Σερβία: Οι φοιτητές απέναντι στον Βούτσιτς στις κρίσιμες κάλπες

Σε μία από τις πιο κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις των τελευταίων ετών προσέρχονται σήμερα, Κυριακή 25 Οκτωβρίου, οι Σέρβοι ψηφοφόροι. Το κυβερνών Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα βρίσκεται αντιμέτωπο με τη μεγαλύτερη πολιτική πρόκληση της τελευταίας δεκαετίας, καθώς απέναντί του έχει πλέον ένα οργανωμένο φοιτητικό κίνημα που μετατράπηκε από δύναμη διαμαρτυρίας σε εκλογικό αντίπαλο.

Στις κάλπες 6,4 εκατομμύρια ψηφοφόροι

Οι πρόωρες κοινοβουλευτικές εκλογές διεξάγονται σήμερα σε ολόκληρη τη Σερβία, με περίπου 6,4 εκατομμύρια πολίτες να έχουν δικαίωμα ψήφου.

Οι ψηφοφόροι καλούνται να επιλέξουν τη νέα σύνθεση της 250μελούς Εθνοσυνέλευσης.

Στην εκλογική αναμέτρηση συμμετέχουν συνολικά 18 κόμματα και συνδυασμοί.

Ωστόσο, σχεδόν ολόκληρο το πολιτικό ενδιαφέρον έχει συγκεντρωθεί σε δύο βασικά στρατόπεδα: το κυβερνών πολιτικό μπλοκ που συνδέεται με τον Αλεξάνταρ Βούτσιτς και τη νέα Φοιτητική Λίστα.

Μια εκλογή που μοιάζει με δημοψήφισμα για τον Βούτσιτς

Παρότι πρόκειται τυπικά για κοινοβουλευτικές εκλογές, η αναμέτρηση έχει αποκτήσει χαρακτηριστικά προσωπικής πολιτικής κρίσης για τον Αλεξάνταρ Βούτσιτς.

Ο Σέρβος πολιτικός κυριαρχεί στην πολιτική ζωή της χώρας από το 2012, έχοντας υπηρετήσει τόσο ως πρωθυπουργός όσο και ως πρόεδρος.

Τον Σεπτέμβριο παραιτήθηκε από την προεδρία πριν από τη λήξη της θητείας του, ανοίγοντας τον δρόμο ώστε να διεκδικήσει ξανά την πρωθυπουργία εφόσον το κόμμα του εξασφαλίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία ή σχηματίσει κυβέρνηση συνεργασίας.

Η Φοιτητική Λίστα από τους δρόμους στις κάλπες

Το μεγάλο νέο στοιχείο αυτών των εκλογών είναι η παρουσία ενός οργανωμένου φοιτητικού συνδυασμού.

Η «Φοιτητική Λίστα – Οι Φοιτητές Νικούν» δημιουργήθηκε μέσα από το κύμα κινητοποιήσεων που ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 2024.

Οι διαδηλώσεις είχαν αρχικά ως αφορμή την κατάρρευση στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, που κόστισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους.

Το δυστύχημα εξελίχθηκε γρήγορα σε σύμβολο μιας ευρύτερης συζήτησης για τη διαφθορά, τη διαφάνεια, τη λειτουργία των κρατικών θεσμών και τη λογοδοσία.

Από το Νόβι Σαντ σε πανεθνικό κίνημα

Οι κινητοποιήσεις δεν περιορίστηκαν στους φοιτητές του Νόβι Σαντ.

Μέσα στους επόμενους μήνες εξαπλώθηκαν στο Βελιγράδι και σε πολλές ακόμη πόλεις, προσελκύοντας εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες.

Φοιτητές κατέλαβαν πανεπιστημιακά κτίρια, οργάνωσαν πορείες και ζήτησαν να δημοσιοποιηθούν πλήρως τα στοιχεία γύρω από το έργο του σιδηροδρομικού σταθμού.

Σταδιακά οι διαδηλώσεις μετατράπηκαν σε ευρύτερη πολιτική αμφισβήτηση της κυβέρνησης.

