Μπάρακ «ανάβει φωτιές» στον Κάθετο Διάδρομο: Η Τουρκία, το αμερικανικό LNG και τα ελληνικά deals
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 11 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//Μπάρακ «ανάβει φωτιές» στον Κάθετο Διάδρομο: Η Τουρκία, το αμερικανικό LNG και τα ελληνικά deals
Μια νέα συζήτηση για την ενεργειακή αρχιτεκτονική της Νοτιοανατολικής Ευρώπης προκαλεί η παρέμβαση του Τομ Μπάρακ, πρέσβη των Ηνωμένων Πολιτειών στην Τουρκία και στενού συνεργάτη του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος πρότεινε ανοιχτά τη συνεργασία Ελλάδας και Τουρκίας μέσω δύο ενεργειακών διαδρόμων.
Η τοποθέτησή του έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα έχει ήδη προχωρήσει σε σημαντικές ενεργειακές συμφωνίες για τη μεταφορά αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη, με τον Κάθετο Διάδρομο να αποκτά ολοένα μεγαλύτερη εμπορική και γεωπολιτική σημασία.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η αμερικανική πρόταση περιορίζεται στην παράλληλη ανάπτυξη δύο διαδρομών ή προαναγγέλλει μια ευρύτερη προσπάθεια συντονισμού των ενεργειακών υποδομών Ελλάδας και Τουρκίας.
Προς το παρόν, δεν έχει παρουσιαστεί επίσημη πρόταση ένταξης της Τουρκίας στον Κάθετο Διάδρομο ούτε συγκεκριμένο σχέδιο αλλαγής των υφιστάμενων εμπορικών συμφωνιών.
Ωστόσο, η χρονική συγκυρία, η ενεργειακή στρατηγική της Ουάσιγκτον και ο ανταγωνισμός για τις ευρωπαϊκές αγορές προσδίδουν ιδιαίτερη βαρύτητα στην παρέμβαση Μπάρακ.
Τι είπε πραγματικά ο Μπάρακ: «Δύο ενεργειακοί διάδρομοι»
Μιλώντας στον Μάριο Νόφαλ, ο Αμερικανός πρέσβης στην Άγκυρα αναφέρθηκε στην ανάγκη ενεργειακής συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.
«Η Ελλάδα σίγουρα χρειάζεται να είναι μέρος των ενεργειακών διαδρόμων», υπογράμμισε.
Στη συνέχεια χαρακτήρισε τις διαχρονικές ελληνοτουρκικές αντιπαραθέσεις εμπόδιο στη συνεργασία.
«Η Ελλάδα και η Τουρκία τσακώνονται από πάντα, πράγμα που είναι γελοίο», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Και παρουσίασε τη δική του προσέγγιση:
«Το μόνο που έχουν να κάνουν είναι να συντονιστούν μεταξύ τους και να πουν: Ωραία, θα έχουμε δύο ενεργειακούς διαδρόμους και θα βοηθήσουμε ο ένας τον άλλον».
Η αναφορά σε δύο διαδρόμους είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς αναγνωρίζει τη δυνατότητα ανάπτυξης παράλληλων ενεργειακών διαδρομών.
Δεν διευκρινίζει, όμως, εάν ο Αμερικανός διπλωμάτης αναφέρεται αποκλειστικά στο φυσικό αέριο, σε ευρύτερα ενεργειακά δίκτυα ή σε συγκεκριμένα έργα που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη.
Αυτό σημαίνει ότι η σύνδεση των δηλώσεών του με τον Κάθετο Διάδρομο αποτελεί εύλογο αντικείμενο γεωοικονομικής ανάλυσης, όχι όμως επιβεβαιωμένη αμερικανική πρόταση αναδιάρθρωσης του έργου.
Η Τουρκία και η διεκδίκηση ενεργειακού ρόλου στην Ευρώπη
Η Άγκυρα διαθέτει ήδη σημαντικό ενεργειακό αποτύπωμα, καθώς από το τουρκικό έδαφος διέρχονται αγωγοί που συνδέουν διαφορετικές πηγές προμήθειας με τις ευρωπαϊκές αγορές.
Ο TurkStream μεταφέρει ρωσικό φυσικό αέριο, ενώ ο TANAP αποτελεί βασικό τμήμα της διαδρομής μεταφοράς αζερικού αερίου προς την Ευρώπη.
Η τουρκική στρατηγική επιδιώκει την ενίσχυση της χώρας ως περιφερειακού κόμβου διαμετακόμισης και εμπορίας φυσικού αερίου.
Η ευρωπαϊκή προσπάθεια περιορισμού της εξάρτησης από το ρωσικό αέριο μεταβάλλει τις ισορροπίες, δημιουργώντας νέα δεδομένα για τις υφιστάμενες διαδρομές.
