραστηριότητα.

Το δολάριο πλησιάζει τα 2,7 εκατομμύρια ριάλ

Στην ελεύθερη αγορά, το αμερικανικό δολάριο διαμορφωνόταν περίπου στα 2,688 εκατομμύρια ριάλ, έναντι 2,632 εκατομμυρίων την Παρασκευή. Μια δεύτερη καταγραφή το τοποθετούσε στα 2,695 εκατομμύρια ριάλ ανά δολάριο, επιβεβαιώνοντας την κατεύθυνση της πτώσης.

Η μεταβολή από τα 2,632 στα 2,688 εκατομμύρια σημαίνει ότι το κόστος αγοράς ενός δολαρίου αυξήθηκε περίπου 2,1% μέσα σε μία ημέρα. Αντίστοιχα, η αξία του ριάλ σε δολάρια μειώθηκε περίπου 2,08%. Πρόκειται για υπολογισμό βάσει των συγκεκριμένων τιμών της ελεύθερης αγοράς.

Η διάκριση έχει σημασία: όσο περισσότερα ριάλ χρειάζονται για την αγορά ενός δολαρίου, τόσο ασθενέστερο γίνεται το ιρανικό νόμισμα. Η άνοδος του αριθμού στην ισοτιμία αντιστοιχεί, επομένως, σε υποχώρηση της αξίας του.

Η παρέμβαση των τραπεζών και το στοίχημα της εμπιστοσύνης

Οι κρατικές τράπεζες άρχισαν να διαθέτουν δολάρια στην αγορά στο πλαίσιο της προσπάθειας στήριξης του νομίσματος. Το ανακοινωμένο ποσό φτάνει έως τα 2 δισ. δολάρια, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ολόκληρο το ποσό έχει ήδη διοχετευθεί.

Η λογική της παρέμβασης είναι να ενισχυθεί η προσφορά συναλλάγματος και να περιοριστεί η πίεση στην ισοτιμία. Η διάρκειά της, όμως, θα εξαρτηθεί και από τη ζήτηση για δολάρια. Αν η ανάγκη προστασίας των αποταμιεύσεων παραμένει έντονη, η αγορά μπορεί να συνεχίσει να πιέζει το νόμισμα ακόμη και μετά την αρχική παρέμβαση.

Το ουσιαστικό τεστ θα είναι αν η κίνηση προσφέρει σταθερότητα για μεγαλύτερο διάστημα. Μια προσωρινή ανάκαμψη της ισοτιμίας δεν αρκεί από μόνη της για να δείξει ότι έχουν υποχωρήσει οι οικονομικές πιέσεις που προκαλούν τη ζήτηση ξένου νομίσματος.

Πληθωρισμός πάνω από 70% και πίεση στις αποταμιεύσεις

Με τον πληθωρισμό να υπερβαίνει το 70%, οι πολίτες αντιμετωπίζουν αυξανόμενες δυσκολίες στην κάλυψη βασικών αναγκών και ενοικίων. Πολλοί στρέφονται σε δολάρια, άλλα ισχυρά νομίσματα και χρυσό, αναζητώντας προστασία για τις αποταμιεύσεις τους.

Ο υψηλός πληθωρισμός και η υποχώρηση του νομίσματος αποτελούν διαφορετικές, αλλά αλληλένδετες πιέσεις. Ο πρώτος μειώνει την ποσότητα αγαθών και υπηρεσιών που μπορεί να αγοράσει ένα δεδομένο εισόδημα στο εσωτερικό. Η δεύτερη αυξάνει το κόστος απόκτησης ξένου συναλλάγματος και μπορεί να επιβαρύνει τις εισαγωγές.

Ένα απλό αριθμητικό παράδειγμα δείχνει το μέγεθος της πρώτης πίεσης: εάν ένα υποθετικό καλάθι προϊόντων ακριβύνει κατά 70%, χρειάζονται 170 μονάδες χρημάτων για αγορές που προηγουμένως κόστιζαν 100. Με αμετάβλητο εισόδημα, η αγοραστική δύναμη μειώνεται περίπου 41%. Το παράδειγμα δεν περιγράφει την εξέλιξη κάθε προϊόντος ή κάθε μισθού στο Ιράν, αλλά εξηγεί τη σημασία μιας τόσο μεγάλης αύξησης τιμών.

Πώς η πτώση του νομίσματος επηρεάζει τις επιχειρήσεις

Η υποχώρηση ενός νομίσματος αυξάνει, κατά κανόνα, το κόστος των εισαγόμενων αγαθών σε εγχώριο νόμισμα. Η επιβάρυνση μπορεί να αφορά έτοιμα προϊόντα, πρώτες ύλες, εξοπλισμό και εξαρτήματα, επηρεάζοντας και επιχειρήσεις που παράγουν για την εσωτερική αγορά. Η μεταφορά αυτού του κόστους στις τελικές τιμές δεν είναι πάντοτε άμεση ή πλήρης.

Για μια επιχείρηση που πληρώνει προμήθειες σε δολάρια αλλά εισπράττει σε ριάλ, οι συνεχείς μεταβολές δυσκολεύουν τον προγραμματισμό. Η τιμή μιας παραγγελίας μπορεί να αλλάξει αισθητά μέχρι την πληρωμή της, δημιουργώντας δίλημμα ανάμεσα στη μείωση του περιθωρίου κέρδους και στην αύξηση των τιμών προς τους πελάτες.

Η Τεχεράνη χαρακτηρίζει προσωρινή την υποχώρηση

Ο Μεχντί Νταράμπι, βοηθός του διοικητή της κεντρικής τράπεζας για θέματα συναλλάγματος, απέδωσε μέρος της πτώσης σε προβλέψεις Αμερικανών αξιωματούχων περί οικονομικής κατάρρευσης, τις οποίες χαρακτήρισε ψευδείς. Υποστήριξε επίσης ότι η υποχώρηση είναι προσωρινή.

Η θέση αυτή θα κριθεί από την πορεία της αγοράς. Για τα νοικοκυριά, σταθεροποίηση σημαίνει μεγαλύτερη δυνατότητα προγραμματισμού των εξόδων και μικρότερη αβεβαιότητα για τις αποταμιεύσεις τους. Για τις επιχειρήσεις, σημαίνει ότι μπορούν να υπολογίζουν το κόστος τους χωρίς να ανατρέπονται διαρκώς οι προϋπολογισμοί τους. Εκεί βρίσκεται το πραγματικό οικονομικό διακύβευμα της προσπάθειας στήριξης του ριάλ.

Πηγή: Pagenews.gr