Ισπανία: Το σχέδιο της ακροδεξιάς για μαζικές απελάσεις – Ο Αμπασκάλ απειλεί να ξηλώσει την πολιτική Σάντσεθ

Με το Vox να συγκεντρώνει 18%-19% στις δημοσκοπήσεις ενόψει των εκλογών της 29ης Νοεμβρίου, η Ισπανία βρίσκεται μπροστά σε μια βαθιά πολιτική σύγκρουση για τη μετανάστευση. Ο Σαντιάγο Αμπασκάλ ζητά μαζικούς επαναπατρισμούς, περιορισμό κοινωνικών παροχών και ανατροπή της μεταναστευτικής πολιτικής του Πέδρο Σάντσεθ. Το μεγάλο ρεπορτάζ των Financial Times για το σχέδιο που μπορεί να αλλάξει την πολιτική κατεύθυνση της χώρας.

Η Ισπανία εισέρχεται στην τελική ευθεία προς τις πρόωρες βουλευτικές εκλογές της 29ης Νοεμβρίου, με το μεταναστευτικό να μετατρέπεται σε ένα από τα σημαντικότερα πεδία πολιτικής αντιπαράθεσης.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το Vox του Σαντιάγο Αμπασκάλ, το οποίο επιδιώκει να αξιοποιήσει τη μετεκλογική αριθμητική για να προωθήσει μια ριζική αναθεώρηση της ισπανικής μεταναστευτικής πολιτικής.

Σύμφωνα με εκτενές ρεπορτάζ των Financial Times, η ισπανική ακροδεξιά σχεδιάζει μαζικές απελάσεις, περιορισμούς στην πρόσβαση μεταναστών σε κοινωνικές παροχές και επανεξέταση νομιμοποιήσεων που προωθήθηκαν επί πρωθυπουργίας Πέδρο Σάντσεθ.

Η αντιπαράθεση έχει αποκτήσει ιδιαίτερη ένταση, καθώς η Ισπανία αποτελεί μία από τις ευρωπαϊκές χώρες με τη μεγαλύτερη αύξηση του πληθυσμού που έχει γεννηθεί στο εξωτερικό.

Σήμερα, περίπου ένας στους πέντε κατοίκους της Ισπανίας έχει γεννηθεί εκτός της χώρας, ποσοστό υψηλότερο ακόμη και από εκείνο των Ηνωμένων Πολιτειών.

Το ερώτημα που αναδεικνύεται είναι εάν η χώρα θα συνεχίσει την πολιτική ένταξης και νομιμοποίησης μεταναστών ή θα υιοθετήσει ένα αυστηρότερο μοντέλο, με κεντρικό άξονα την απέλαση και την προτεραιότητα των ημεδαπών στις δημόσιες υπηρεσίες.

Το Vox στο 18%-19% – Η μάχη για την επόμενη κυβέρνηση

Οι δημοσκοπήσεις που επικαλούνται οι Financial Times καταγράφουν το Vox σε ποσοστά περίπου 18%-19%.

Το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (PP), υπό τον Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο, διεκδικεί την εξουσία, χωρίς ωστόσο να θεωρείται δεδομένη η εξασφάλιση αυτοδύναμης κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας.

Αυτό καθιστά ιδιαίτερα σημαντικές τις σχέσεις ανάμεσα στο PP και στο Vox.

Εάν δεν προκύψει αυτοδυναμία, μια συμφωνία κυβερνητικής συνεργασίας ή κοινοβουλευτικής στήριξης θα μπορούσε να καταστήσει τη μεταναστευτική πολιτική αντικείμενο σκληρής διαπραγμάτευσης.

Το Vox έχει καταστήσει σαφές ότι θεωρεί την ανατροπή βασικών επιλογών του Σάντσεθ προτεραιότητά του.

Ο Αμπασκάλ κατηγορεί τον Ισπανό πρωθυπουργό ότι προώθησε μια πολιτική υπερβολικά ανοιχτών συνόρων και υποστηρίζει ότι η μαζική μετανάστευση έχει επιβαρύνει τη στέγαση, την υγεία και τις κοινωνικές υπηρεσίες.

Αυτές είναι πολιτικές θέσεις του Vox, όχι τεκμηριωμένη απόδειξη ότι η μετανάστευση αποτελεί τη μοναδική ή κύρια αιτία των προβλημάτων στις συγκεκριμένες υπηρεσίες.