Σε αυτό το περιβάλλον, η δυνατότητα της Τουρκίας να εισάγει, να εμπορεύεται και να επανεξάγει φυσικό αέριο, συμπεριλαμβανομένου LNG, μπορεί να αποκτήσει μεγαλύτερη οικονομική σημασία.
Ωστόσο, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η Άγκυρα έχει υποβάλει συγκεκριμένο αίτημα συμμετοχής στον Κάθετο Διάδρομο προκειμένου να αναπληρώσει απώλειες εσόδων από τον TurkStream.
Η προοπτική ανταγωνισμού ανάμεσα σε ελληνικές και τουρκικές διαδρομές είναι υπαρκτή. Η ύπαρξη οργανωμένου σχεδίου ανακατανομής των ελληνικών ενεργειακών συμφωνιών δεν έχει τεκμηριωθεί.
Τα ελληνικά deals: Η συμφωνία των 20 ετών με τη Venture Global
Στο επίκεντρο του ελληνικού ενεργειακού σχεδιασμού βρίσκεται η Atlantic SEE LNG Trade, κοινοπραξία του Ομίλου AKTOR με ποσοστό 60% και της ΔΕΠΑ Εμπορίας με ποσοστό 40%.
Η εταιρεία έχει προχωρήσει σε μακροχρόνια συμφωνία προμήθειας αμερικανικού LNG με τη Venture Global.
Στις 12 Ιουνίου 2026 ανακοινώθηκε η επέκταση της συμφωνίας, με διπλασιασμό της ελάχιστης συμβατικής ποσότητας από 500.000 σε 1 εκατομμύριο τόνους LNG ετησίως, που αντιστοιχούν περίπου σε 1,3 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου.
Η διάρκεια της συμφωνίας είναι 20 χρόνια, με έναρξη το 2030.
Πρόκειται για μια σημαντική εμπορική δέσμευση, η οποία ενισχύει τη δυνατότητα της ελληνικής κοινοπραξίας να αναπτύξει σταθερό χαρτοφυλάκιο προμήθειας αμερικανικού φυσικού αερίου.
Η συμφωνία, ωστόσο, αφορά την προμήθεια LNG. Η οικονομική αξιοποίησή της εξαρτάται επίσης από την εξασφάλιση αγοραστών, τη μεταφορική δυναμικότητα και το τελικό κόστος παράδοσης.
Ο Αλέξανδρος Εξάρχου και η επιχειρηματική στρατηγική του Κάθετου Διαδρόμου
Ο επικεφαλής του Ομίλου AKTOR, Αλέξανδρος Εξάρχου, έχει αναδείξει τη σημασία των μακροχρόνιων συμβάσεων για την εμπορική βιωσιμότητα της μεταφοράς αμερικανικού LNG στην ευρωπαϊκή αγορά.
Σε συνέντευξή του στο S&P Global Commodity Insights τον Απρίλιο του 2026, είχε αναφερθεί στον στόχο εξασφάλισης συμφωνιών για σημαντικές ποσότητες φυσικού αερίου.
«Περίπου 5 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως», ήταν η αρχική ποσότητα στην οποία αναφερόταν ο επιχειρηματικός σχεδιασμός του.
Η στρατηγική αυτή δεν περιορίζεται στην εισαγωγή φορτίων LNG στην Ελλάδα.
Προϋποθέτει τη δημιουργία μιας αλυσίδας προμήθειας, μεταφοράς και πώλησης που θα συνδέει τους αμερικανικούς παραγωγούς με τους τελικούς πελάτες στην ευρωπαϊκή αγορά.
Η Atlantic SEE LNG Trade έχει ήδη αναπτύξει εμπορικές σχέσεις με τη Naftogaz της Ουκρανίας και άλλους περιφερειακούς αντισυμβαλλομένους.
Η μετατροπή των μνημονίων συνεργασίας σε δεσμευτικές συμφωνίες αποτελεί βασική προϋπόθεση για την εξασφάλιση σταθερών εσόδων.
Σε αυτό το πλαίσιο, η εμφάνιση πρόσθετων ανταγωνιστικών διαδρομών μπορεί να επηρεάσει τις εμπορικές διαπραγματεύσεις, χωρίς αυτό να σημαίνει αυτομάτως ακύρωση ή αποδυνάμωση των ήδη υπογεγραμμένων συμφωνιών.
Η Αλεξανδρούπολη και η ελληνική πύλη προς τα Βαλκάνια
Κεντρικό ρόλο στην ελληνική ενεργειακή στρατηγική διαδραματίζει ο τερματικός σταθμός LNG της Αλεξανδρούπολης.
