Ακρίτα στριμώχνει Πλεύρη για το μεταναστευτικό: «Πού θα στέλνετε όσους δεν παίρνουν άσυλο;»

Έξι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ ζητούν από τον υπουργό Μετανάστευσης και τον υπουργό Εξωτερικών να αποκαλύψουν τις χώρες, τις συμφωνίες και τις εγγυήσεις για τους «Κόμβους Επιστροφής» – Στο τραπέζι, σύμφωνα με δημοσιεύματα, Ρουάντα, Ουγκάντα και Ουζμπεκιστάν, με ορίζοντα εφαρμογής το 2027.

Νέο πολιτικό μέτωπο ανοίγει στη Βουλή για τη μεταναστευτική πολιτική της κυβέρνησης, με την Έλενα Ακρίτα και πέντε ακόμη βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ–Προοδευτική Συμμαχία να ζητούν συγκεκριμένες απαντήσεις από τον υπουργό Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνο Πλεύρη, και τον υπουργό Εξωτερικών για τον σχεδιασμό δημιουργίας «Κόμβων Επιστροφής» σε τρίτες χώρες.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το σχέδιο μεταφοράς εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης προσώπων των οποίων οι αιτήσεις ασύλου έχουν απορριφθεί ή το καθεστώς διεθνούς προστασίας έχει ανακληθεί.

Η κοινοβουλευτική πρωτοβουλία θέτει τρία κρίσιμα ερωτήματα: Σε ποιες χώρες σχεδιάζει η Ελλάδα να μεταφέρει αυτούς τους ανθρώπους; Με ποιους όρους θα συναφθούν οι συμφωνίες; Και ποιος θα εγγυηθεί ότι δεν θα παραβιάζονται τα ανθρώπινα δικαιώματά τους;

Οι έξι βουλευτές επισημαίνουν ότι, παρά το κυβερνητικό χρονοδιάγραμμα για έναρξη πιλοτικής λειτουργίας μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2027, δεν έχουν παρουσιαστεί στη Βουλή οι χώρες υποδοχής, το περιεχόμενο των πιθανών συμφωνιών και οι μηχανισμοί εποπτείας.

Ρουάντα, Ουγκάντα και Ουζμπεκιστάν: Τα τρία ονόματα που προκαλούν ερωτήματα

Σύμφωνα με δημοσιεύματα τα οποία επικαλούνται οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, μεταξύ των χωρών που εξετάζονται για τη δημιουργία Κόμβων Επιστροφής βρίσκονται η Ρουάντα, η Ουγκάντα και το Ουζμπεκιστάν.

Ωστόσο, στην κοινοβουλευτική ερώτηση υπογραμμίζεται ότι δεν υπάρχει επίσημη ενημέρωση από την ελληνική κυβέρνηση που να επιβεβαιώνει ποιες χώρες συμμετέχουν στις σχετικές διαπραγματεύσεις.

Αυτό ακριβώς ζητά να αποσαφηνιστεί η Έλενα Ακρίτα.

Δεν πρόκειται μόνο για τη γεωγραφική επιλογή των προορισμών, αλλά για το καθεστώς προστασίας που θα ισχύει για τους μεταφερόμενους, τη δυνατότητα πρόσβασης σε νομική συνδρομή και τις υποχρεώσεις που θα αναλαμβάνουν τα εμπλεκόμενα κράτη.

Η αναφορά στις τρεις χώρες δεν σημαίνει ότι έχει ληφθεί οριστική απόφαση για τη συμμετοχή τους στο ελληνικό ή ευρωπαϊκό σχέδιο.

Το σχέδιο Πλεύρη και το χρονοδιάγραμμα του 2027

Στην ερώτηση αναφέρεται ότι ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου έχει τοποθετήσει την έναρξη πιλοτικής λειτουργίας του σχεδίου στο πρώτο εξάμηνο του 2027, με στόχο την πλήρη λειτουργία του κατά το δεύτερο εξάμηνο του ίδιου έτους.