Αμπασκάλ: «Δεν μας ενδιαφέρει αν είναι εκατό, εκατό χιλιάδες ή ένα εκατομμύριο»

Η πιο χαρακτηριστική διάσταση του σχεδίου του Vox αφορά την πολιτική που το κόμμα αποκαλεί remigration, δηλαδή την οργανωμένη επιστροφή ή απομάκρυνση μεταναστών από τη χώρα.

Σε δηλώσεις του στην ισπανική εφημερίδα La Razón, τις οποίες επικαλούνται οι Financial Times, ο Σαντιάγο Αμπασκάλ ξεκαθάρισε ότι δεν θέτει εκ των προτέρων αριθμητικό όριο στις απομακρύνσεις.

«Δεν μας ενδιαφέρει αν αυτό σημαίνει εκατό, εκατό χιλιάδες, ένα εκατομμύριο ή περισσότερους», ανέφερε.

Η θέση του Vox δεν περιορίζεται στους ανθρώπους που βρίσκονται χωρίς άδεια παραμονής στην Ισπανία.

Ο Αμπασκάλ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης του καθεστώτος ορισμένων μεταναστών που έχουν αποκτήσει νόμιμα έγγραφα.

«Θα πρέπει να το εξετάσουμε, επειδή υπάρχουν ορισμένα πράγματα που μπορούν να ανατραπούν», δήλωσε αναφερόμενος στις νομιμοποιήσεις της κυβέρνησης Σάντσεθ.

Πρόκειται για πρόταση με σημαντικές νομικές και πολιτικές προεκτάσεις, καθώς η ανάκληση νόμιμου καθεστώτος διαμονής υπόκειται σε περιορισμούς που απορρέουν από την ισπανική και ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Το μεγάλο μεταναστευτικό πείραμα του Σάντσεθ: Από 6,5 σε 10 εκατομμύρια

Η δημογραφική μεταβολή στην Ισπανία υπήρξε ιδιαίτερα έντονη κατά τη διάρκεια της πρωθυπουργίας Σάντσεθ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της εθνικής στατιστικής υπηρεσίας που παραθέτουν οι Financial Times, μεταξύ 2019 και 2026 ο αριθμός των κατοίκων που έχουν γεννηθεί στο εξωτερικό αυξήθηκε κατά περίπου 3,5 εκατομμύρια.

Δείκτης	Στοιχεία
Κάτοικοι γεννημένοι στο εξωτερικό, 2019	~6,5 εκατ.
Κάτοικοι γεννημένοι στο εξωτερικό, 2026	~10 εκατ.
Αύξηση 2019–2026	+3,5 εκατ.
Μερίδιο στον συνολικό πληθυσμό	~20%
Συνολικός πληθυσμός Ισπανίας	Σχεδόν 50 εκατ.

Η κυβέρνηση Σάντσεθ υποστηρίζει ότι η μετανάστευση έχει συμβάλει στην οικονομική ανάπτυξη, ενισχύοντας την προσφορά εργασίας και τη δραστηριότητα σε κρίσιμους τομείς.

Πράγματι, η ισπανική οικονομία έχει καταγράψει υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης σε σύγκριση με άλλες μεγάλες ανεπτυγμένες οικονομίες.

Ωστόσο, η αύξηση του συνολικού ΑΕΠ δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε ανάλογη βελτίωση του κατά κεφαλήν εισοδήματος ή στην επίλυση των προβλημάτων στέγασης.

Αυτή τη διάκριση επιχειρεί να αναδείξει το Vox, συνδέοντας την αύξηση του πληθυσμού με την πίεση στις δημόσιες υποδομές.

Σάντσεθ: «Δεν μιλάμε απλώς για αλλαγή κυβέρνησης – Μιλάμε για οπισθοδρόμηση»

Ο Πέδρο Σάντσεθ έχει επιλέξει να θέσει τις προτάσεις του Vox στο επίκεντρο της προεκλογικής αντιπαράθεσης.

Σε πρόσφατη τηλεοπτική εμφάνιση προειδοποίησε για τις συνέπειες μιας κυβέρνησης στην οποία θα συμμετείχε ή την οποία θα στήριζε η ακροδεξιά.

«Όταν βάζεις το Vox στην εξίσωση, όλα αλλάζουν», υποστήριξε.

Και συνέχισε:

«Δεν μιλάμε πλέον απλώς για αλλαγή κυβέρνησης. Μιλάμε για επιστροφή προς τα πίσω».