Ποιοι είναι οι υποψήφιοι των φοιτητών

Η Φοιτητική Λίστα έχει επιλέξει περίπου 250 υποψηφίους, πολλοί από τους οποίους δεν είχαν προηγούμενη επαγγελματική πολιτική παρουσία.

Προέρχονται από την ακαδημαϊκή κοινότητα, τον αθλητισμό, τα συνδικάτα, τις επιχειρήσεις, τις τέχνες και άλλους επαγγελματικούς χώρους.

Η βασική τους ατζέντα επικεντρώνεται στην καταπολέμηση της διαφθοράς, στην ενίσχυση των θεσμών, στην ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και στη βελτίωση της εκπαίδευσης.

Το κίνημα επιχειρεί να εμφανιστεί περισσότερο ως κοινωνική και θεσμική πρόταση παρά ως παραδοσιακό κόμμα.

This Sunday, voters in Serbia will decide between two visions for their country’s future.

Will they stick with long-term President Aleksandar Vučić, who has stepped down to run as Prime Minister in these snap elections?

Or do they share the frustrations of student protestors who accuse his government of corruption?

📺 Get the full story on Global Eye https://t.co/kBYlD8NTaO

— BBC World Service (@bbcworldservice) October 24, 2026

Δεν αποτελεί ιδεολογικά ενιαίο μπλοκ

Η Φοιτητική Λίστα δεν είναι ένας ιδεολογικά ομοιογενής σχηματισμός.

Στο εσωτερικό της συνυπάρχουν φιλοευρωπαίοι φιλελεύθεροι, κεντρώοι, συντηρητικοί αλλά και ψηφοφόροι ή υποψήφιοι με περισσότερο φιλορωσικές ή εθνικιστικές θέσεις.

Αυτό εξηγεί γιατί η εξωτερική πολιτική δεν αποτέλεσε το βασικό στοιχείο της προεκλογικής εκστρατείας της.

Το κοινό σημείο που ενώνει το μεγαλύτερο μέρος του κινήματος είναι η αντίθεση στο σημερινό σύστημα διακυβέρνησης και η απαίτηση για μεγαλύτερη θεσμική λογοδοσία.

Ο Βούτσιτς επενδύει στην οικονομία και στη σταθερότητα

Το στρατόπεδο του Βούτσιτς έχει χτίσει την εκστρατεία του γύρω από δύο βασικούς άξονες.

Ο πρώτος αφορά την οικονομική ανάπτυξη, τις επενδύσεις, τα μεγάλα έργα υποδομών και τις υποσχέσεις για υψηλότερους μισθούς και συντάξεις.

Ο δεύτερος αφορά την πολιτική σταθερότητα και τη θέση της Σερβίας σε ένα ιδιαίτερα σύνθετο γεωπολιτικό περιβάλλον.

Το SNS παρουσιάζει τη μακρά παρουσία του στην εξουσία ως παράγοντα συνέχειας και αποφυγής πολιτικής αστάθειας.

Οι κατηγορίες για διαφθορά και έλεγχο των ΜΜΕ

Αντίθετα, οι επικριτές της κυβέρνησης κατηγορούν το σύστημα Βούτσιτς για εκτεταμένο κομματικό έλεγχο του κράτους, διαφθορά και περιορισμό της ανεξαρτησίας των θεσμών.

Έντονη κριτική υπάρχει επίσης για τον βαθμό ελέγχου που ασκεί η κυβέρνηση στα μεγάλα μέσα ενημέρωσης.

Διεθνείς παρατηρητές και οργανώσεις έχουν εκφράσει επανειλημμένα ανησυχίες για τις συνθήκες πολιτικού ανταγωνισμού, τις πιέσεις σε δημοσιογράφους και ακτιβιστές και τις καταγγελίες για παρακολούθηση πολιτικών αντιπάλων.

Η κυβέρνηση απορρίπτει τις κατηγορίες περί αυταρχισμού.

Καταγγελίες για παρακολουθήσεις και κυβερνοεπιθέσεις

Η προεκλογική περίοδος συνοδεύτηκε από ιδιαίτερα φορτισμένο κλίμα.