Η Ελλάδα, σύμφωνα με τους βουλευτές, συμμετέχει σε ομάδα ευρωπαϊκών κρατών μαζί με τη Γερμανία, την Αυστρία, τη Δανία και την Ολλανδία, η οποία εξετάζει τη δημιουργία τέτοιων δομών εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι «Κόμβοι Επιστροφής» αποτελούν μέρος της ευρύτερης ευρωπαϊκής συζήτησης για την εφαρμογή αποφάσεων επιστροφής προσώπων που δεν διαθέτουν πλέον δικαίωμα παραμονής.

Οι υποστηρικτές αυτής της κατεύθυνσης την αντιμετωπίζουν ως εργαλείο ενίσχυσης της αποτελεσματικότητας των επιστροφών.

Αντίθετα, ο ΣΥΡΙΖΑ και άλλες πολιτικές δυνάμεις της ευρωπαϊκής Αριστεράς υποστηρίζουν ότι η μεταφορά ανθρώπων σε τρίτες χώρες ενδέχεται να δημιουργήσει σοβαρούς κινδύνους για την προστασία των δικαιωμάτων τους.

Ακρίτα: Ποιος θα εγγυηθεί ότι δεν θα υπάρξουν επαναπροωθήσεις;

Ένα από τα βασικότερα ζητήματα που θέτουν οι έξι βουλευτές αφορά την αρχή της μη επαναπροώθησης.

Πρόκειται για θεμελιώδη αρχή του διεθνούς δικαίου, σύμφωνα με την οποία ένα πρόσωπο δεν επιτρέπεται να επιστρέφεται σε χώρα όπου αντιμετωπίζει πραγματικό κίνδυνο δίωξης, βασανιστηρίων ή άλλης σοβαρής βλάβης.

Οι βουλευτές ζητούν να πληροφορηθούν ποιες εγγυήσεις θα περιλαμβάνονται στις συμφωνίες με τις τρίτες χώρες, ιδιαίτερα όσον αφορά την προστασία ευάλωτων προσώπων, τη δυνατότητα νομικής υποστήριξης και τις συνθήκες διαβίωσης ή κράτησης.

Ειδική αναφορά γίνεται στους ασυνόδευτους ανηλίκους, για τους οποίους η ερώτηση επισημαίνει ότι προβλέπεται εξαίρεση από τον συγκεκριμένο μηχανισμό επιστροφών.

Η αντιπολίτευση ζητά να διευκρινιστεί πώς θα εφαρμόζονται στην πράξη οι προστατευτικές διατάξεις και ποιος θα ελέγχει τη συμμόρφωση των χωρών υποδοχής.

Το κρίσιμο ερώτημα: Ποιος θα ελέγχει τους Κόμβους Επιστροφής;

Η κοινοβουλευτική παρέμβαση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στον ανεξάρτητο έλεγχο των δομών που ενδέχεται να δημιουργηθούν εκτός ευρωπαϊκού εδάφους.

Οι βουλευτές επικαλούνται συστάσεις του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Επιτρόπου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Ζητούν να προβλεφθεί συνεχής και αποτελεσματικός μηχανισμός παρακολούθησης, με δυνατότητα πρόσβασης στους χώρους φιλοξενίας ή κράτησης, καταγραφής καταγγελιών και δημοσιοποίησης πορισμάτων.

Επιπλέον, θέτουν το ζήτημα της δυνατότητας αναστολής μιας συμφωνίας εφόσον διαπιστωθούν παραβιάσεις δικαιωμάτων.

Για τον ΣΥΡΙΖΑ, το βασικό ερώτημα δεν εξαντλείται στην τεχνική λειτουργία των Κόμβων Επιστροφής. Αφορά το εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να μεταφέρει ανθρώπους εκτός της επικράτειάς της χωρίς να αποδυναμώνεται η ευθύνη της για την προστασία τους.

