Μαργαρίτης: «Ναυάγιο» η εξωτερική πολιτική Μητσοτάκη – «Οι ΗΠΑ κάνουν τον Πόντιο Πιλάτο!»
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 13 '
Πηγή Φωτογραφίας: ΠΑΣΟΚ//Μαργαρίτης: «Ναυάγιο» η εξωτερική πολιτική Μητσοτάκη – «Οι ΗΠΑ κάνουν τον Πόντιο Πιλάτο!»
Εδώ έχουμε ένα ναυάγιο της εξωτερικής πολιτικής, το οποίο διαπιστωτικά το καταλαβαίνουν πολλοί».
Με αυτή τη χαρακτηριστική αποστροφή, ο Θόδωρος Μαργαρίτης στον ΣΚΑΙ άσκησε έντονη κριτική στους χειρισμούς της ελληνικής κυβέρνησης για το Τουρκολιβυκό μνημόνιο, αμφισβητώντας την αποτελεσματικότητα της διπλωματικής στρατηγικής της Αθήνας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σε τηλεοπτική συζήτηση για τις εξελίξεις στα εθνικά θέματα, ο Μαργαρίτης αναφέρθηκε στις επιλογές της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής απέναντι στις διαφορετικές πολιτικές και στρατιωτικές δυνάμεις της Λιβύης, στη στάση των Ηνωμένων Πολιτειών, στην ευρωπαϊκή αντίδραση και στην προσέγγιση Άγκυρας–Καΐρου.
Παράλληλα, ζήτησε να αναληφθεί πρωτοβουλία για ευρύτερη συνεννόηση των πολιτικών δυνάμεων, ακόμη και με σύγκληση του Εθνικού Συμβουλίου Εξωτερικής Πολιτικής.
Η παρέμβασή του έρχεται μετά την έγκριση του Τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, εξέλιξη που έχει προκαλέσει νέες αντιδράσεις στην Αθήνα και έχει επαναφέρει στο επίκεντρο την ανάγκη ευρωπαϊκής παρέμβασης.
«Τα εθνικά θέματα δεν χρειάζονται σκληρές κομματικές αντιπαραθέσεις»
Ο Θόδωρος Μαργαρίτης ξεκίνησε την τοποθέτησή του επιχειρώντας να διευρύνει τη συζήτηση πέρα από την αντιπαράθεση κυβέρνησης και αντιπολίτευσης.
Αναφέρθηκε αρχικά σε προηγούμενο σχόλιο βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας, σημειώνοντας ότι ο ίδιος επιθυμεί να προσεγγίσει το θέμα περισσότερο πολιτικά.
«Επιτρέψτε μου να διευρύνω λίγο πιο πολιτικά αυτή τη συζήτηση», ανέφερε.
Στη συνέχεια υποστήριξε ότι τα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής δεν πρέπει να μετατρέπονται σε πεδίο κομματικής εκμετάλλευσης.
«Τα θέματα εθνικής και εξωτερικής πολιτικής δεν χρειάζεται να έχουν σκληρές αντιπαραθέσεις ανάμεσα στα κόμματα, ούτε προσπάθεια επένδυσης προκειμένου να κερδίζουν ψήφους με την αντιπολίτευση σε ζητήματα σημαντικά εξωτερικής πολιτικής».
Παρά την έκκληση για αποφυγή της κομματικής πόλωσης, ο ίδιος προχώρησε σε αυστηρή αποτίμηση συγκεκριμένων κυβερνητικών επιλογών.
Όπως υποστήριξε, η ανάγκη εθνικής συνεννόησης δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποσιωπώνται οι ευθύνες ή οι διαφωνίες για τη διπλωματική στρατηγική.
«Το Τουρκολιβυκό είναι παράνομο και πρέπει να ακυρωθεί»
Ο Μαργαρίτης διατύπωσε σαφή θέση για το μνημόνιο Τουρκίας–Λιβύης.
«Η ίδια η υπογραφή του Τουρκολιβυκού συμφώνου, στο οποίο και εγώ προσθέτω τη φωνή μου και τη φωνή του ΠΑΣΟΚ–Κινήματος Αλλαγής, είναι παράνομο και πρέπει να ακυρωθεί».
Η αναφορά του συμβαδίζει με τη διαχρονική ελληνική θέση ότι το μνημόνιο του 2019 παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών.
Ωστόσο, ο ίδιος υποστήριξε ότι η ελληνική διπλωματία οφείλει να εξετάσει και τις επιλογές που προηγήθηκαν των τελευταίων εξελίξεων.