Ακτιβιστές και πολιτικά πρόσωπα κατήγγειλαν παρακολουθήσεις, κυβερνοεπιθέσεις και απειλές.

Παράλληλα, ερευνητές ανέφεραν ότι συγκεκριμένα πρόσωπα που συνδέονται με την αντιπολίτευση ή το φοιτητικό κίνημα είχαν γίνει στόχοι προηγμένου λογισμικού κατασκοπείας.

Οι σερβικές αρχές έχουν αμφισβητήσει ή δεν έχουν σχολιάσει αρκετές από τις συγκεκριμένες καταγγελίες.

Συλλήψεις λίγο πριν από τις εκλογές

Η ένταση αυξήθηκε ακόμη περισσότερο λίγες ημέρες πριν ανοίξουν οι κάλπες.

Οι αρχές συνέλαβαν έξι ανθρώπους με την υποψία ότι προετοίμαζαν βίαιες ενέργειες κατά αστυνομικών και πολιτικών αντιπάλων την ημέρα των εκλογών.

Οι εισαγγελικές αρχές υποστήριξαν ότι εξεταζόταν σχέδιο βίαιης ανατροπής της κρατικής εξουσίας.

Οι συλλήψεις ενίσχυσαν το ήδη πολωμένο κλίμα και τις ανησυχίες για πιθανά επεισόδια κατά τη διάρκεια ή μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων.

Οι δημοσκοπήσεις δίνουν αντικρουόμενη εικόνα

Η εικόνα των δημοσκοπήσεων παραμένει εξαιρετικά ασαφής.

Μία μέτρηση της Ipsos έδινε στο SNS περίπου 47% και στη Φοιτητική Λίστα περίπου 40%.

Άλλες μετρήσεις έχουν εμφανίσει μικρότερο χάσμα ή ακόμη και προβάδισμα των φοιτητών.

Στη Σερβία, ωστόσο, οι δημοσκοπήσεις αντιμετωπίζονται συχνά με επιφύλαξη λόγω διαφορών στη μεθοδολογία και της έντονης πολιτικής πόλωσης.

Για αυτό και το τελικό αποτέλεσμα θεωρείται δύσκολο να αποτιμηθεί πριν από το κλείσιμο της κάλπης.

Υψηλή συμμετοχή από τις πρώτες ώρες

Οι πρώτες ώρες της ψηφοφορίας χαρακτηρίζονται από αυξημένη προσέλευση σε αρκετές περιοχές.

Σε εκλογικά τμήματα σχηματίστηκαν ουρές ήδη από το πρωί.

Η συμμετοχή θεωρείται κρίσιμο στοιχείο, καθώς και τα δύο βασικά στρατόπεδα έχουν επενδύσει στην κινητοποίηση ψηφοφόρων που παραδοσιακά δεν συμμετέχουν με την ίδια ένταση στις εκλογές.

Οι φοιτητές επιχειρούν να κινητοποιήσουν κυρίως νεότερες ηλικίες και πολίτες που απογοητεύτηκαν από τα παραδοσιακά κόμματα.

Στο φόντο η σχέση με Ρωσία και Ευρωπαϊκή Ένωση

Η Σερβία εξακολουθεί να βρίσκεται ανάμεσα σε διαφορετικούς γεωπολιτικούς πόλους.

Η χώρα διατηρεί στενές ιστορικές σχέσεις με τη Ρωσία, αλλά ταυτόχρονα αποτελεί υποψήφιο κράτος για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ο Βούτσιτς έχει προσπαθήσει επί χρόνια να ισορροπήσει ανάμεσα στις δύο πλευρές.

Η Σερβία δεν έχει υιοθετήσει πλήρως τις ευρωπαϊκές κυρώσεις κατά της Ρωσίας, ενώ παράλληλα διατηρεί οικονομικές και πολιτικές σχέσεις με τις Βρυξέλλες.

Οι φοιτητές επίσης αποφεύγουν καθαρή επιλογή στρατοπέδου

Παρά τις διαφορετικές πολιτικές καταβολές πολλών υποψηφίων της Φοιτητικής Λίστας, το κίνημα δεν έχει παρουσιάσει ριζικά διαφορετική γραμμή απέναντι στη Ρωσία.