Η εγκατάσταση ξεκίνησε εμπορική λειτουργία τον Οκτώβριο του 2024 και διαθέτει ονομαστική δυνατότητα επαναεριοποίησης περίπου 5,5 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως.
Η Αλεξανδρούπολη, σε συνδυασμό με τη Ρεβυθούσα και τις διασυνδέσεις του ελληνικού συστήματος μεταφοράς, προσφέρει δυνατότητες εισαγωγής φυσικού αερίου από διαφορετικούς προμηθευτές.
Ο Κάθετος Διάδρομος αξιοποιεί ένα δίκτυο εθνικών συστημάτων και διασυνδέσεων, με στόχο τη μεταφορά ποσοτήτων προς τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και αγορές βορειότερα.
Η λειτουργική αξία του έργου εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα δυναμικότητας, την άρση τεχνικών περιορισμών και τη διαμόρφωση ανταγωνιστικών τελών μεταφοράς.
Η ύπαρξη υποδομών αποτελεί προϋπόθεση για την ανάπτυξη ενός ενεργειακού κόμβου, αλλά τα σταθερά εμπορικά έσοδα εξαρτώνται από πραγματικές ροές και μακροχρόνιες συμβάσεις.
Η συμφωνία στο Βελιγράδι: Σερβία και Βόρεια Μακεδονία στον Κάθετο Διάδρομο
Στις 6 Οκτωβρίου 2026 πραγματοποιήθηκε στο Βελιγράδι τετραμερής υπουργική συνάντηση Ελλάδας, Σερβίας, Βουλγαρίας και Βόρειας Μακεδονίας.
Στη συνάντηση συμμετείχαν ο Έλληνας υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και οι αρμόδιοι υπουργοί των άλλων τριών χωρών.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της σερβικής κυβέρνησης, οι συμμετέχοντες χαιρέτισαν την ένταξη της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας στην πρωτοβουλία του Κάθετου Διαδρόμου μέσω των αντίστοιχων διαχειριστών μεταφοράς.
Παράλληλα, εξετάστηκε η ανάπτυξη της διασύνδεσης Σερβίας–Βόρειας Μακεδονίας, η οποία θα συνδέεται με το ελληνοβορειομακεδονικό σύστημα.
Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τη γεωγραφική εμβέλεια της ελληνικής ενεργειακής διαδρομής και δημιουργεί προϋποθέσεις πρόσβασης σε πρόσθετες αγορές.
Πρόκειται για συγκεκριμένη θεσμική και τεχνική πρόοδο, ανεξάρτητη από τα σενάρια που έχουν ανακύψει μετά τις δηλώσεις Μπάρακ.
Η αποχώρηση της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ και το νέο διπλωματικό περιβάλλον
Η παρέμβαση του Αμερικανού πρέσβη στην Άγκυρα πραγματοποιείται μετά την αποχώρηση της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ από την αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα, στις 13 Οκτωβρίου.
Η αποχώρηση ακολούθησε αίτημα του Λευκού Οίκου, εν μέσω δημοσιευμάτων για καταγγελίες σχετικά με τη συμπεριφορά της κατά την άσκηση των καθηκόντων της.
Η ίδια αρνήθηκε τις καταγγελίες.
Η Γκίλφοϊλ είχε συνδεθεί δημόσια με την προώθηση της ελληνοαμερικανικής ενεργειακής συνεργασίας και είχε παραστεί στην ανακοίνωση σημαντικών συμφωνιών για το αμερικανικό LNG.
Η αλλαγή στην αμερικανική διπλωματική εκπροσώπηση δημιουργεί νέα δεδομένα ως προς τον τρόπο προώθησης της αμερικανικής ενεργειακής πολιτικής στην περιοχή.
Ωστόσο, δεν υπάρχουν τεκμηριωμένα στοιχεία ότι η αποχώρησή της συνδέεται με προσπάθεια ανατροπής των εμπορικών συμφωνιών του Κάθετου Διαδρόμου ή με σχέδιο ενίσχυσης της Τουρκίας εις βάρος της Ελλάδας.
Η χρονική αλληλουχία των γεγονότων δεν αρκεί για να αποδείξει αιτιώδη σύνδεση.
Κάθετος Διάδρομος και GSI: Δύο διαφορετικά ενεργειακά έργα
Μια ακόμη παράμετρος αφορά το ενδεχόμενο η αμερικανική συζήτηση για δύο ενεργειακούς διαδρόμους να σχετίζεται με ευρύτερες υποδομές στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο Κάθετος Διάδρομος αφορά τη μεταφορά φυσικού αερίου μέσω υφιστάμενων και αναπτυσσόμενων υποδομών.
Αντίθετα, το Great Sea Interconnector (GSI) αφορά την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.
Πρόκειται για έργα διαφορετικής τεχνολογίας, οικονομικής λειτουργίας και ρυθμιστικού πλαισίου.