Κατά την εκτίμησή του, η διαχείριση των σχέσεων με τη Λιβύη χαρακτηρίστηκε από λανθασμένες προτεραιότητες.
«Δώσαμε όλα τα λεφτά στη Βεγγάζη» – Η κριτική για τον Χαφτάρ
Ένα από τα πιο αιχμηρά σημεία της παρέμβασης αφορούσε τις επαφές της Αθήνας με τον στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ και τις δυνάμεις της Ανατολικής Λιβύης.
«Έγινε μετά από μία σειρά αποτυχημένων επιλογών», ανέφερε, συνδέοντας τις σημερινές εξελίξεις με προηγούμενους διπλωματικούς χειρισμούς.
Στη συνέχεια υποστήριξε:
«Υπενθυμίζω ότι είχε έρθει εδώ ο Χαφτάρ, είχαμε υποτιμήσει το καθεστώς της Τρίπολης και είχαμε δώσει όλα τα λεφτά, να το πω, είχαμε σπρώξει όλα τα λεφτά στη Βεγγάζη».
Και πρόσθεσε:
«Χάθηκε πολύτιμος χρόνος εκεί».
Η φράση για τη Βεγγάζη χρησιμοποιήθηκε μεταφορικά, ως κριτική στην πολιτική επένδυση της Αθήνας στην Ανατολική Λιβύη.
Ο Μαργαρίτης υποστήριξε ότι η ελληνική διπλωματία θα έπρεπε να έχει διατηρήσει μεγαλύτερα περιθώρια επαφής με τις διαφορετικές πλευρές του λιβυκού πολιτικού συστήματος.
Η κριτική αυτή αφορά μια πραγματική δυσκολία της περιφερειακής διπλωματίας: η Λιβύη παραμένει πολιτικά κατακερματισμένη, με διαφορετικά κέντρα εξουσίας και μεταβαλλόμενες διεθνείς συμμαχίες.
Η ελληνική κυβέρνηση, από την πλευρά της, έχει επιδιώξει επαφές τόσο με την Ανατολική όσο και με τη Δυτική Λιβύη, απορρίπτοντας παράλληλα το Τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Η χαμένη ευκαιρία της περιόδου Καντάφι
Ο Θόδωρος Μαργαρίτης επέστρεψε και στην περίοδο πριν από την ανατροπή του Μουαμάρ Καντάφι.
Όπως υποστήριξε, υπήρχαν στο παρελθόν δυνατότητες για διαφορετική εξέλιξη των διαπραγματεύσεων σχετικά με τις θαλάσσιες ζώνες.
«Υπενθυμίζω, για όσους τα παρακολουθούν, ότι την περίοδο του 2004–2008, επί Καντάφι, υπήρχαν περιθώρια μιας συμφωνίας καλύτερης».
Ο ίδιος αναφέρθηκε και στην πιθανότητα προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, εκτιμώντας ότι εκείνη την περίοδο δεν αξιοποιήθηκαν όλες οι διαθέσιμες επιλογές.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση αποτελεί αναδρομική πολιτική εκτίμηση και δεν σημαίνει ότι υπήρχε τότε ολοκληρωμένη συμφωνία έτοιμη προς υπογραφή.
Αναδεικνύει, ωστόσο, τη διαχρονικότητα των προβλημάτων οριοθέτησης στην Ανατολική Μεσόγειο και το γεγονός ότι η σημερινή κατάσταση δεν προέκυψε μέσα σε λίγους μήνες.
«Οι ΗΠΑ κάνουν τον Πόντιο Πιλάτο» – Η αιχμή για τον Ρούμπιο
Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε ο Μαργαρίτης για τη στάση της Ουάσινγκτον απέναντι στις διαφορές Ελλάδας και Τουρκίας.
Αναφερόμενος στην επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, υποστήριξε ότι οι κυβερνητικές προσδοκίες δεν συνοδεύτηκαν από την ξεκάθαρη αμερικανική τοποθέτηση που ο ίδιος θεωρεί αναγκαία.
«Ενώ ήρθε εδώ ο Ρούμπιο και πανηγύρισε η ελληνική κυβέρνηση, βλέπουμε ότι όλες οι δηλώσεις από την Ουάσινγκτον είναι δηλώσεις Πόντιου Πιλάτου».
Στη συνέχεια περιέγραψε τη στάση που αποδίδει στην αμερικανική διπλωματία.