Η στρατηγική του Σάντσεθ έχει δύο διαστάσεις: αφενός να συσπειρώσει τους ψηφοφόρους της Αριστεράς και αφετέρου να αναδείξει τις διαφορές ανάμεσα στο μετριοπαθέστερο τμήμα της συντηρητικής παράταξης και στις θέσεις του Vox.

Η αντιπαράθεση δεν αφορά μόνο τον αριθμό των μεταναστών, αλλά και το είδος των δικαιωμάτων που θα πρέπει να απολαμβάνουν οι νόμιμοι κάτοικοι της χώρας.

Η νομιμοποίηση έως 1,2 εκατ. μεταναστών και ο φόβος ανατροπής

Μία από τις πιο αμφιλεγόμενες επιλογές της κυβέρνησης Σάντσεθ είναι η διαδικασία νομιμοποίησης μεταναστών χωρίς έγγραφα, η οποία θα μπορούσε να καλύψει έως 1,2 εκατομμύρια ανθρώπους.

Η κυβέρνηση παρουσιάζει την πρωτοβουλία ως μέτρο κοινωνικής δικαιοσύνης και οικονομικού ρεαλισμού, με στόχο να ενταχθούν στην επίσημη αγορά εργασίας άνθρωποι που ήδη ζουν και εργάζονται στη χώρα.

Για το Vox, αντίθετα, η διαδικασία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της μεταναστευτικής πολιτικής που επιδιώκει να ανατρέψει.

Οι Financial Times παρουσιάζουν την περίπτωση της 41χρονης Λουίσα Κινιόνες, η οποία έφτασε από την Κολομβία και εργαζόταν στη Μαδρίτη ως καθαρίστρια και φροντίστρια ηλικιωμένων.

Χωρίς νόμιμα έγγραφα, λάμβανε επτά ευρώ την ώρα, χωρίς τις προστασίες που προσφέρει μια κανονική εργασιακή σύμβαση.

Η διαδικασία νομιμοποίησης της δημιούργησε την προοπτική πρόσβασης στην κοινωνική ασφάλιση και σε σταθερότερο καθεστώς εργασίας.

«Όλοι αισθανόμαστε την πίεση, τον φόβο, περιμένοντας τις εκλογές», περιγράφει.

Και προσθέτει:

«Οι άνθρωποι αναρωτιούνται: Ποιο θα είναι το μέλλον μας;»

Η προσωπική της ιστορία αναδεικνύει τις επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει μια αλλαγή πολιτικής σε ανθρώπους οι οποίοι βρίσκονται ήδη σε διαδικασία απόκτησης νόμιμης διαμονής.

«Πρώτα οι Ισπανοί»: Το σχέδιο για κοινωνικές παροχές δύο ταχυτήτων

Ένα δεύτερο βασικό στοιχείο του προγράμματος του Vox είναι η λεγόμενη εθνική προτεραιότητα.

Η συγκεκριμένη πολιτική προβλέπει προνομιακή πρόσβαση των Ισπανών πολιτών ή ανθρώπων με μακροχρόνια σύνδεση με μια περιοχή σε κοινωνικές παροχές, δημόσια στέγαση και ορισμένες υπηρεσίες.

«Πώς είναι δυνατόν οι Ισπανοί να μην έχουν προτεραιότητα στην Ισπανία;», διερωτήθηκε ο Αμπασκάλ σε πρόσφατη συγκέντρωση.

Το Vox υποστηρίζει ότι οι δημόσιοι πόροι είναι περιορισμένοι και ότι πρέπει να κατευθύνονται κατά προτεραιότητα στους πολίτες της χώρας.

Οι επικριτές της πρότασης αντιτείνουν ότι οι νόμιμοι μετανάστες καταβάλλουν επίσης φόρους και ασφαλιστικές εισφορές, ενώ το ισπανικό Σύνταγμα προστατεύει την αρχή της ισότητας και συγκεκριμένα δικαιώματα των νόμιμων κατοίκων.

Επομένως, η δυνατότητα εφαρμογής τέτοιων περιορισμών δεν είναι απεριόριστη.

Το πείραμα της Αραγονίας: Πώς εφαρμόζεται ήδη η πολιτική του Vox

Η συνεργασία του Vox με το Λαϊκό Κόμμα δεν αποτελεί αποκλειστικά μετεκλογικό σενάριο.

Σύμφωνα με τους Financial Times, τα δύο κόμματα συνεργάζονται ήδη σε τέσσερις ισπανικές περιφέρειες.