Έχει επίσης αποφύγει να δεσμευτεί για άμεση ένταξη στις κυρώσεις.

Το στοιχείο αυτό δείχνει πόσο ισχυρή παραμένει στη σερβική κοινωνία η ανάγκη διατήρησης ισορροπιών μεταξύ Ανατολής και Δύσης.

Η βασική διαφοροποίηση των φοιτητών αφορά περισσότερο τη λειτουργία των θεσμών παρά την εξωτερική πολιτική.

Το Κόσοβο παραμένει το δυσκολότερο ζήτημα

Όποια κυβέρνηση και αν προκύψει, θα βρεθεί αντιμέτωπη με το ζήτημα του Κοσόβου.

Η Σερβία δεν αναγνωρίζει την ανεξαρτησία που κηρύχθηκε το 2008.

Η θέση αυτή υποστηρίζεται τόσο από το στρατόπεδο Βούτσιτς όσο και από σημαντικό αριθμό υποψηφίων της Φοιτητικής Λίστας.

Το θέμα εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια στις σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση και βασική πηγή έντασης στα Δυτικά Βαλκάνια.

Οι Βρυξέλλες παρακολουθούν στενά την αναμέτρηση

Η Ευρωπαϊκή Ένωση παρακολουθεί ιδιαίτερα προσεκτικά τις εκλογές.

Η Σερβία αποτελεί τη μεγαλύτερη χώρα των Δυτικών Βαλκανίων και οποιαδήποτε πολιτική αλλαγή μπορεί να επηρεάσει συνολικά τις ισορροπίες στην περιοχή.

Ταυτόχρονα, οι Βρυξέλλες έχουν εκφράσει ανησυχία για τη δημοκρατική οπισθοδρόμηση, την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και την ανεξαρτησία των θεσμών.

Η διαδικασία ένταξης της χώρας έχει ουσιαστικά επιβραδυνθεί τα τελευταία χρόνια.

Τα πρώτα αποτελέσματα αργά το βράδυ

Τα πρώτα επίσημα αποτελέσματα αναμένονται αργά το βράδυ της Κυριακής ή τις πρώτες ώρες της Δευτέρας.

Η μεγάλη συμμετοχή και η πόλωση αυξάνουν το ενδιαφέρον γύρω από τη διαδικασία καταμέτρησης.

Διεθνείς παρατηρητές βρίσκονται στη χώρα και παρακολουθούν τη διεξαγωγή της ψηφοφορίας.

Ιδιαίτερο βάρος θα δοθεί σε οποιεσδήποτε καταγγελίες για παρατυπίες, πιέσεις σε ψηφοφόρους ή προβλήματα κατά την καταμέτρηση.

Student movement takes Serbia’s Vučić to the wire in neck-and-neck election https://t.co/Zrm4e0cIuv

— BBC News (World) (@BBCWorld) October 24, 2026

Μια εκλογή που θα καθορίσει την επόμενη ημέρα

Οι σημερινές κάλπες δεν αφορούν μόνο το ποιο κόμμα θα σχηματίσει κυβέρνηση.

Αποτελούν την πρώτη πραγματική εκλογική δοκιμασία για ένα κοινωνικό κίνημα που ξεκίνησε από τα πανεπιστήμια και κατάφερε να μετατραπεί σε οργανωμένη πολιτική δύναμη.

Ταυτόχρονα αποτελούν μεγάλη δοκιμασία για το πολιτικό σύστημα που έχει διαμορφωθεί στη Σερβία από το 2012.

Το αποτέλεσμα θα δείξει εάν οι σχεδόν δύο χρόνια κινητοποιήσεων κατάφεραν να μετατραπούν σε εκλογική δύναμη ή εάν το SNS διατηρεί την κοινωνική βάση που του επέτρεψε να κυριαρχήσει στην πολιτική ζωή της χώρας για περισσότερο από μία δεκαετία.

Πηγή: Pagenews.gr