«Να τα βρείτε, διμερείς διαφορές, δεν θέλουμε αυτές οι χώρες να αντιπαρατίθενται, να ανοίξουν διάλογο, το ένα, το άλλο. Δηλαδή δεν παίρνουν θέση».
Με αυτή τη διατύπωση, ο Μαργαρίτης αμφισβήτησε κατά πόσο η στρατηγική συνεργασία Ελλάδας–ΗΠΑ μεταφράζεται σε συγκεκριμένη αμερικανική υποστήριξη επί των ελληνοτουρκικών διαφορών.
Η Ουάσινγκτον έχει διαχρονικά υποστηρίξει τη σταθερότητα και τον διάλογο μεταξύ των δύο συμμάχων της στο ΝΑΤΟ.
Ο Μαργαρίτης θεωρεί ότι αυτή η προσέγγιση δεν αρκεί όταν η Ελλάδα αντιμετωπίζει συγκεκριμένες διεκδικήσεις σε θαλάσσιες περιοχές.
«Οι ανακοινώσεις της ΕΕ είναι θετικές, αλλά δεν φτάνουν»
Σε διαφορετικό τόνο αναφέρθηκε στις τοποθετήσεις των ευρωπαϊκών θεσμών.
Αναγνώρισε ότι οι ανακοινώσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι υποστηρικτικές για τις ελληνικές θέσεις.
«Οι ανακοινώσεις που έχουν υπάρξει από την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι θετικές και ενισχυτικές για τη θέση μας», σημείωσε.
Αμέσως, όμως, πρόσθεσε:
«Αλλά όμως δεν φτάνουν».
Η συγκεκριμένη φράση αποτελεί τον πυρήνα της κριτικής του για την ευρωπαϊκή αντιμετώπιση του Τουρκολιβυκού.
Κατά τον Μαργαρίτη, η διπλωματική αναγνώριση των ελληνικών θέσεων δεν αρκεί εάν δεν συνοδεύεται από συγκεκριμένες ενέργειες που θα έχουν πολιτικό και οικονομικό αποτέλεσμα.
Στο σημείο αυτό αναφέρθηκε στην πρωτοβουλία των ευρωβουλευτών του ΠΑΣΟΚ.
ΠΑΣΟΚ: Από τις δηλώσεις υποστήριξης στις κυρώσεις
Ο Μαργαρίτης υπογράμμισε ότι το ΠΑΣΟΚ επιδιώκει να μεταφέρει το ζήτημα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
«Υπενθυμίζω ότι οι ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ–Κινήματος Αλλαγής έφεραν το θέμα και θα το φέρουν στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ζητώντας κυρώσεις».
Η πρωτοβουλία έχει συγκεκριμένο πολιτικό περιεχόμενο.
Στις 21 Οκτωβρίου, οι ευρωβουλευτές Γιάννης Μανιάτης, Νίκος Παπανδρέου, Σάκης Αρναούτογλου και Νικόλας Φαραντούρης ανακοίνωσαν ότι θα θέσουν το Τουρκολιβυκό στην Ολομέλεια του Νοεμβρίου, με τη στήριξη της ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών.
Στόχος τους είναι η καταδίκη του μνημονίου και η εξέταση συγκεκριμένων μέτρων σε πολιτικό, θεσμικό και οικονομικό επίπεδο.
Η πρωτοβουλία αυτή επιβεβαιώνεται και από την επίσημη ανακοίνωση του ΠΑΣΟΚ.
Ο Μαργαρίτης εξήγησε γιατί θεωρεί ανεπαρκείς τις απλές δηλώσεις.
«Διότι χωρίς κυρώσεις, εδώ είναι να σου χτυπήσουν την πλάτη, να σου πουν “έχεις δίκιο, καλά τα λες, πάμε παρακάτω”».
Η φράση του αποτυπώνει την απαίτηση για μετατροπή της ευρωπαϊκής πολιτικής στήριξης σε συγκεκριμένες αποφάσεις.
Οι κυρώσεις, πάντως, δεν επιβάλλονται αυτομάτως με μια κοινοβουλευτική συζήτηση. Απαιτούν τις προβλεπόμενες αποφάσεις των αρμόδιων ευρωπαϊκών θεσμών.
Ανησυχία για Τουρκία και Αίγυπτο: «Τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα»
Ένα ακόμη ζήτημα που έθεσε ο Μαργαρίτης αφορά την προσέγγιση Τουρκίας και Αιγύπτου.