Στην Αραγονία, η συμφωνία συνεργασίας περιλαμβάνει πολιτικές που συνδέουν την πρόσβαση σε ορισμένες ενισχύσεις με τη διάρκεια της νόμιμης διαμονής.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι πρόγραμμα ύψους 491.000 ευρώ για οικογένειες με δίδυμα, τρίδυμα ή πολλαπλές υιοθεσίες.

Η επιλεξιμότητα συνδέεται με τουλάχιστον πέντε χρόνια νόμιμης διαμονής στην περιφέρεια και όχι ευθέως με την ισπανική ιθαγένεια.

Η πρώην υπουργός και περιφερειακή επικεφαλής των Σοσιαλιστών Πιλάρ Αλεγκρία υποστηρίζει ότι ένα τέτοιο κριτήριο μπορεί να αποκλείσει ακόμη και Ισπανούς πολίτες που επιστρέφουν στην περιοχή μετά από χρόνια διαμονής αλλού.

Το παράδειγμα δείχνει τη διαφορά ανάμεσα στην πολιτική διακήρυξη της εθνικής προτεραιότητας και στις νομικές προϋποθέσεις που απαιτούνται για την εφαρμογή της.

Η σύγκρουση για το Ισλάμ και τη μετανάστευση από το Μαρόκο

Οι θέσεις του Vox αποκτούν ιδιαίτερη ένταση όταν η συζήτηση στρέφεται στους μουσουλμάνους μετανάστες, κυρίως από το Μαρόκο.

Ο ευρωβουλευτής του κόμματος Χέρμαν Τερτς έχει χαρακτηρίσει την παράτυπη μουσουλμανική μετανάστευση απειλή για τον κοινωνικό και πολιτισμικό ιστό της Ισπανίας.

Παράλληλα, ο αναπληρωτής γραμματέας πολιτικής δράσης του Vox, Ιγνάθιο δε Όθες, υποστηρίζει την απαγόρευση της μπούρκας και του νικάμπ στους δημόσιους χώρους.

Το κόμμα δηλώνει ότι αντιτίθεται στον ισλαμισμό ως πολιτική ιδεολογία και όχι στους μουσουλμάνους ως θρησκευτική κοινότητα.

Ωστόσο, επικριτές του επισημαίνουν ότι η ρητορική του συχνά συνδέει ευρύτερες μεταναστευτικές κοινότητες με ζητήματα εγκληματικότητας και πολιτισμικής απειλής.

Η συζήτηση έγινε ιδιαίτερα έντονη μετά τα επεισόδια στην Τόρε Πατσέκο της Μούρθια, όπου μια επίθεση εναντίον ηλικιωμένου Ισπανού ακολουθήθηκε από συγκρούσεις και διαδικτυακά καλέσματα ακροδεξιών ομάδων εναντίον μεταναστών.

Τα περιστατικά ανέδειξαν τον κίνδυνο μετατροπής μιας πολιτικής αντιπαράθεσης σε κοινωνική σύγκρουση.

Η ευρωπαϊκή διάσταση: Από τη Λεπέν και το AfD έως τον Τραμπ

Το Vox δεν δρα απομονωμένα.

Η πολιτική του εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό ρεύμα κομμάτων που ζητούν αυστηρότερους μεταναστευτικούς ελέγχους και μεγαλύτερη προτεραιότητα στους ημεδαπούς κατά την κατανομή δημόσιων πόρων.

Στη Γερμανία, η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) έχει υιοθετήσει την έννοια της remigration.

Στη Γαλλία, ο Εθνικός Συναγερμός προωθεί αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική και περιορισμούς στην πρόσβαση σε ορισμένες παροχές.

Ο καθηγητής σύγχρονης ιστορίας Στίβεν Φόρτι, του Αυτόνομου Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης, τοποθετεί το Vox στην ευρύτερη οικογένεια της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς.

Κατά την εκτίμησή του, το ισπανικό κόμμα επιλέγει συχνά πιο ανοιχτά συγκρουσιακή ρητορική από άλλα ευρωπαϊκά κόμματα που έχουν επιχειρήσει να μετριάσουν τη δημόσια εικόνα τους.

Ο Αμπασκάλ διατηρεί επίσης πολιτικές σχέσεις με πρόσωπα και κινήματα του διεθνούς δεξιού λαϊκιστικού χώρου, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ έχει εκφραστεί θετικά για τον ίδιο.

Οι ομοιότητες αφορούν κυρίως τη ρητορική για τη μετανάστευση και την εθνική κυριαρχία. Δεν σημαίνουν ότι τα πολιτικά και νομικά συστήματα των χωρών επιτρέπουν την εφαρμογή ταυτόσημων μέτρων.

