Πώς το περπάτημα «ξεκλειδώνει» τον εγκέφαλο και απογειώνει τη δημιουργικότητα

Αν και αποτελεί μια απλή καθημερινή δραστηριότητα, το περπάτημα συμβάλλει σημαντικά στη διατήρηση της καλής υγείας, προάγοντας τη μακροζωία και ενισχύοντας τη λειτουργία του εγκεφάλου, ώστε να παραμένει νεανικός.

Τι κοινό έχουν ο Άλμπερτ Αϊνστάιν, η Βιρτζίνια Γουλφ, ο Στίβεν Κινγκ, ο Χένρι Ντέιβιντ Θόρω και ο Φρίντριχ Νίτσε; Όλοι τους θεωρούσαν το περπάτημα καθοριστικό παράγοντα για τη δημιουργική τους σκέψη.

Παρότι φαίνεται μια απλή, καθημερινή συνήθεια, το περπάτημα προσφέρει πολλαπλά οφέλη στην υγεία, ενισχύοντας τη μακροζωία και διατηρώντας τον εγκέφαλο νέο. Παράλληλα, επιστημονικές έρευνες δείχνουν ότι η πεζοπορία βοηθά στην παραγωγή ενός βασικού συστατικού της δημιουργικότητας.

«Συμβάλλει καθοριστικά στη γέννηση ιδεών, νέων, πρωτότυπων και καινοτόμων», επισημαίνει ο Άλεξ Θαμπάνι, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο McMaster και επικεφαλής πρόσφατης ανάλυσης για τη σχέση περπατήματος και δημιουργικότητας.

Το περπάτημα εμπνέει νέες ιδέες

Εξ ορισμού, η δημιουργικότητα είναι μια νοητική ικανότητα που επιτρέπει στον άνθρωπο να παράγει κάτι καινούργιο και χρήσιμο. Για να λειτουργήσει, απαιτείται ο συνδυασμός δύο τύπων σκέψης: της αποκλίνουσας και της συγκλίνουσας.

Η αποκλίνουσα σκέψη είναι μια αυθόρμητη διαδικασία που παράγει πλήθος διαφορετικών ιδεών. Από την άλλη, η συγκλίνουσα σκέψη αξιολογεί την ποιότητα αυτών των ιδεών και τις περιορίζει για να ξεχωρίσει την καλύτερη επιλογή.

Στα εργαστήρια, οι ψυχολόγοι αξιολογούν συνήθως την αποκλίνουσα σκέψη με τη δοκιμασία εναλλακτικών χρήσεων, ζητώντας από τους συμμετέχοντες να βρουν όσο το δυνατόν περισσότερες χρήσεις για καθημερινά αντικείμενα μέσα σε συγκεκριμένο χρόνο. Για παράδειγμα, μια εφημερίδα δεν ενημερώνει μόνο, αλλά μπορεί να γίνει καπέλο, βαρκούλα ή αεροπλανάκι.

Σε ανάλυση 23 μελετών που δημοσιεύθηκε τον Μάιο στο περιοδικό PLOS ONE, η οποία περιλάμβανε δοκιμές με τη συγκεκριμένη μέθοδο, διαπιστώθηκε ότι το περπάτημα ενισχύει σημαντικά την αποκλίνουσα σκέψη.

Ωστόσο, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι το περπάτημα δεν είχε την ίδια ευεργετική επίδραση στη συγκλίνουσα σκέψη. «Επομένως, δεν βοηθά ιδιαίτερα στην ικανότητα αξιολόγησης αυτών των ιδεών», εξήγησε ο Θαμπάνι.

Παράλληλα, ο τρόπος με τον οποίο κινούνται και περπατούν οι άνθρωποι στην καθημερινότητά τους φάνηκε να συνδέεται άμεσα με τη δημιουργικότητά τους.

