Ισχυρό προειδοποιητικό σήμα για την πορεία της ακρίβειας, της ενέργειας και της ελληνικής οικονομίας εκπέμπει ο επικεφαλής του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, Γιάννης Τσουκαλάς, βάζοντας ταυτόχρονα στο τραπέζι συγκεκριμένες παρεμβάσεις για να περιοριστεί η μετάδοση του ενεργειακού κόστους στις τιμές των προϊόντων.
Μιλώντας τη Δευτέρα 5 Οκτωβρίου στα Παραπολιτικά 90,1 και στην εκπομπή «Πρώτο Πρωινό» με τον Αλέξανδρο Κλώσσα, ο κ. Τσουκαλάς εκτίμησε ότι η νέα άνοδος των τιμών της ενέργειας δημιουργεί σοβαρό κίνδυνο για τον πληθωρισμό και, μέσω αυτού, για την ιδιωτική κατανάλωση.
Η βασική του προειδοποίηση ήταν σαφής:
«Ο πληθωρισμός με την τελευταία αύξηση που είδαμε τον Σεπτέμβριο, η οποία οφείλεται εξ ολοκλήρου στην αύξηση της τιμής της ενέργειας, φαίνεται να ξεφεύγει».
«Δεν βλέπουμε τον πληθωρισμό πολύ κάτω από το 4%»
Ο επικεφαλής του Γραφείου Προϋπολογισμού εκτίμησε ότι η εξέλιξη του πληθωρισμού εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εξωγενείς παράγοντες και κυρίως από το ενεργειακό μέτωπο.
«Αν θα ξεφύγει δυστυχώς δεν εξαρτάται από εμάς, αλλά σίγουρα δεν βλέπουμε να κλείνει πολύ κάτω από το 4% για όλο το έτος και αυτό σίγουρα θα πιέσει την ιδιωτική κατανάλωση σε κάποιο βαθμό», ανέφερε.
Υπάρχει ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο, ένας παράγοντας ανθεκτικότητας: παρά τον ήδη υψηλό πληθωρισμό, η ιδιωτική κατανάλωση άντεξε κατά το πρώτο μισό του 2026.
Το ερώτημα είναι εάν αυτή η αντοχή μπορεί να συνεχιστεί σε περίπτωση νέου γύρου ενεργειακών ανατιμήσεων.
Και εκεί ακριβώς βρίσκεται πλέον το μεγάλο οικονομικό στοίχημα.
Νέα αύξηση στην ενέργεια – Φόβος για το «ντόμινο»
Ο Γιάννης Τσουκαλάς εμφανίστηκε επιφυλακτικός και για την αμέσως επόμενη περίοδο.
«Με βάση τα τελευταία στοιχεία μάλλον θα έχουμε και άλλη αύξηση στις τιμές της ενέργειας», σημείωσε.
Το κρίσιμο ζήτημα, σύμφωνα με την ανάλυσή του, είναι να αποτραπεί η δεύτερη φάση του ενεργειακού σοκ: η μεταφορά δηλαδή του αυξημένου κόστους από την ενέργεια στις μεταφορές και από εκεί σε προϊόντα και υπηρεσίες.
«Εμείς θέλουμε με τα εργαλεία που διαθέτουμε και τα στενά δημοσιονομικά περιθώρια να αναχαιτίσουμε τις δευτερογενείς επιπτώσεις αυτών των αυξήσεων, δηλαδή να μην περάσουν οι αυξήσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα», τόνισε.
Προειδοποίησε, πάντως, ότι όσο οι ενεργειακές τιμές συνεχίζουν να αυξάνονται, η άσκηση αυτή γίνεται όλο και δυσκολότερη.
«Αν είναι προσωρινή αυτή η αύξηση που βλέπουμε τώρα, [τα εργαλεία] θα έχουν κάποια αποτελεσματικότητα. Αν όχι, δυστυχώς θα υποστούμε όλοι τις συνέπειες».