Επομένως, δεν μπορεί να συναχθεί από τις συγκεκριμένες δηλώσεις ότι ο Μπάρακ προτείνει κοινή διαπραγμάτευση των δύο έργων ή σύνδεση των όρων υλοποίησής τους.
Μια τέτοια ερμηνεία θα απαιτούσε πρόσθετες επίσημες διευκρινίσεις από την αμερικανική πλευρά.
Το πραγματικό διακύβευμα: Ποιος θα μεταφέρει το αμερικανικό LNG στην Ευρώπη;
Η σημαντικότερη διάσταση της συζήτησης είναι οικονομική και γεωστρατηγική.
Η Ευρώπη επιδιώκει διαφοροποίηση των πηγών φυσικού αερίου, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν την ανάπτυξη των εξαγωγών LNG.
Η Ελλάδα και η Τουρκία διαθέτουν διαφορετικές υποδομές και γεωγραφικά πλεονεκτήματα για την εξυπηρέτηση της ευρωπαϊκής αγοράς.
Για την Ελλάδα, το ζητούμενο είναι η αξιοποίηση των επενδύσεων σε τερματικούς σταθμούς, διασυνδέσεις και εμπορικές συμφωνίες.
Για την Τουρκία, η ενίσχυση του ρόλου της ως ενεργειακού κόμβου μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετες ευκαιρίες διαμετακόμισης και εμπορίας.
Η συνεργασία των δύο χωρών σε επιμέρους υποδομές δεν αποκλείει τον εμπορικό ανταγωνισμό.
Αντιθέτως, οι τελικοί αγοραστές θα αξιολογούν τις διαθέσιμες διαδρομές με βάση την τιμή του αερίου, τα τέλη μεταφοράς, την αξιοπιστία και τη διάρκεια των συμβάσεων.
Τα ερωτήματα που παραμένουν ανοιχτά
Η παρέμβαση Μπάρακ αναδεικνύει μια σειρά από ουσιαστικά ζητήματα για την επόμενη ημέρα της ενεργειακής αγοράς.
Θα επιδιώξουν οι Ηνωμένες Πολιτείες να συντονίσουν περισσότερο τις ελληνικές και τουρκικές ενεργειακές διαδρομές;
Θα αναπτυχθούν νέες εμπορικές συνεργασίες που θα αξιοποιούν υποδομές και των δύο χωρών;
Πώς θα επηρεάσει ο ανταγωνισμός το κόστος μεταφοράς αμερικανικού LNG προς τις βαλκανικές και ανατολικοευρωπαϊκές αγορές;
Και, κυρίως, πώς θα διασφαλιστεί η εμπορική βιωσιμότητα των ελληνικών επενδύσεων σε μια αγορά όπου οι διαθέσιμες διαδρομές πολλαπλασιάζονται;
Οι απαντήσεις θα εξαρτηθούν από συγκεκριμένες επιχειρηματικές συμφωνίες, αποφάσεις των διαχειριστών, ρυθμιστικές εγκρίσεις και κυβερνητικές πρωτοβουλίες.
Η επόμενη ημέρα για την Αθήνα
Η Ελλάδα έχει ήδη πραγματοποιήσει σημαντικά βήματα για να ενισχύσει τον ρόλο της στη μεταφορά αμερικανικού φυσικού αερίου προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Η συμφωνία της Atlantic SEE LNG Trade με τη Venture Global, η ανάπτυξη της Αλεξανδρούπολης και η διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου προς τα Δυτικά Βαλκάνια αποτελούν συγκεκριμένα στοιχεία αυτής της στρατηγικής.
Η παρέμβαση Μπάρακ προσθέτει μια νέα διπλωματική διάσταση, καθώς θέτει δημόσια την προοπτική ελληνοτουρκικής συνεργασίας σε ενεργειακές διαδρομές.
Το ζητούμενο για την Αθήνα δεν είναι απλώς η συμμετοχή της στον νέο ενεργειακό χάρτη, αλλά η διασφάλιση ότι οι ελληνικές υποδομές και συμφωνίες θα παραμείνουν εμπορικά ανταγωνιστικές και στρατηγικά σημαντικές.
Η συζήτηση για τον ρόλο της Τουρκίας αποκτά επομένως ιδιαίτερο ενδιαφέρον, χωρίς να μπορεί ακόμη να παρουσιαστεί ως δεδομένη ανατροπή της αρχιτεκτονικής του Κάθετου Διαδρόμου.
Το επόμενο καθοριστικό βήμα θα είναι η αποσαφήνιση των αμερικανικών προθέσεων και η αποτύπωσή τους σε συγκεκριμένες συμφωνίες.
Επιμέλεια: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