Σε μελέτη του 2024, ερευνητές παρακολούθησαν τη σωματική δραστηριότητα 157 νεαρών ενηλίκων για πέντε ημέρες, στέλνοντάς τους δοκιμασίες δημιουργικότητας κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Τόσο το βραχυπρόθεσμο όσο και το μακροπρόθεσμο περπάτημα συνδέθηκαν με αυξημένη δημιουργικότητα. Όσοι είχαν καλύψει περισσότερα βήματα αμέσως πριν απαντήσουν στις ερωτήσεις έδωσαν πιο πρωτότυπες απαντήσεις. Παράλληλα, όσοι περπατούσαν περισσότερο γενικά στην καθημερινότητά τους παρήγαγαν επίσης πιο δημιουργικές ιδέες.

Η ικανότητα να βρει κανείς νέες χρήσεις για ένα στιλό δεν τον μετατρέπει αυτόματα σε Λεονάρντο ντα Βίντσι. Ωστόσο, αυτή η νοητική εξάσκηση αποτελεί τα «μικρά δομικά στοιχεία της δημιουργικότητας» σε ευρύτερη κλίμακα, σημειώνει ο Κρίστιαν Ρόμινγκερ, μεταδιδακτορικός ερευνητής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Χίλντεσχαϊμ στη Γερμανία και επικεφαλής της μελέτης του 2024.

Πράγματι, η αυξημένη σωματική δραστηριότητα σχετίζεται με τη μεγαλύτερη ενασχόληση με δημιουργικές ασχολίες, όπως η μαγειρική, η μουσική και οι τέχνες, αλλά και με υψηλότερα δημιουργικά επιτεύγματα.

Σε άλλη έρευνα του 2024, που δημοσιεύθηκε στο Scientific Reports, ο Ρόμινγκερ και οι συνεργάτες του τοποθέτησαν αισθητήρες κίνησης σε 156 άτομα για πέντε ημέρες. Όσοι είχαν μέτρια έως έντονη σωματική δραστηριότητα και λιγότερη καθιστική ζωή ανέφεραν συχνότερη εμπλοκή σε δημιουργικές δραστηριότητες, καθώς και μεγαλύτερη αναγνώριση στον τομέα τους.

Η ελευθερία κίνησης είναι το κλειδί

Αν και δεν είναι απόλυτα σαφές γιατί το περπάτημα πυροδοτεί τη δημιουργικότητα, το αποτέλεσμα είναι αδιαμφισβήτητο. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι λόγοι είναι τόσο ψυχολογικοί όσο και φυσιολογικοί.

Η έγερση και η κίνηση «αποσπούν ελαφρώς την προσοχή από το πρόβλημα που μας απασχολεί», αναφέρει ο Θαμπάνι. «Δίνουν την ευκαιρία στο μυαλό να ταξιδέψει και να σκεφτεί χωρίς αυστηρή δομή».

Παράλληλα, το περπάτημα ενεργοποιεί τα γνωστικά οφέλη της άσκησης αυξάνοντας τη ροή του αίματος στον εγκέφαλο και βελτιώνοντας τη διάθεση. Αν και ο Ρόμινγκερ σημειώνει ότι στη δική του έρευνα δεν διαπιστώθηκε άμεση συσχέτιση ανάμεσα στην καλή διάθεση και τις πιο δημιουργικές ιδέες.

Ενδέχεται, πάντως, η ίδια η ελευθερία της κίνησης να απελευθερώνει και τη σκέψη.

Έρευνα του 2022 έδειξε ότι το περπάτημα δεν ωφελούσε εξίσου τη δημιουργικότητα όταν υπήρχαν περιορισμοί στον χώρο ή στον τρόπο βάδισης. Όταν ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες να περπατούν μπρος-πίσω σε μια προκαθορισμένη διαδρομή μέσα σε ένα άδειο γραφείο, παρήγαγαν λιγότερες νέες ιδέες σε σύγκριση με όταν περπατούσαν ελεύθερα.