Οι τρεις ερωτήσεις που φέρνουν Πλεύρη και Γεραπετρίτη στη Βουλή

Η κοινοβουλευτική ερώτηση απευθύνεται στους υπουργούς Μετανάστευσης και Ασύλου και Εξωτερικών και υπογράφεται από την Έλενα Ακρίτα, τη Ρένα Δούρου, τη Θεοδώρα Ακριώτου, τον Ιωάννη Καριπίδη, τον Θεόφιλο Ξανθόπουλο και τον Γεώργιο Παπαηλιού.

Οι βουλευτές ζητούν να διευκρινιστούν τρία συγκεκριμένα ζητήματα.

Πρώτον, με ποιες τρίτες χώρες διαπραγματεύεται η Ελλάδα, είτε αυτοτελώς είτε στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής ομάδας συνεργασίας, και ποιοι είναι οι οικονομικοί και άλλοι όροι των πιθανών συμφωνιών.

Δεύτερον, ποιες νομικές και ανθρωπιστικές εγγυήσεις θα ισχύουν για όσους μεταφέρονται, με ιδιαίτερη έμφαση στην απαγόρευση επαναπροώθησης, στη νομική συνδρομή και στην προστασία ευάλωτων προσώπων.

Τρίτον, ποιος ανεξάρτητος ελληνικός, ευρωπαϊκός ή διεθνής μηχανισμός θα έχει την ευθύνη ελέγχου των συνθηκών διαβίωσης και της μεταχείρισης των ανθρώπων στις τρίτες χώρες.

Η κυβερνητική θέση και η αντιπαράθεση για τις επιστροφές

Η κυβέρνηση έχει παρουσιάσει τους Κόμβους Επιστροφής ως εργαλείο για την αποτελεσματικότερη εφαρμογή των αποφάσεων απομάκρυνσης προσώπων που δεν δικαιούνται διεθνή προστασία.

Ο Θάνος Πλεύρης έχει αναφερθεί σε συνεργασία πέντε ευρωπαϊκών κρατών και σε επαφές με χώρες της Αφρικής και της Ασίας. Σε προηγούμενη τοποθέτησή του στη Βουλή είχε υποστηρίξει ότι το εγχείρημα θα λειτουργήσει στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού δικαίου.

Η κυβερνητική προσέγγιση συνδέει την ενίσχυση των επιστροφών με την ανάγκη αποτελεσματικής μεταναστευτικής διαχείρισης.

Ο ΣΥΡΙΖΑ, αντίθετα, αμφισβητεί την ίδια την επιλογή μεταφοράς ανθρώπων σε τρίτες χώρες, επιμένοντας ότι η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων δεν μπορεί να αποδυναμώνεται από τις διαδικασίες επιστροφής.

Η πολιτική διαφωνία αφορά επομένως τόσο την αποτελεσματικότητα του μέτρου όσο και τη συμβατότητά του με τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας.

Η επόμενη κίνηση της κυβέρνησης

Με τη συγκεκριμένη κοινοβουλευτική πρωτοβουλία, η Έλενα Ακρίτα μεταφέρει την αντιπαράθεση από τις δημόσιες δηλώσεις στο πεδίο του κοινοβουλευτικού ελέγχου.

Η απάντηση των αρμόδιων υπουργών θα κληθεί να αποσαφηνίσει εάν υπάρχουν ήδη συγκεκριμένες συμφωνίες υπό διαμόρφωση, ποιο είναι το πραγματικό στάδιο των διαπραγματεύσεων και ποια μορφή θα λάβει ο μηχανισμός εποπτείας.

Το κεντρικό πολιτικό ερώτημα παραμένει ανοιχτό: πώς θα εφαρμοστεί μια αυστηρότερη πολιτική επιστροφών χωρίς να παραβιάζονται οι δεσμεύσεις της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων;

Πηγή: pagenews.gr