Diesel κίνησης και αγροτικό πετρέλαιο στο τραπέζι
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το σημείο στο οποίο ο επικεφαλής του Γραφείου Προϋπολογισμού περνά από τη διάγνωση του προβλήματος στις πιθανές λύσεις.
Ο Τσουκαλάς τάσσεται υπέρ στοχευμένων και όχι οριζόντιων μέτρων, με βασικό στόχο να προστατευθεί η εφοδιαστική αλυσίδα.
Και κατονομάζει δύο πιθανά εργαλεία:
στήριξη στο diesel κίνησης για τις μεταφορές και στο αγροτικό πετρέλαιο μέσω επιστροφής του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης.
«Για την εφοδιαστική αλυσίδα, για να μην περάσει αυτή η αύξηση και γίνει μόνιμη ακρίβεια, καλό θα ήταν περισσότερο να δούμε πώς θα μπορέσουμε να επιδοτήσουμε το diesel κίνησης για τις μεταφορές και το αγροτικό πετρέλαιο μέσω της επιστροφής, για παράδειγμα, του ειδικού φόρου κατανάλωσης», ανέφερε.
Η λογική είναι να χτυπηθεί το ενεργειακό κόστος εκεί όπου μπορεί να δημιουργήσει πολλαπλασιαστικές επιπτώσεις.
Αν αυξηθεί σημαντικά το κόστος μεταφοράς και παραγωγής, τότε η ενεργειακή κρίση κινδυνεύει να μετατραπεί σε μονιμότερη ακρίβεια στο ράφι.
«Αρμαγεδώνας» στην αγορά ομολόγων
Απέναντι στις πιέσεις για αξιοποίηση των αυξημένων κρατικών εσόδων που δημιουργεί ο πληθωρισμός, ο Γιάννης Τσουκαλάς βάζει όμως ένα ισχυρό «φρένο»: τις αγορές ομολόγων και τη δημοσιονομική αξιοπιστία.
Η λέξη που χρησιμοποίησε για την κατάσταση στις διεθνείς αγορές ήταν χαρακτηριστική:
«Αυτή τη στιγμή αυτό που γίνεται στην αγορά ομολόγων, και στην ευρωπαϊκή και γενικότερα στην παγκόσμια, είναι ένας Αρμαγεδώνας».
Κατά την εκτίμησή του, οι επενδυτές στέλνουν ουσιαστικά ένα μήνυμα προς τις κυβερνήσεις να είναι ιδιαίτερα προσεκτικές με τις δημοσιονομικές τους κινήσεις, καθώς εξετάζουν εάν τα δημόσια οικονομικά παραμένουν σε βιώσιμη τροχιά.
Για την Ελλάδα το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω της εμπειρίας της προηγούμενης κρίσης.
«Ειδικά για εμάς που έχουμε καταφέρει να χτίσουμε αυτή τη δημοσιονομική αξιοπιστία, το οποίο είναι ένα σημαντικό περιουσιακό στοιχείο που αποκτήσαμε μετά την κρίση, δεν θέλουμε να το ξοδέψουμε τη χειρότερη δυνατή στιγμή».
Το €1 δισ. και το «μικροσκόπιο» των αγορών
Ο Τσουκαλάς έδωσε μάλιστα ένα πολύ συγκεκριμένο παράδειγμα για το πόσο λεπτές θεωρεί ότι είναι οι ισορροπίες.
Εάν η Ελλάδα αποφάσιζε μονομερώς να διοχετεύσει €1 δισ. από τα πρόσθετα έσοδα στην οικονομία χωρίς θετική ευρωπαϊκή σύσταση, εκτίμησε ότι η χώρα θα μπορούσε να μπει αμέσως στο μικροσκόπιο των αγορών ομολόγων.
«Θα βλέπαμε αμέσως το επιτόκιο και να αυξάνεται κατά πολύ, κάτι το οποίο δεν θα θέλαμε αυτή τη συγκεκριμένη στιγμή να το ζήσουμε», είπε.