Το ίδιο μοτίβο παρατηρήθηκε ακόμα και όταν κάθονταν: όταν τους ζητήθηκε να μένουν ακίνητοι κοιτάζοντας ένα συγκεκριμένο σημείο στην οθόνη, η δημιουργικότητά τους μειώθηκε σε σχέση με όταν κάθονταν πιο άνετα, όπως εκείνοι προτιμούσαν.

«Δεν εξελιχθήκαμε για να μείνουμε καθιστοί, εξελιχθήκαμε κινούμενοι», εξηγεί η Μπάρμπαρα Χέντελ, γνωστική νευροεπιστήμονας και συνεπιβλέπουσα της μελέτης του 2022. «Είτε επρόκειτο για την εύρεση τροφής και καταφυγίου, είτε για τη μάθηση, την αντιληπτική ικανότητα και τη μνήμη, όλα γίνονταν εν μέσω κίνησης. Γι’ αυτό και η νοητική μας λειτουργία είναι βαθιά ριζωμένη στο κινητικό μας σύστημα».

Επιπλέον, το περπάτημα αλλάζει τα ερεθίσματα που λαμβάνει ο εγκέφαλος μέσω της όρασης, της ακοής και της αφής. «Όλη αυτή η επεξεργασία διαφοροποιείται ποιοτικά μόλις ξεκινήσει η κίνηση, προσφέροντας περισσότερα οφέλη», προσθέτει η Χέντελ.

Μακροπρόθεσμα, το περπάτημα (όπως και κάθε μορφή άσκησης) αυξάνει τον νευροτροφικό παράγοντα του εγκεφάλου (BDNF), που είναι απαραίτητος για τη νευροπλαστικότητα και τη δημιουργία νέων νευρώνων, ενώ βελτιώνει και τον ύπνο, παράγοντες που συνολικά ενισχύουν τη νοητική λειτουργία.

Πώς να γίνετε πιο δημιουργικοί

Την επόμενη φορά που νιώσετε το μυαλό σας «κολλημένο», θυμηθείτε ότι η λύση βρίσκεται στα πόδια σας.

«Το περπάτημα είναι μια εύκολα προσβάσιμη δραστηριότητα για τους περισσότερους», αναφέρει ο Θαμπάνι, ο οποίος φροντίζει να κάνει έναν περίπατο κάθε μέρα κατά το μεσημεριανό του διάλειμμα. «Με βοηθά να αποφορτίζομαι και να ξεκαθαρίζω τη σκέψη μου γύρω από διάφορα ζητήματα».

Μια βόλτα στη φύση προσφέρει επιπλέον οφέλη, καθώς η επαφή με το φυσικό περιβάλλον βοηθά στην ανανεωτική επαναφορά της προσοχής. Ωστόσο, οι μελέτες δείχνουν ότι ακόμα και ένας σύντομος περίπατος μέσα στο σπίτι ή στο γραφείο αρκεί για να «ξεκολλήσει» τη σκέψη.

Φροντίστε μόνο να έχετε μαζί σας κάτι για να σημειώνετε τις ιδέες σας, το κινητό ή ένα μπλοκάκι, πριν χαθούν. «Το πρόβλημα με το περπάτημα είναι ότι δεν βρίσκεσαι στο γραφείο σου για να τις καταγράψεις αμέσως», σημειώνει ο Ρόμινγκερ.

Τέλος, μην ξεχνάτε ότι «η γέννηση των ιδεών δεν είναι το παν», όπως υπογραμμίζει ο Θαμπάνι. «Το περπάτημα βοηθά στη σύλληψη και τη δημιουργία των ιδεών. Στη συνέχεια όμως χρειάζεται αξιολόγηση, κι εκεί μπορεί να χρειαστεί να καθίσετε στο γραφείο και να συνεργαστείτε με άλλους».

Πηγή: Pagenews.gr