Η αντίφαση της οικονομίας: Οι επιχειρήσεις χρειάζονται μετανάστες

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που αναδεικνύει το ρεπορτάζ των Financial Times αφορά την εξάρτηση συγκεκριμένων κλάδων από τη μεταναστευτική εργασία.

Στον κατασκευαστικό τομέα, περίπου ένας στους τρεις εργαζομένους στα εργοτάξια είναι μετανάστης, σύμφωνα με τον Πέδρο Φερνάντεθ Αλέν, πρόεδρο της ισπανικής κατασκευαστικής συνομοσπονδίας CNC.

Η συγκεκριμένη πραγματικότητα αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή η Ισπανία αντιμετωπίζει σοβαρή στεγαστική κρίση.

Οι επιχειρήσεις χρειάζονται εργαζομένους για να αυξήσουν την κατασκευαστική δραστηριότητα, την ώρα που το μεταναστευτικό βρίσκεται στο επίκεντρο της πολιτικής σύγκρουσης.

Ο εκπρόσωπος των κατασκευαστικών επιχειρήσεων επισημαίνει την ανάγκη ουσιαστικότερης συζήτησης για τη σύνδεση της νόμιμης διαμονής με τα επαγγελματικά προσόντα και την εκπαίδευση.

Το οικονομικό δίλημμα είναι συγκεκριμένο: πώς μπορεί μια κυβέρνηση να περιορίσει τη μετανάστευση χωρίς να επιδεινώσει τις ελλείψεις προσωπικού σε τομείς που ήδη αντιμετωπίζουν σημαντικές ανάγκες;

Το νομικό εμπόδιο: Μπορούν πράγματι να πραγματοποιηθούν μαζικές απελάσεις;

Οι πολιτικές εξαγγελίες του Vox θα συναντούσαν σημαντικούς νομικούς και πρακτικούς περιορισμούς.

Η απέλαση ανθρώπων με νόμιμο καθεστώς διαμονής δεν μπορεί να πραγματοποιείται αυθαίρετα.

Απαιτείται συμμόρφωση με το ισπανικό Σύνταγμα, το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας.

Παράλληλα, οι διαδικασίες επιστροφής μεταναστών χωρίς άδεια παραμονής προϋποθέτουν διοικητικές αποφάσεις, δυνατότητες προσφυγής και συνεργασία με τις χώρες προέλευσης.

Ακόμη και όπου η ευρωπαϊκή νομοθεσία διευκολύνει τις επιστροφές, δεν αίρονται αυτομάτως οι εγγυήσεις προστασίας θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Συνεπώς, υπάρχει ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στις μαζικές απελάσεις ως πολιτική εξαγγελία και στην πραγματική δυνατότητα εφαρμογής τους.

Η 29η Νοεμβρίου ως ευρωπαϊκό πολιτικό ορόσημο

Οι ισπανικές εκλογές αποκτούν σημασία πέρα από τα εθνικά σύνορα.

Η Ισπανία υπήρξε τα τελευταία χρόνια ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα μεγάλης ευρωπαϊκής οικονομίας που αντιμετώπισε τη μετανάστευση ως παράγοντα δημογραφικής και οικονομικής ανάπτυξης.

Το Vox επιδιώκει να ανατρέψει αυτή την κατεύθυνση, υποστηρίζοντας ότι η προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στον περιορισμό των αφίξεων, στις επιστροφές και στην πρόσβαση των Ισπανών στις κοινωνικές παροχές.

Το Λαϊκό Κόμμα θα πρέπει να διαμορφώσει τη δική του θέση ανάμεσα στις απαιτήσεις του Vox και στις ευρύτερες πολιτικές και θεσμικές ισορροπίες.

Οι Σοσιαλιστές, από την πλευρά τους, υπερασπίζονται τη μεταναστευτική τους πολιτική ως εργαλείο οικονομικής ανάπτυξης και κοινωνικής ένταξης.

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος θα σχηματίσει κυβέρνηση στη Μαδρίτη, αλλά ποια μεταναστευτική πολιτική θα επιχειρήσει να εφαρμόσει η επόμενη κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Από τη νομιμοποίηση μεταναστών μέχρι τα κοινωνικά δικαιώματα και από τις ανάγκες της αγοράς εργασίας μέχρι την ευρωπαϊκή νομοθεσία, η ισπανική αντιπαράθεση συμπυκνώνει ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά διλήμματα της σημερινής Ευρώπης.

Πηγή: pagenews.gr