Γι’ αυτό και η θέση του συνοψίζεται στο τρίπτυχο:
ευελιξία, προσωρινός χαρακτήρας, αυστηρή στόχευση.
Τι περιμένει από την Ευρώπη
Στο ευρωπαϊκό επίπεδο βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη συζήτηση για μια κοινή και συντονισμένη απάντηση στο ενεργειακό σοκ.
Ο επικεφαλής του Γραφείου Προϋπολογισμού θεωρεί εύλογη μια ευρωπαϊκή παρέμβαση, ακριβώς επειδή το πρόβλημα αφορά το σύνολο της Ευρώπης.
Ωστόσο δεν εμφανίστηκε ιδιαίτερα αισιόδοξος ότι θα δοθεί μεγάλη δημοσιονομική ελευθερία στα κράτη-μέλη.
«Δεν μπορώ να το προδικάσω αυτό, βλέπω όμως μεγαλύτερες πιθανότητες να μην προχωρήσει σε κάτι εκτεταμένο από το να προχωρήσει», σημείωσε.
Η εμπειρία της ενεργειακής κρίσης μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022 λειτουργεί, κατά τον ίδιο, και ως προειδοποίηση.
Ορισμένα από τα μέτρα που ελήφθησαν τότε δεν ήταν αρκετά αποτελεσματικά επειδή δεν είχαν επαρκή στόχευση.
Το μήνυμα αυτή τη φορά είναι διαφορετικό: εφόσον δημιουργηθεί πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος, να κατευθυνθεί εκεί όπου μπορεί να ανακόψει τη μετάδοση της ακρίβειας στην υπόλοιπη οικονομία.
Ο προϋπολογισμός θα αναθεωρηθεί – «Είμαστε από τις λίγες χώρες που μπορούν»
Η ενεργειακή αβεβαιότητα επηρεάζει αναπόφευκτα και τον σχεδιασμό του νέου προϋπολογισμού.
«Ο προϋπολογισμός αυτός σίγουρα θα έχει κάποιες αναθεωρήσεις, γιατί τα πράγματα είναι πάρα πολύ ρευστά», ανέφερε ο Γιάννης Τσουκαλάς.
Παρά την αβεβαιότητα, όμως, υπογράμμισε ότι ο προϋπολογισμός περιλαμβάνει σημαντικά μέτρα στήριξης εισοδήματος για μισθούς και συντάξεις, καθώς και υψηλά κονδύλια για επενδύσεις.
«Είμαστε από τις λίγες χώρες οι οποίες μπορούμε και συντάσσουμε τέτοιο προϋπολογισμό», είπε.
Η μεγαλύτερη κόκκινη γραμμή για την Ελλάδα
Και όταν ρωτήθηκε ποιος είναι ο σημαντικότερος κίνδυνος που βρίσκεται σήμερα μπροστά στην ελληνική οικονομία, η απάντησή του δεν αφορούσε αποκλειστικά ούτε το πετρέλαιο ούτε τον πληθωρισμό.
Αφορούσε τη δημοσιονομική σταθερότητα.
«Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι να ξεφύγουμε από τη δημοσιονομική σταθερότητα. Είναι κάτι το οποίο το έχουμε κερδίσει με πολύ κόπο, φέρνει αποτελέσματα και πρέπει να παραμείνουμε προσηλωμένοι σε αυτόν τον δρόμο».
Το μήνυμα του επικεφαλής του Γραφείου Προϋπολογισμού είναι επομένως διπλό: ανάχωμα στην ενεργειακή ακρίβεια, αλλά χωρίς να ανοίξει δημοσιονομική τρύπα.
Και μέσα σε αυτή την εξίσωση, το diesel των μεταφορών και το αγροτικό πετρέλαιο εμφανίζονται ως δύο από τα πιο στοχευμένα εργαλεία για να εμποδιστεί το ενεργειακό σοκ να περάσει από την αντλία σε ολόκληρη την ελληνική αγορά.
Πηγή: pagenews.gr