«Το τελευταίο διάστημα ανησυχώ, διότι βλέπω ότι υπάρχει και μια προσέγγιση της Τουρκίας με την Αίγυπτο», ανέφερε.
Η παρατήρηση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η ελληνική κυβέρνηση αναδεικνύει τη στρατηγική σχέση με το Κάιρο ως βασικό στοιχείο της εξωτερικής πολιτικής της.
Η Αίγυπτος αποτελεί σημαντικό εταίρο της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο, με την ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ του 2020 να αποτελεί κομβικό σημείο αυτής της συνεργασίας.
Ωστόσο, το Κάιρο διατηρεί και τη δυνατότητα ανάπτυξης διμερών σχέσεων με την Άγκυρα.
Ο Μαργαρίτης υποστήριξε ότι αυτή η παράμετρος δεν πρέπει να υποτιμάται.
«Γίνονται κινήσεις από την ελληνική εξωτερική πολιτική, αλλά επιτρέψτε μου να πιστεύω ότι τα πράγματα είναι λίγο πιο περίπλοκα».
Η θέση του αναδεικνύει το γεγονός ότι οι περιφερειακές συμμαχίες δεν λειτουργούν πάντοτε ως αποκλειστικές σχέσεις.
Ένα κράτος μπορεί να συνεργάζεται με την Ελλάδα σε συγκεκριμένα ζητήματα και ταυτόχρονα να επιδιώκει βελτίωση των σχέσεών του με την Τουρκία.
Αιχμές για τη μονομερή επένδυση στο Ισραήλ
Ο Μαργαρίτης επέκτεινε την κριτική του και στις περιφερειακές συνεργασίες της Ελλάδας.
«Η επένδυση που έχει κάνει η ελληνική εξωτερική πολιτική μόνο στο Ισραήλ, γιατί περί αυτού πρόκειται, κατά τη γνώμη μου δεν ξέρω τι διέξοδο θα δώσει», ανέφερε.
Ο ίδιος χρησιμοποίησε ιδιαίτερα αυστηρή γλώσσα για την ισραηλινή πολιτική, υποστηρίζοντας ότι έχει δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στην περιοχή.
Πρόκειται για πολιτική αξιολόγηση του ομιλητή.
Η Ελλάδα διατηρεί σημαντική συνεργασία με το Ισραήλ, ιδίως σε ζητήματα άμυνας, ενέργειας και τεχνολογίας, ενώ παράλληλα έχει αναπτύξει σχέσεις με αραβικά κράτη, μεταξύ των οποίων η Αίγυπτος και χώρες του Κόλπου.
Το ζήτημα που θέτει ο Μαργαρίτης είναι κατά πόσο η συνολική ισορροπία των ελληνικών περιφερειακών συνεργασιών ανταποκρίνεται στις μεταβαλλόμενες συνθήκες της Ανατολικής Μεσογείου.
«Να συγκληθεί το Εθνικό Συμβούλιο Εξωτερικής Πολιτικής»
Στο τέλος της παρέμβασής του, ο Μαργαρίτης ζήτησε μια ευρύτερη πολιτική πρωτοβουλία από την κυβέρνηση.
«Αυτή τη στιγμή πρέπει να υπάρξει πρωτοβουλία της ελληνικής κυβέρνησης», τόνισε.
Και συνέχισε:
«Θα μπορούσε να συγκληθεί και το Εθνικό Συμβούλιο Εξωτερικής Πολιτικής και σε επίπεδο αρχηγών κομμάτων».
Η πρότασή του αφορά την ανάγκη θεσμικής συνεννόησης για ένα ζήτημα που υπερβαίνει τον ορίζοντα της καθημερινής κομματικής αντιπαράθεσης.
Το Εθνικό Συμβούλιο Εξωτερικής Πολιτικής αποτελεί θεσμοθετημένο όργανο διαβούλευσης για ζητήματα εξωτερικής πολιτικής.
Μια ενδεχόμενη σύσκεψη πολιτικών αρχηγών θα ήταν χωριστή πολιτική διαδικασία, με αντικείμενο την ανταλλαγή απόψεων και την αναζήτηση κοινών θέσεων.
Η πρόταση Μαργαρίτη συνδέεται με την εκτίμησή του ότι οι εξελίξεις στη Λιβύη απαιτούν συνολική επανεξέταση των ελληνικών επιλογών.
«Έχουμε ένα ναυάγιο της εξωτερικής πολιτικής»
Ο Μαργαρίτης ολοκλήρωσε την τοποθέτησή του με μια ιδιαίτερα αυστηρή αποτίμηση.
«Εδώ έχουμε ένα ναυάγιο της εξωτερικής πολιτικής, το οποίο διαπιστωτικά το καταλαβαίνουν πολλοί».
Η φράση αυτή συνοψίζει την κριτική του προς την κυβέρνηση, αλλά παραμένει πολιτική εκτίμηση και όχι αντικειμενικά διαπιστωμένο συμπέρασμα.
Η κυβερνητική πλευρά υποστηρίζει ότι η Ελλάδα έχει ενισχύσει τις στρατηγικές συνεργασίες της, έχει προχωρήσει σε συμφωνίες θαλάσσιας οριοθέτησης και εξακολουθεί να αξιοποιεί τους ευρωπαϊκούς και διεθνείς θεσμούς.
Ο Μαργαρίτης, αντίθετα, θεωρεί ότι οι τελευταίες εξελίξεις στη Λιβύη δείχνουν τα όρια αυτής της στρατηγικής.
Το βασικό ερώτημα που αναδεικνύεται είναι εάν η Αθήνα μπορεί να μετατρέψει τη διπλωματική στήριξη των εταίρων της σε συγκεκριμένα αποτελέσματα απέναντι στο Τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Η διαφορετική παρέμβαση για οικονομικούς ανταγωνισμούς και πολέμους
Στην ίδια τηλεοπτική συζήτηση ακολούθησε τοποθέτηση άλλου συνομιλητή, ο οποίος προσέγγισε την εξωτερική πολιτική από την πλευρά των οικονομικών ανταγωνισμών.
Ο δεύτερος ομιλητής υποστήριξε ότι οι συγκρούσεις στην Ανατολική Μεσόγειο συνδέονται με τον έλεγχο των πλουτοπαραγωγικών πηγών, την ενέργεια και τις αγορές.
Αναφέρθηκε στα θαλάσσια πάρκα, στο καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης και στον Κάθετο Διάδρομο, υποστηρίζοντας ότι οι οικονομικοί ανταγωνισμοί επηρεάζουν τις επιλογές εξωτερικής πολιτικής.
Έθεσε επίσης ζήτημα για τη συμμετοχή της Ελλάδας σε διεθνείς στρατιωτικές αποστολές, την παρουσία ξένων στρατιωτικών εγκαταστάσεων και τους κινδύνους που, κατά την εκτίμησή του, μπορεί να προκύψουν για τη χώρα.
Η παρέμβαση αυτή εκφράζει διαφορετική πολιτική προσέγγιση και δεν αποτελεί συνέχεια των δηλώσεων του Γιώργου Μαργαρίτη.
Το πολιτικό διακύβευμα: Από την καταδίκη του Τουρκολιβυκού στις συγκεκριμένες αποφάσεις
Η νέα συζήτηση για το Τουρκολιβυκό μνημόνιο αναδεικνύει τρία βασικά ζητήματα για την ελληνική εξωτερική πολιτική.
Πρώτον, τη δυνατότητα της Αθήνας να διατηρεί αποτελεσματικές σχέσεις με τα διαφορετικά πολιτικά κέντρα της Λιβύης.
Δεύτερον, την ανάγκη αξιοποίησης των ευρωπαϊκών θεσμών, με το ΠΑΣΟΚ να ζητά πλέον συγκεκριμένα μέτρα και κυρώσεις.
Και τρίτον, τη σημασία της πολιτικής συνεννόησης για την αντιμετώπιση των διεκδικήσεων που αμφισβητούν τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.
Ο Θόδωρος Μαργαρίτης υποστηρίζει ότι οι διπλωματικές ανακοινώσεις και οι γενικές διαβεβαιώσεις δεν επαρκούν.
Η κυβερνητική στρατηγική, από την άλλη, δίνει έμφαση στις διεθνείς συνεργασίες, στο διεθνές δίκαιο και στη συνέχιση των διπλωματικών επαφών.
Η ουσία της αντιπαράθεσης δεν είναι μόνο ποιος έχει την πολιτική ευθύνη για τις τελευταίες εξελίξεις, αλλά ποιες συγκεκριμένες πρωτοβουλίες μπορούν να ενισχύσουν τη θέση της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Και η πιο χαρακτηριστική προειδοποίηση του Μαργαρίτη παραμένει:
«Χωρίς κυρώσεις, είναι να σου χτυπήσουν την πλάτη, να σου πουν “έχεις δίκιο, καλά τα λες, πάμε παρακάτω”».
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
